World Liberty Financial, công ty được Tổng thống Mỹ Donald Trump hậu thuẫn, đang gây chú ý khi bắt tay với WorldClaw — một liên doanh có trụ sở tại Hồng Kông (Trung Quốc) chuyên cung cấp quyền truy cập vào các mô hình trí tuệ nhân tạo. Điểm đáng chú ý là trong số các mô hình này có nhiều sản phẩm do doanh nghiệp Trung Quốc Đại lục phát triển, vốn từng bị chính quyền Mỹ cảnh báo liên quan đến rủi ro an ninh quốc gia.
 |
| Gia đình Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể hưởng lợi từ nền tảng AI dùng gần một nửa mô hình phát triển tại Trung Quốc, với World Liberty Financial như một thực thể đại diện về mặt thực tế |
WorldClaw được thành lập hồi đầu năm nay, cung cấp cho khách hàng quyền truy cập vào nhiều mô hình AI khác nhau và chấp nhận token tiền điện tử của World Liberty làm phương thức thanh toán. Thông qua tỷ lệ sở hữu tại World Liberty, gia đình ông Trump có thể hưởng doanh thu phát sinh từ việc sử dụng các token này.
Theo Reuters, trong 90 mô hình hiện có trên website của WorldClaw, 43 mô hình — tương đương gần một nửa — được phát triển bởi Alibaba, Baidu, Z.ai và một số công ty công nghệ Trung Quốc khác. Đây là những doanh nghiệp từng bị chính quyền Trump cho là có thể tạo ra rủi ro đối với an ninh quốc gia và sở hữu trí tuệ của Mỹ. Bên cạnh đó, WorldClaw cũng cung cấp hàng chục mô hình đến từ các công ty Mỹ như OpenAI và Anthropic.
Việc World Liberty hợp tác với WorldClaw, cũng như việc WorldClaw có quan hệ với các công ty Trung Quốc, không bị xem là bất hợp pháp. Trên thực tế, các mô hình AI Trung Quốc — thường có chi phí thấp hơn — đang ngày càng được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu, bao gồm cả trong cộng đồng công nghệ Mỹ.
Dù vậy, bảy chuyên gia trong các lĩnh vực công nghệ, thương mại và đạo đức chính phủ Trung Quốc nhận định mối hợp tác này, cùng khả năng ông Trump hưởng lợi thông qua World Liberty, tạo ra sự trái chiều so với lập trường cứng rắn của chính quyền ông đối với các công ty công nghệ Trung Quốc.
Sam Bresnick, nghiên cứu viên tại Trung tâm An ninh và Công nghệ Mới nổi thuộc Đại học Georgetown, cho rằng trong bối cảnh chính phủ Mỹ đang tìm cách ứng phó với sự trỗi dậy và các rủi ro từ AI Trung Quốc, việc sử dụng các công cụ này thông qua WorldClaw để tạo lợi nhuận có thể bị nhìn nhận là thiếu nhất quán về mặt đạo đức.
Reuters cho biết chưa thể xác định chi tiết các thỏa thuận tài chính giữa World Liberty và WorldClaw, cũng như số tiền gia đình ông Trump thu được từ các khoản thanh toán bằng tiền điện tử trên nền tảng này. Hai con trai lớn của ông Trump đã công khai quảng bá WorldClaw, trong khi một lãnh đạo của World Liberty từng giữ vai trò cố vấn cho WorldClaw.
Nguồn thu của World Liberty đến từ việc sử dụng stablecoin USD1, trong đó có trường hợp người dùng WorldClaw lựa chọn đồng tiền này để thanh toán khi truy cập các mô hình AI. Tương tự các stablecoin neo theo USD khác, USD1 được bảo đảm bằng những tài sản truyền thống như trái phiếu kho bạc Mỹ nhằm duy trì giá trị ổn định. Gia đình ông Trump được hưởng một phần lãi phát sinh từ các tài sản bảo chứng này.
Trong phản hồi gửi Reuters, người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly khẳng định không tồn tại xung đột lợi ích trong mối quan hệ giữa World Liberty và WorldClaw, đồng thời nhấn mạnh ông Trump chỉ hành động vì lợi ích tốt nhất của người dân Mỹ.
