Lãi suất thấp kích hoạt tín dụng, hỗ trợ phục hồi kinh tế 2025

Lãi suất thấp tiếp sức cho nền kinh tế

Bước sang giữa quý II/2025, mặt bằng lãi suất ngân hàng vẫn duy trì ở vùng thấp, đóng vai trò như một "liều thuốc hỗ trợ" quan trọng đối với quá trình phục hồi kinh tế. Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến ngày 28/4/2025, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã đạt hơn 16,42 triệu tỷ đồng, tăng 5,15% so với đầu năm. So với mức tăng 2,06% của cùng kỳ năm 2024, tín dụng đang hồi phục rõ rệt.

Lãi suất cho vay bình quân đối với các khoản vay phát sinh mới hiện chỉ khoảng 6,34%/năm, giảm 0,6 điểm phần trăm so với cuối năm ngoái. Đây là mức thấp kỷ lục trong nhiều năm qua và là yếu tố quan trọng thúc đẩy các hoạt động sản xuất – kinh doanh quay trở lại mạnh mẽ sau giai đoạn chững lại do sức cầu yếu.

Thống kê từ Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) cho thấy, trong tháng 5/2025, chỉ có 7 trên 36 ngân hàng điều chỉnh biểu lãi suất tiền gửi cá nhân; trong đó 4 ngân hàng giảm, 1 ngân hàng tăng và 2 ngân hàng vừa tăng vừa giảm tùy theo kỳ hạn. Mặt bằng lãi suất huy động về cơ bản vẫn ổn định ở mức thấp, nhờ việc NHNN tiếp tục bơm thanh khoản kịp thời cho hệ thống.

Lãi suất thấp kích hoạt tín dụng, hỗ trợ phục hồi kinh tế 2025. Ảnh: Minh họa

Trong nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, Bac A Bank đang là đơn vị có động thái tăng lãi suất rõ rệt nhất, đặc biệt với các khoản tiền gửi từ 1 tỷ đồng trở lên. Lãi suất kỳ hạn 1-9 tháng đã tăng lên 4,1% - 5,65%/năm; trong khi các kỳ hạn từ 12 - 36 tháng tăng thêm 0,2 – 0,3% lên mức 5,9 - 6,2%/năm – cao nhất hệ thống tại thời điểm hiện tại.

Tuy nhiên, không ít ngân hàng lại điều chỉnh lãi suất theo hướng trái chiều giữa các kỳ hạn. Eximbank tăng lãi suất ở các kỳ hạn ngắn (dưới 6 tháng), trong khi giảm nhẹ các kỳ hạn từ 6 - 15 tháng. GPBank điều chỉnh linh hoạt cả tăng lẫn giảm theo từng kỳ hạn cụ thể, phản ánh sự thận trọng trong chiến lược huy động vốn trước áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Áp lực lãi suất tăng dần, ngân hàng siết biên lợi nhuận

Dù duy trì lãi suất thấp là cần thiết để hỗ trợ phục hồi, nhưng thực tế đang đặt ra nhiều thách thức đối với các ngân hàng thương mại. Trước hết là áp lực cạnh tranh trong huy động vốn từ các kênh đầu tư hấp dẫn khác như chứng khoán, bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp, khiến dòng tiền có xu hướng dịch chuyển.

Thêm vào đó, việc giảm lãi suất cho vay liên tục trong hơn một năm qua đã thu hẹp biên lãi ròng (NIM) – một chỉ tiêu sống còn với lợi nhuận của ngân hàng. Theo báo cáo của KIS, trong quý I/2025, nhiều ngân hàng đã ghi nhận mức giảm NIM đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh. Cùng lúc, tỷ lệ nợ xấu có dấu hiệu tăng trở lại, làm gia tăng chi phí dự phòng rủi ro tín dụng.

Không chỉ vậy, khả năng tăng trưởng tín dụng trong thời gian tới cũng đối mặt với những giới hạn nhất định. Dù MBS dự báo tín dụng năm 2025 có thể tăng 17-18%, nhưng phần lớn đà tăng dựa vào các động lực như phục hồi tiêu dùng nội địa, ngành sản xuất ổn định trở lại và giải ngân đầu tư công. Điều này đồng nghĩa, dòng vốn tín dụng sẽ tiếp tục chảy vào các lĩnh vực then chốt thay vì dàn trải.

Trước bối cảnh đó, nhiều ngân hàng đã bắt đầu lên kế hoạch tăng vốn điều lệ để đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn theo chuẩn Basel II/III, đồng thời duy trì năng lực mở rộng tín dụng trong trung và dài hạn. Việc phát hành trái phiếu ngân hàng cũng đang được xem là giải pháp chiến lược, giúp cân đối nguồn lực và giảm áp lực huy động vốn ngắn hạn.

NHNN, trong các báo cáo gửi Quốc hội gần đây, cũng khẳng định sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt và hiệu quả. Trọng tâm là hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, nhưng không bỏ qua mục tiêu kiểm soát lạm phát và giữ ổn định kinh tế vĩ mô. Cơ quan này dự kiến sẽ theo dõi sát diễn biến thị trường và điều chỉnh các công cụ nghiệp vụ phù hợp nhằm duy trì thanh khoản cho hệ thống và ổn định mặt bằng lãi suất.

Trong giai đoạn phục hồi kinh tế, lãi suất thấp đóng vai trò quan trọng trong việc kích hoạt nhu cầu tín dụng và đầu tư. Tuy nhiên, sự ổn định này không dễ giữ vững nếu không có chính sách điều hành vĩ mô thận trọng, linh hoạt và dự báo sát thực tế. Khi nhu cầu vốn gia tăng, khả năng điều tiết cung – cầu tiền tệ một cách cân bằng sẽ là yếu tố then chốt để bảo đảm tăng trưởng kinh tế bền vững trong năm 2025.