Thanh toán không dùng tiền mặt vẫn còn nhiều vướng mắc vì thiếu lòng tin của người dùng.
Theo nghiên cứu của Nielsen, tính đến năm 2025, thế hệ Z (những người sinh năm 1996 trở đi) sẽ chiếm khoảng 25% lực lượng lao động quốc gia, tương đương với khoảng 15 triệu người tiêu dùng tiềm năng. 40% trong số thế hệ Z luôn sẵn lòng cho các trải nghiệm thú vị áp dụng các công nghệ mới, mặc dù họ có thương hiệu quen thuộc thường hay sử dụng. Đây chính là lợi thế để Việt Nam sớm đạt được mục tiêu thanh toán không dùng tiền mặt.
Giới trẻ đang dần từ bỏ tiền mặt
Chiến lược phát triển ngành ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 đã đặt mục tiêu tỷ trọng tiền mặt trên tổng phương tiện thanh toán đến cuối năm 2020 ở mức dưới 10%, đến cuối năm 2025 ở mức dưới 8%.
Hiện nay, thị trường thanh toán không dùng tiền mặt ngoài các ngân hàng còn có sự xuất hiện của hàng chục ví điện tử như Moca, MoMo, ZaloPay...
Đáng chú ý, tỷ lệ người dùng trẻ sử dụng ví điện tử ngày càng gia tăng. Tại MoMo, khách hàng thuộc thế hệ Z chiếm khoảng 25% số lượng người sử dụng, tương đương 3 triệu người sử dụng đăng ký, với thói quen mua sắm tập trung nhiều nhất ở nạp tiền điện thoại (40%), cho vay ngang hàng (30%), xem phim (10%), mua sắm online (7%), game và ứng dụng (5%), cửa hàng (4%), dịch vụ khác (3%).
Thực tế, thời gian qua, để thúc đẩy mua sắm online và nâng cao tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt, các sàn thương mại điện tử đã liên tục tung ra các chương trình khuyến mãi hoàn tiền khi khách hàng thanh toán qua ví điện tử.
Chẳng hạn, trong Ngày hội hoàn tiền của Momo, có hơn 1 triệu người tham gia, trong đó có 50% người tiêu dùng thuộc thế hệ Z.
Theo Accenture, có hơn 68% thế hệ Z thích sử dụng tính năng chuyển tiền online và họ muốn ứng dụng ví điện tử để thanh toán, lưu trữ không chỉ lịch sử thanh toán của họ cũng như có các chương trình hoàn tiền, tích điểm cho mỗi lần mua sắm.
Chị Hà Minh (30 tuổi, nhân viên văn phòng, sinh sống ở Hà Nội) thường xuyên sử dụng Grab làm phương tiện di chuyển từ nhà đến công ty cho biết, nhờ "chăm" dùng ví điện tử mà mỗi tháng chị được hoàn lại tới vài trăm nghìn đồng. “Tôi thường được hoàn lại tiền, đôi khi lên đến 30%. Có thể số tiền được hoàn lại mỗi lần chỉ vài ba nghìn đồng, nhưng nếu sử dụng di chuyển, mua sắm thường xuyên, tôi rất nhanh đạt được mức 50.000 đồng, 100.000 đồng, sau đó rút ra chi tiêu hoặc quyên góp từ thiện”, chị Minh nói.
Ông Ôn Như Bình, Giám đốc kinh doanh chiến lược VNPAY chia sẻ, từ năm ngoái, VNPAY đã đẩy mạnh khuyến mãi cho người dùng và hiện đang tập trung vào các điểm bán siêu thị, nơi người dùng có tần suất thanh toán khá nhiều.
Ngoài các nhà bán lẻ lớn, VNPAY cũng kết hợp với các hệ thống cửa hàng điện tử - điện máy, trong đó có chương trình hoàn tiền đến 500.000 đồng nếu mua tại hệ thống Viettel.
“Nếu trước kia thuyết phục mọi người dùng VNPAY-QR để thanh toán không tiền mặt rất khó khăn thì hiện nay, nhiều doanh nghiệp, trường học... và cả các tiểu thương cũng chủ động kết nối với chúng tôi”, ông Bình cho biết.
Có đà rồi phải thêm "lợi"
"Thời gian qua, ngành ngân hàng đã áp dụng nhiều công nghệ bảo mật nhằm đảm bảo thông tin khách hàng không bị lộ. Các công nghệ ngân hàng áp dụng đều đạt chuẩn bảo mật quốc tế.
Bên cạnh đó, các ngân hàng thương mại cũng không ngừng tăng cường ứng dụng công nghệ bảo mật mới tạo nên sự an toàn cho khách hàng khi sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt".
Ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, khẳng định việc thanh toán không dùng tiền mặt ở nước ta hiện nay vẫn còn nhiều vướng mắc vì thiếu lòng tin từ phía khách hàng.
Đồng tình, theo ông Hoàng Quốc Quyền, Giám đốc đối ngoại của Tiki miền Bắc, thanh toán online cần phải tạo niềm tin cho khách hàng thì mới hướng tới đạt mục tiêu thanh toán không dùng tiền mặt. Trong đó, cần phải giải quyết cốt lõi vấn đề đó là câu chuyện tạo niềm tin trong thương mại điện tử.
“Nhiều người còn e ngại khi thanh toán online. Họ muốn nhận hàng, kiểm tra hàng xem có đúng với quảng cáo không rồi mới trả tiền. Vì vậy, dù thương mại điện tử rất phát triển trong thời gian qua, nhưng tỷ lệ thanh toán bằng tiền mặt vẫn chiếm đến 88%. Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới các đơn vị thanh toán, logistics và cả khách hàng”, ông Quyền nói.
Theo đó, để người mua hàng sẵn sàng cho việc thanh toán online, không dùng tiền mặt, Chính phủ cần kiên quyết kiểm tra xử lý những sàn thương mại điện tử bán hàng giả, hàng nhái không rõ nguồn gốc. Đồng thời, có chế tài và biện pháp mạnh mẽ, thậm chí rút giấy phép. Chỉ có vậy mới tạo được niềm tin cho người mua sắm và thanh toán online.Ngoài ra, nhiều ý kiến cũng cho rằng, khách hàng lo ngại lộ lọt dữ liệu người dùng khi tiến hành thanh toán trực tuyến.
Về chính sách, cần hoàn thiện cơ sở pháp lý thanh toán không dùng tiền mặt. Ông Quyền cho rằng các chính sách cần đồng bộ từ Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính các cơ quan thuế, Bộ Công Thương...
“Hiện nay đang có tình trạng không thống nhất giữa các văn bản của các Bộ, nên khi doanh nghiệp “chạy được giấy” thì đã đuối sức. Vì vậy, cần có cơ chế chạy được trơn tru”, ông Quyền kiến nghị.
Thanh Hoa