David Wachsman, người phát ngôn của World Liberty, cho biết WorldClaw là một công ty độc lập. Ông cũng lưu ý rằng nhiều doanh nghiệp lớn tại Mỹ hiện cung cấp các mô hình AI đến từ cả công ty công nghệ Trung Quốc lẫn Mỹ, coi đây là cách tiếp cận phổ biến và được chấp nhận rộng rãi.
Về phía WorldClaw, người phát ngôn công ty cho biết nền tảng này giúp các doanh nghiệp AI của Mỹ tiếp cận người dùng quốc tế, đồng thời nhấn mạnh việc cung cấp một mô hình AI không đồng nghĩa với việc chứng thực cho nhà phát triển mô hình đó.
Nhìn chung, các mô hình AI Trung Quốc được WorldClaw cung cấp vẫn hợp pháp đối với người dùng cá nhân và doanh nghiệp tại Mỹ. Tuy nhiên, một số công ty đứng sau các mô hình này đang chịu các hạn chế từ Washington do những lo ngại về an ninh quốc gia.
Trong số các mô hình được WorldClaw cung cấp có sản phẩm của Alibaba và Baidu. Đây là những tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc đã bị Bộ Quốc phòng Mỹ đưa vào danh sách các công ty có liên hệ với quân đội Trung Quốc, khiến Lầu Năm Góc bị hạn chế giao dịch với các doanh nghiệp này.
Một số mô hình khác đến từ Z.ai, trước đây là Zhipu AI, doanh nghiệp nằm trong “danh sách thực thể” của Bộ Thương mại Mỹ. Việc bị đưa vào danh sách này khiến khả năng tiếp cận công nghệ Mỹ bị siết chặt, trong khi các công ty Mỹ muốn bán sản phẩm hoặc dịch vụ cho những doanh nghiệp thuộc diện này phải xin giấy phép xuất khẩu và đối mặt nguy cơ bị từ chối cao.
Theo tài liệu của chính phủ Mỹ, Z.ai bị cho là thúc đẩy quá trình hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc thông qua việc phát triển và tích hợp các nghiên cứu AI tiên tiến, điều bị Washington đánh giá là đi ngược lại lợi ích an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại của Mỹ.
WorldClaw cũng chào bán các mô hình từ DeepSeek và Moonshot, hai công ty công nghệ Trung Quốc gần đây bị một số quan chức trong chính quyền Trump cáo buộc đánh cắp sở hữu trí tuệ từ các đối thủ AI của Mỹ.
Baidu, Z.ai, DeepSeek và Moonshot không phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters. Trong khi đó, Alibaba, Baidu và Z.ai đã bác bỏ kết luận của chính phủ Mỹ về việc các doanh nghiệp này có liên hệ với quân đội Trung Quốc; Bắc Kinh cũng phủ nhận các cáo buộc liên quan đến hành vi đánh cắp công nghệ.
Người phát ngôn Alibaba khẳng định tập đoàn này không phải là công ty quân sự của Trung Quốc và cũng không thuộc bất kỳ chiến lược hợp nhất quân sự - dân sự nào. Phía Alibaba cho rằng việc bị Lầu Năm Góc đưa vào danh sách là tùy tiện, vô lý, đồng thời cho biết sẽ khởi kiện để yêu cầu xóa tên khỏi danh sách.
Cách tiếp cận của chính quyền Trump đối với các mô hình AI Trung Quốc đang phát triển nhanh chóng hiện vẫn chưa hoàn toàn định hình và tiếp tục có sự điều chỉnh.
Ở giai đoạn đầu nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump từng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc Mỹ vượt Trung Quốc trong phát triển công nghệ và AI. Tuy nhiên gần đây, trong bối cảnh cả Washington và Bắc Kinh cùng lo ngại về một cuộc chạy đua vũ trang AI, hai bên đã tìm cách hạ nhiệt căng thẳng trước thềm hội nghị thượng đỉnh dự kiến diễn ra vào tháng tới giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Peter Jeydel, luật sư phụ trách nhóm trừng phạt và kiểm soát thương mại tại Troutman Pepper Locke ở Washington, nhận định mối hợp tác này có thể được nhìn nhận theo hai chiều. Một mặt, chính quyền Trump vốn theo đuổi lập trường cứng rắn với Trung Quốc, khiến các hợp tác kinh doanh kiểu này dễ tạo ra căng thẳng. Mặt khác, nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump cũng có thể được xem là ít quyết liệt hơn trong việc nhắm trực tiếp vào doanh nghiệp Trung Quốc, thay vào đó ưu tiên cách tiếp cận dựa trên lợi ích kinh doanh.
