Xã hội đang chuyển dịch mạnh mẽ từ coi trọng bằng cấp sang coi trọng năng lực thực tế. Thực trạng “thừa thầy, thiếu thợ” khiến nhiều cử nhân đại học chính quy gặp khó khăn khi tìm việc làm đúng ngành. Ngược lại, những người chọn hệ đào tạo thực hành thường được doanh nghiệp “săn đón” ngay từ khi chưa tốt nghiệp.
Đào tạo cử nhân thực hành và kỹ sư thực hành không phải là lựa chọn kém hơn, mà là lựa chọn thực dụng và phù hợp hơn với nhu cầu thị trường lao động hiện đại. Đây là lộ trình dành cho những ai muốn “giỏi một nghề, thạo một việc” – lấy kỹ năng tay nghề làm bệ phóng cho sự nghiệp.
 |
| Đại diện Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại, Công ty Nguồn nhân lực Đại Dương và nhà máy tại lễ ký kết đào tạo thực hành |
Những ngành “vàng” trong thời đại công nghệ 4.0
Trước sự phát triển vũ bão của khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI), thị trường lao động đang hình thành rõ nét các nhóm ngành có nhu cầu tuyển dụng cao và mức lương hấp dẫn. Việc định hướng nghề nghiệp cần bám sát thực tế này, tập trung vào ba nhóm ngành chủ lực:
Kỹ thuật – Công nghệ (Cơ khí, Điện tử, Ô tô): Sinh viên được trực tiếp vận hành máy CNC, lập trình robot ngay trong quá trình đào tạo, thay vì chỉ tiếp thu lý thuyết thuần túy.
Công nghệ thông tin: Tập trung đào tạo quản trị mạng, thiết kế đồ họa, quản trị hệ thống – những kỹ năng mà hầu hết doanh nghiệp đang rất cần.
Kinh tế – Dịch vụ (Logistics, Quản trị khách sạn): Rèn luyện kỹ năng giao tiếp và quy trình vận hành thực tế ngay từ học kỳ đầu tiên.
Thời gian đào tạo được rút ngắn còn 2,5 – 3 năm, giúp người học sớm tham gia thị trường lao động và từng bước tự chủ tài chính. Với quân nhân xuất ngũ, đây còn là cơ hội vàng để chuyển hóa tính kỷ luật và bản lĩnh bộ đội thành năng lực chuyên môn, sớm ổn định cuộc sống.
Nhà trường chủ động đổi mới phương thức hướng nghiệp
Để thông tin tiếp cận đúng và trúng đến học sinh và phụ huynh, các cơ sở đào tạo cần thay đổi căn bản cách thức hướng nghiệp theo ba hướng:
Trải nghiệm thực tế (Open Day): Thay vì tổ chức hội thảo lý thuyết, mời học sinh và quân nhân đến trực tiếp xưởng thực hành để tận mắt chứng kiến công nghệ hiện đại.
Đội ngũ “Đại sứ nghề nghiệp”: Đưa cựu sinh viên thành công trở lại chia sẻ câu chuyện thực tế. Thu nhập và sự nghiệp ổn định của họ có sức thuyết phục hơn bất kỳ tờ rơi nào.
Số hóa thông tin tuyển sinh: Xây dựng nội dung sinh động trên TikTok, Facebook, YouTube – nơi giới trẻ thường xuyên tiếp cận – để giải đáp thắc mắc trực tuyến kịp thời.
Doanh nghiệp cam kết đồng hành – nền tảng tạo niềm tin
Sự tham gia của doanh nghiệp chính là lời khẳng định uy tín nhất cho tương lai của người học. Ba hình thức gắn kết doanh nghiệp – nhà trường – người học cần được chuẩn hóa và nhân rộng:
Hợp đồng đào tạo ba bên: Doanh nghiệp ký kết với nhà trường và người học ngay từ khi nhập học, cam kết tuyển dụng và hỗ trợ học phí. Điều này giúp phụ huynh hoàn toàn yên tâm về đầu ra.
Tham gia xây dựng chương trình đào tạo: Doanh nghiệp đóng góp trực tiếp vào nội dung giáo trình, bảo đảm sinh viên tốt nghiệp có thể làm việc ngay mà không cần đào tạo lại.
Học bổng và thực tập có lương: Được trả lương trong quá trình thực tập, người học nhận thức được giá trị lao động và giảm bớt gánh nặng kinh tế cho gia đình.
 |
| Ký túc xá – nơi sinh viên ở và sinh hoạt sau giờ học tập và làm việc |
Phụ huynh – người đồng hành quyết định
Phụ huynh là người có ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định nghề nghiệp của con em. Vì vậy, nhà trường và doanh nghiệp cần phối hợp tổ chức các buổi đối thoại chuyên sâu, minh bạch hóa dữ liệu về tỷ lệ việc làm, thu nhập thực tế và lộ trình thăng tiến nghề nghiệp. Khi thấy rõ con số 90–95% sinh viên có việc làm ngay sau tốt nghiệp cùng mức thu nhập cạnh tranh, phụ huynh sẽ tự tin ủng hộ con em theo đuổi hệ đào tạo thực hành.
Nghề nghiệp không có sang hèn – chỉ có sự tinh thông nghề nghiệp mới tạo nên giá trị con người. Khi nhà trường đào tạo đúng những gì xã hội cần, và doanh nghiệp sẵn sàng đón nhận những gì nhà trường tạo ra, chúng ta sẽ hình thành được một thế hệ kỹ sư thực hành chất lượng cao – thúc đẩy năng suất lao động và phát triển bền vững cho đất nước.
Định hướng nghề nghiệp đúng đắn hôm nay chính là nền móng vững chắc cho tương lai của mỗi cá nhân và cho sức mạnh kinh tế của cả quốc gia.
