Chủ trương miễn vé xe buýt tại TP. Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng về thể chế, đồng thời được chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, công nghệ và phương án vận hành. Không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ người dân trong bối cảnh chi phí sinh hoạt gia tăng, chính sách này còn được kỳ vọng trở thành đòn bẩy quan trọng thúc đẩy chuyển dịch hành vi giao thông theo hướng bền vững.
 |
| Ông Đỗ Diệp Gia Hợp, Phó Trưởng phòng Phòng Bảo trì khai thác công trình giao thông, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh. |
Hoàn thiện khung pháp lý, sẵn sàng triển khai trong năm 2026
Theo Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, hiện cơ quan này đang trình UBND TP. Hồ Chí Minh xem xét, đồng thời báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố để đăng ký xây dựng Nghị quyết về hỗ trợ người sử dụng vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt.
Song song đó, UBND TP. Hồ Chí Minh đã có tờ trình (số 362/TTr-UBND ngày 7/4/2026) đề xuất xây dựng Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn. Đây được xem là bước đi nhằm rút ngắn thời gian ban hành chính sách, đáp ứng yêu cầu cấp thiết trong việc cải thiện giao thông đô thị.
Hiện Sở Xây dựng đang triển khai đồng thời nhiều đầu việc quan trọng: lấy ý kiến các sở, ngành liên quan; hoàn thiện phương án thực hiện bảo đảm minh bạch, công bằng; đồng thời chuẩn bị các giải pháp kỹ thuật như hệ thống thống kê sản lượng hành khách, phương án thanh toán, kiểm tra và giám sát.
Theo kế hoạch, Nghị quyết dự kiến sẽ được trình Hội đồng nhân dân TP.HCM thông qua trong tháng 4/2026. Nếu được chấp thuận, chính sách miễn vé xe buýt có thể được triển khai trong khoảng 8 tháng cuối năm 2026.
Tác động môi trường: Từ “hiệu ứng tức thời” đến thay đổi dài hạn
Không chỉ là chính sách an sinh, miễn vé xe buýt còn được định vị là một giải pháp môi trường mang tính chiến lược.
Các chương trình thí điểm trước đó cho thấy lượng hành khách sử dụng giao thông công cộng tăng từ 20–34%, tùy tuyến và thời điểm. Điều này đồng nghĩa với việc một bộ phận người dân bắt đầu chuyển dịch từ xe máy, ô tô cá nhân sang xe buýt, đặc biệt ở các hành trình ngắn và trung bình.
Đáng chú ý, hiện nay khoảng 56% đội xe buýt của thành phố (1.367/2.432 xe) sử dụng năng lượng sạch như điện và CNG. Khi thị phần xe buýt gia tăng, lượng phát thải CO₂, NOx và bụi mịn từ giao thông đô thị được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể.
 |
| Hiện TP. Hồ Chí Minh có 180 tuyến xe buýt với hơn 2.432 phương tiện hoạt động. |
Theo quan điểm từ Sở Xây dựng, hiệu quả môi trường của chính sách không chỉ nằm ở những con số giảm phát thải trong ngắn hạn, mà quan trọng hơn là tạo ra sự thay đổi bền vững trong thói quen đi lại, yếu tố cốt lõi để giảm ô nhiễm lâu dài.
Hạ tầng đủ sức “gánh” lượng khách tăng 20–30%
Một trong những băn khoăn lớn nhất là khả năng đáp ứng của hệ thống xe buýt khi lượng khách tăng mạnh. Tuy nhiên, qua rà soát, Sở Xây dựng đánh giá hạ tầng và năng lực khai thác hiện nay có thể tiếp nhận mức tăng trưởng khoảng 20–30%.
Hiện TP. Hồ Chí Minh có 180 tuyến xe buýt với hơn 2.432 phương tiện hoạt động. Nhiều tuyến vẫn chưa khai thác hết công suất, đặc biệt ngoài giờ cao điểm. Bên cạnh đó, hệ thống vé điện tử đã được triển khai trên 109 tuyến và dự kiến phủ kín toàn mạng lưới trong quý II/2026.
Hệ thống này không chỉ giúp quản lý sản lượng hành khách minh bạch mà còn hỗ trợ điều hành theo thời gian thực, tối ưu luồng tuyến và tần suất hoạt động.
Trong thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục rà soát, điều chỉnh và mở mới các tuyến xe buýt; bổ sung điểm dừng, nhà chờ tại khu dân cư, khu công nghiệp, trường học; đồng thời ưu tiên hạ tầng và tổ chức giao thông cho xe buýt nhằm nâng cao tốc độ và độ tin cậy.
Miễn vé chưa đủ, cần “gói giải pháp” đồng bộ
Thực tế cho thấy, dù giá vé xe buýt hiện nay đã ở mức thấp và được trợ giá, nhưng lượng hành khách vẫn chưa đạt kỳ vọng. Vì vậy, miễn vé chỉ được xem là “điều kiện cần”, không phải “điều kiện đủ”. Để chính sách phát huy hiệu quả, TP. Hồ Chí Minh xác định phải triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp.
Trước hết là nâng cao chất lượng dịch vụ: đảm bảo đúng giờ, phương tiện sạch sẽ, an toàn; đội ngũ phục vụ văn minh, thân thiện. Đây là yếu tố then chốt để giữ chân hành khách lâu dài.
Tiếp đó là tăng tính thuận tiện thông qua kết nối đa phương thức giữa xe buýt với metro, buýt sông và xe đạp công cộng. Các ứng dụng công nghệ như MultiGo cùng hệ thống vé điện tử không dùng tiền mặt sẽ giúp người dân dễ dàng tra cứu và sử dụng dịch vụ.
Ngoài ra, thành phố cũng định hướng điều chỉnh hành vi giao thông bằng cách kết hợp miễn vé với các giải pháp quản lý phương tiện cá nhân tại một số khu vực, đồng thời đẩy mạnh truyền thông để thay đổi nhận thức của người dân.
Cuối cùng, công tác theo dõi, đánh giá và điều chỉnh chính sách sẽ được thực hiện thường xuyên nhằm bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách và tránh dàn trải.
Đại diện Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, miễn vé xe buýt là giải pháp kích cầu mang tính can thiệp ban đầu, với mục tiêu cao nhất là hình thành và củng cố thói quen sử dụng giao thông công cộng trong xã hội. Nếu được triển khai hiệu quả, chính sách này không chỉ góp phần giảm ùn tắc, giảm ô nhiễm môi trường mà còn thúc đẩy thanh toán không tiền mặt, nâng cao chất lượng sống đô thị.
Trong bức tranh phát triển dài hạn, đây có thể là bước chuyển quan trọng giúp TP. Hồ Chí Minh tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng một đô thị hiện đại, xanh và đáng sống.
