Lễ hội Tống phong có lịch sử lâu đời, hiện còn được lưu giữ ở nhiều địa phương như phường Thốt Nốt (quận Thốt Nốt), xã Nhơn Ái, xã Nhơn Nghĩa, thị trấn Phong Ðiền (huyện Phong Ðiền), phường An Cư, phường An Bình (quận Ninh Kiều), phường Hưng Phú (quận Cái Răng)... Trong đó, tiêu biểu và quy mô nhất phải kể đến Lễ hội Tống phong ở Miếu Bà Xóm Chài, phường Hưng Phú (miếu đối diện khu vực Bến Ninh Kiều).
Trong 3 ngày, từ 12 đến 14 tháng Giêng âm lịch, rất nhiều nơi trên địa bàn TP Cần Thơ tổ chức Lễ hội Tống phong. Ngày đầu tiên, cánh đàn ông trong xóm cùng nhau đóng bè thủy lục bằng thân chuối, tre, dán giấy. Việc đóng bè có những nghi thức cúng kính, khấn vái riêng rất đặc sắc. Suốt các ngày diễn ra lễ hội, có nhiều hoạt động như múa bóng rỗi cúng Bà Chúa Xứ, cúng Thần hoàng... Ðiểm nổi bật của lễ hội là chiều 14 tháng Giêng, bè thủy lục được di chuyển ra tàu lớn, diễu hành trên một khúc sông Cần Thơ rồi dong thẳng ra sông Hậu để hạ thủy.
Mỗi kỳ lễ hội đều có hơn 100 ghe, tàu hộ tống bè thủy lục để tống ra sông lớn, với sự tham gia của hàng ngàn người. Mọi người hò reo, múa lân, nhảy múa, “té nước” vào nhau với mong muốn tẩy rửa chuyện không may, chào đón điều mát lành.
Người dân quan niệm, Bè thủy lục được tống càng xa càng tốt, ngụ ý tống bỏ những điều xui rủi, dịch bệnh... và nguyện cầu những điều tốt lành, hanh thông trong năm mới.
Bao đời qua, lễ hội là niềm tự hào của bà con địa phương, năm sau tổ chức lại lớn hơn năm trước, đông người dự hơn năm trước.Từ mùng 9 Tết là người dân đã cùng nhau đốn chuối, đốn tre... chuẩn bị đóng bè thủy lục, tạo bầu không khí rất đông vui. Trên chiếc bè thủy lục, Ban Tế tự sẽ dâng đầu heo, cá, gà... cùng gạo, muối để làm vật cúng. Bà con địa phương cũng mang gạo, muối đến gửi vào bè với ước nguyện gia đình mạnh khỏe, bệnh tật tiêu trừ.
Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng, việc làm này còn biểu thị cho ý thức vệ sinh môi trường, giữ gìn ngôi nhà, chỗ ở thêm sạch sẽ, để phòng ngừa dịch bệnh. Ðó cũng là ý nghĩa nhân văn của Lễ hội Tống phong.
Lễ hội Tống phong Cần Thơ nói chung và miền Tây Nam Bộ nói riêng, qua hàng trăm năm đã hình thành nên những giá trị văn hóa phi vật thể độc đáo, trong cung cách cung kính, thực hành nghi lễ, diễn xướng dân gian... Lễ hội ngày càng có sức lan tỏa, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Những yếu tố mê tín dị đoan, thủ tục rườm rà, tốn kém dần được loại bỏ. Những nghi lễ theo đúng cổ lệ của người Nam Bộ được thực hành toát lên tinh thần nhân văn của lễ hội: cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, nhà nhà an bình, người người no ấm, mạnh khỏe, dịch bệnh tiêu trừ.
Việc thực hành nghi lễ ở mức độ cộng đồng cũng cho thấy sức sống, vai trò cố kết cộng đồng của lễ hội này. Cách đây khoảng 10 năm, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ có thực hiện Dự án Bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể Lễ Tống phong của người Việt ở TP Cần Thơ.
Đình Lợi
