Theo TS Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, kiêm Giám đốc Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia, Ủy viên Ủy ban Quốc gia về Hợp tác Kinh tế Thái Bình Dương (VNCPEC), bước vào năm 2023, kinh tế thế giới phải đối mặt với nhiều rủi ro, thách thức tồn tại từ năm 2022 liên quan đến 4 tăng và 2 giảm.
Cụ thể, 4 tăng là bất định tăng (chiến tranh, dịch bệnh…); lạm phát và lãi suất tăng và còn ở mức cao; rủi ro tài chính tăng (lãi suất tăng, tỷ giá tăng, rủi ro nợ tăng..) và rủi ro an ninh năng lượng, an ninh lương thực tăng, an ninh chuỗi cung ứng tăng.
2 giảm là lợi nhuận biên của doanh nghiệp giảm; đà phục hồi kinh tế giảm (+3% năm 2022) và suy thoái nhẹ, cục bộ năm 2023.
Năm 2023, kinh tế thế giới cũng sẽ chịu tác động từ xu hướng dịch chuyển nhanh của kinh tế số, tài chính xanh, chuyển đổi năng lượng, bất động sản xanh…
Ông Lực cho rằng, năm 2022, kinh tế Việt Nam vẫn thuộc top tăng trưởng mạnh của khu vực và thế giới; lượng kiều hối cũng nhiều nhất khu vực Đông Á – Thái Bình Dương.
“Lý do cho tăng trưởng kinh tế cao của Việt Nam 2022 là sự mở cửa trở lại khá sớm, các động lực tăng trưởng phục hồi khá đồng đều so với nền thấp của năm trước. Tuy nhiên, các động lực tăng trưởng này có được duy trì trong năm 2023 hay không là câu hỏi cần phải trả lời”, ông Lực nói.
Đánh giá về thời cơ cho kinh tế Việt Nam năm 2023, theo ông Lực, bước vào năm 2023, Trung Quốc mở cửa trở lại; GDP toàn cầu dự báo tăng thêm 1 điểm %. Tại Việt Nam, Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội 2022-2023 và đầu tư công được đẩy nhanh hơn.
Cùng với đó là các động lực từ nền tảng vĩ mô và kinh nghiệm phòng chống dịch, quản trị rủi ro được tích lũy tốt lên; rủi ro tài khóa ở mức trung bình tạo dư địa cho năm 2023. Lạm phát tăng nhưng cơ bản được kiểm soát, áp lực tăng lãi suất, áp lực tỷ giá và rủi ro nợ đang giảm dần. Kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn được đẩy mạnh.
Năm 2023, quá trình cơ cấu lại nền kinh tế, hoàn thiện thể chế (sửa đổi Luật Đất đai, Luật nhà ở, luật liên quan đến kinh doanh bất động sản, tài chính tín dụng tại Việt Nam sẽ được thúc đẩy. Kinh tế internet tăng khá nhanh sẽ tạo đà cho quá trình phục hồi và phát triển kinh tế.
Tuy nhiên, năm 2023, kinh tế Việt Nam cũng chịu tác động từ rủi ro của nền kinh tế thế giới và khu vực.
Đó là 3 cú sốc/rủi ro chính tác động đến các nền kinh tế châu Á: Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng chậm lại làm giảm tổng cầu, khiến tăng trưởng toàn cầu giảm 1 điểm % năm 2023. Giảm tổng cầu khiến tăng trưởng tại Mỹ và châu Âu giảm 2 điểm %. Điều kiện thị trường tài chính khó khăn hơn khiến rủi ro và lợi suất tăng..
Tại Việt Nam, xuất khẩu và sản xuất công nghiệp đang giảm đà tăng trưởng. Chỉ số quản lý thu mua (PMI) của hoạt động sản xuất, xuất khẩu của Việt Nam giảm mạnh, lạm phát (CPI) còn gia tăng, giải ngân đầu tư công vẫn là thách thức (mới chỉ đạt 85% kế hoạch năm), thanh khoản thị trường ngân hàng còn eo hẹp. Có thể nói, doanh nghiệp đang đứng trước nhiều khó khăn khi bước vào năm 2023.
Để kiên định giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô, tối ưu hóa nguồn lực, các bộ ngành từ trung ương tới địa phương cũng như các lĩnh vực của nền kinh tế cần nâng cao tính độc lập, tự chủ, tự cường và năng lực chống chịu của nền kinh tế; nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Đối với doanh nghiệp, Giám đốc Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV khuyến nghị: “Doanh nghiệp cần cơ cấu lại, kiểm soát rủi ro dòng tiền, lãi suất, tỷ giá…; chủ động tìm hiểu, tiếp cận Chương trình phục hồi kinh tế - xã hội, nhất là các gói hỗ trợ tài khóa; chương trình nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, chung cư cũ, đầu tư công…Đồng thời, có phương án cụ thể, khả thi đối với trái phiếu doanh nghiệp phải đáo hạn 2023-2024; đa dạng hóa nguồn vốn qua tín dụng, cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư, phát hành các loại giấy chứng từ có giá trí như chứng chỉ quỹ, cổ phiếu (REIT)”.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần thích ứng, quản lý thay đổi, quản lý rủi ro, nhất là rủi ro pháp lý, tài chính; tăng trưởng xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và đón đầu xu hướng này với tâm thế “vững tâm vượt khó, tạo nền tảng tương lai”.
Hoài Anh
