Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 13/2026/QĐ-TTg quy định lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ. Theo quyết định này, việc kiểm định khí thải sẽ bắt đầu từ ngày 1/7/2027 tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh; từ ngày 1/7/2028 đối với các thành phố trực thuộc Trung ương còn lại; và từ ngày 1/7/2030 đối với các tỉnh còn lại. Văn bản cũng mở đường để các địa phương áp dụng sớm hơn tùy tình hình thực tế.
 |
| Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ bao gồm 4 mức. |
Điểm mới quan trọng là chính sách không chỉ dừng ở việc “đi kiểm định”, mà gắn chặt với ngưỡng khí thải theo từng nhóm xe, phân theo năm sản xuất hoặc nhập khẩu. Với xe mô tô, loại sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2008 áp dụng Mức 1; từ năm 2008 đến hết năm 2016 áp dụng Mức 2; từ năm 2017 đến ngày 30/6/2026 áp dụng Mức 3; còn xe sản xuất hoặc nhập khẩu từ ngày 1/7/2026 áp dụng Mức 4.
Với xe gắn máy, xe sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2016 áp dụng Mức 1; từ năm 2017 đến ngày 30/6/2027 áp dụng Mức 2; còn xe sản xuất hoặc nhập khẩu từ ngày 1/7/2027 phải đáp ứng Mức 4. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành được ban hành kèm Thông tư 92/2025/TT-BNNMT, trong đó quy định giới hạn tối đa cho phép của các thông số khí thải như CO và HC đối với xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.
 |
| Riêng tại Hà Nội, yêu cầu về khí thải còn gắn với lộ trình tổ chức “vùng phát thải thấp” theo Luật Thủ đô (Ảnh minh hoạ). |
Chi tiết tác động trực tiếp tới người dân nằm ở mốc sau đó. Từ ngày 1/1/2028, mọi xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông trên địa bàn Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh phải đáp ứng quy định khí thải từ Mức 2 trở lên. Điều này đồng nghĩa nhiều xe cũ không đạt chuẩn sẽ đối mặt sức ép phải bảo dưỡng, sửa chữa hoặc thay thế nếu muốn tiếp tục lưu thông hợp lệ tại hai đô thị lớn nhất cả nước. Đây là điểm bản gốc dễ bị đọc lướt, nhưng thực tế lại là phần tác động mạnh nhất tới người sử dụng xe.
Riêng tại Hà Nội, yêu cầu về khí thải còn gắn với lộ trình tổ chức “vùng phát thải thấp” theo Luật Thủ đô. Quyết định của Thủ tướng nêu rõ xe mô tô, xe gắn máy đi vào vùng phát thải thấp của Hà Nội phải đáp ứng quy định khí thải theo nghị quyết của HĐND thành phố. Trong khi đó, các thông tin công bố gần đây cho thấy Hà Nội đang triển khai thí điểm vùng phát thải thấp từ ngày 1/7/2026 theo phạm vi và lộ trình cụ thể, chứ không phải cấm đồng loạt xe máy xăng trên toàn bộ Vành đai 1.
Việc ấn định lộ trình theo từng giai đoạn cho thấy nhà điều hành đang chọn cách siết dần từ các đô thị lớn, nơi áp lực ô nhiễm không khí và mật độ xe máy ở mức cao. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, các thông tin công khai chủ yếu mới dừng ở khung lộ trình, mức khí thải áp dụng và phạm vi triển khai; các chi tiết như mạng lưới điểm kiểm định, chi phí kiểm định hay cơ chế xử lý với xe không đạt chuẩn cần tiếp tục chờ hướng dẫn cụ thể từ cơ quan quản lý trong giai đoạn triển khai tiếp theo. Nhìn từ người dùng, mốc 1/7/2027 là thời điểm bắt đầu kiểm định, nhưng mốc 1/1/2028 mới thực sự là “hạn chót” tạo ra thay đổi rõ nét với xe máy lưu thông tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.