Bộ Thương mại và Bộ Quốc phòng Mỹ không phản hồi các câu hỏi của Reuters liên quan đến WorldClaw.
Hiện có rất ít thông tin công khai về WorldClaw. Thông qua người phát ngôn, công ty mô tả mình là một doanh nghiệp AI được sở hữu và vận hành độc lập. Trên website, WorldClaw cũng cho biết nền tảng này không được World Liberty hoặc các công ty liên kết cung cấp, quản lý hay kiểm soát dưới bất kỳ hình thức nào.
Dù vậy, cả hai công ty đều có lợi ích từ mối hợp tác này. Gia đình ông Trump sở hữu 38% cổ phần tại World Liberty và thu tiền thông qua việc bán hoặc sử dụng các token tiền điện tử của công ty, gồm token quản trị $WLFI và stablecoin USD1. WorldClaw hiện chấp nhận USD1 cùng một số loại tiền điện tử khác làm phương thức thanh toán cho dịch vụ.
Người phát ngôn WorldClaw cho biết Ryan Fang, Giám đốc phụ trách tăng trưởng của World Liberty, đóng vai trò cố vấn và hỗ trợ bên ngoài cho WorldClaw, đặc biệt trong việc thúc đẩy sử dụng USD1, phát triển quan hệ đối tác và mở rộng khả năng tiếp cận toàn cầu đối với các dịch vụ AI. Theo công ty, vai trò của Fang hoàn toàn mang tính tư vấn.
Các con trai của ông Trump, đồng thời là những người đồng sáng lập World Liberty, cũng đã quảng bá WorldClaw trên mạng xã hội X. Hồi tháng 5, Donald Trump Jr. cho biết sẽ gặp những người chiến thắng trong một cuộc thi của WorldClaw tại Mar-a-Lago, câu lạc bộ của gia đình Trump ở Florida. Trong khi đó, Eric Trump từng ca ngợi mối hợp tác này là tương lai của ngành tài chính.
Tính đến nay, gia đình ông Trump đã thu hơn 1,4 tỷ USD từ việc bán token World Liberty. Reuters hồi tháng 6 cho biết đây là phần lớn nhất trong tổng số 2,3 tỷ USD mà gia đình này kiếm được từ lĩnh vực tiền điện tử.
Dù hai con trai Don Jr. và Eric trực tiếp điều hành hoạt động kinh doanh của gia đình thông qua Trump Organization, ông Trump vẫn duy trì quyền sở hữu thông qua một quỹ tín thác.
Theo website của WorldClaw, công cụ WorldRouter của công ty hoạt động như một nền tảng tổng hợp, cho phép truy cập nhiều mô hình AI khác nhau. Công cụ này hiện có hơn 10.000 người dùng và xử lý hơn 50 triệu yêu cầu tác vụ mỗi ngày.
WorldClaw cũng cho biết đang phát triển một ứng dụng sử dụng các tác nhân AI để thực hiện những tác vụ cá nhân như đặt đồ ăn hoặc tóm tắt email.
Daniel Remler, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm An ninh Mỹ mới và từng là cố vấn chính sách tại Bộ Ngoại giao Mỹ, cảnh báo các mô hình AI Trung Quốc trên WorldClaw có thể đặt người dùng trước nhiều rủi ro, bao gồm nguy cơ bị chính phủ Trung Quốc giám sát, nội dung đầu ra bị kiểm duyệt hoặc bị chèn mã độc nhằm chiếm quyền điều khiển các tác nhân AI.
Trên website, WorldClaw cho biết công ty có thể chia sẻ dữ liệu đầu vào của người dùng với các doanh nghiệp cung cấp mô hình AI cho nền tảng.
Người phát ngôn WorldClaw khẳng định công ty coi trọng vấn đề an ninh và đã áp dụng các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư cũng như an toàn cho nền tảng của mình.
