Điện Biên "trăn trở" bài toán giải ngân vốn đầu tư công

Chủ tịch UBND tỉnh Lê Thành Đô kiểm tra thực địa dự án Quản lý đa thiên tai lưu vực sông Nậm Rốm.

Thực tế cho thấy, lãnh đạo tỉnh Điện Biên đã không ngừng nỗ lực trong việc tháo gỡ những "nút thắt" cho các dự án. Các cuộc kiểm tra thực tế được tiến hành thường xuyên, đi kèm với yêu cầu báo cáo cụ thể về vướng mắc từ các đơn vị, địa phương, cùng với đó là những chỉ đạo, gợi ý về giải pháp nhằm thúc đẩy tiến độ. Tuy nhiên, "điểm nghẽn" cốt lõi vẫn nằm ở khâu bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, khi mà nhiều dự án rơi vào tình trạng "đứng bánh" do thiếu mặt bằng thi công.

Hậu quả của việc dự án chậm hoàn thành, kéo theo đó là chậm giải ngân vốn, là một bài toán nan giải về hiệu quả sử dụng vốn đầu tư. Thống kê cho thấy, tỷ lệ giải ngân các dự án đầu tư trên toàn tỉnh trong 3 tháng đầu năm chỉ đạt vỏn vẹn 16,13% kế hoạch. Đáng chú ý hơn, nguồn vốn sự nghiệp dành cho 3 chương trình mục tiêu quốc gia quan trọng (giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi) còn "khiêm tốn" hơn nhiều, chỉ đạt 3,45% kế hoạch.

Một vấn đề khác cũng đang gây ra những hệ lụy không nhỏ là tình trạng nhiều dự án đã hoàn thành và đưa vào sử dụng nhưng lại chậm trễ trong việc nộp hồ sơ quyết toán. Điều này dẫn đến tình trạng nợ đọng kéo dài, gây khó khăn cho công tác theo dõi và quản lý tài sản sau đầu tư. Theo rà soát, toàn tỉnh hiện còn tới 110 dự án hoàn thành chưa lập và nộp quyết toán, cùng với đó là 233 dự án đã được phê duyệt quyết toán và 42 dự án đã nộp hồ sơ nhưng chưa được phê duyệt.

Phân tích sâu hơn về nguyên nhân chậm tiến độ, có thể thấy vướng mắc mặt bằng vẫn là "rào cản" lớn nhất. Tình trạng này xuất phát từ nhiều yếu tố, bao gồm khó khăn trong việc xác định ranh giới mặt bằng công trình, và đặc biệt là sự không đồng thuận của người dân đối với chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng. Đây không chỉ là vấn đề riêng của Điện Biên mà còn là tình trạng chung của cả nước, đã được đưa ra thảo luận và tìm kiếm giải pháp tại cuộc họp Ban chỉ đạo về rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án do Chính phủ tổ chức vào ngày 30/3/2025 vừa qua.

Nhận thức rõ được tầm quan trọng của việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, lãnh đạo tỉnh Điện Biên đang thể hiện sự quyết tâm cao trong việc tháo gỡ các "nút thắt", đặc biệt là trong công tác giải phóng mặt bằng. Ngay cả các dự án trọng điểm và một số dự án đã hoàn thành nhưng vẫn chậm trễ trong việc hoàn thiện thủ tục, hồ sơ quyết toán cũng vướng phải những khó khăn tương tự liên quan đến giải phóng mặt bằng và chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Thường trực Tỉnh ủy chủ trì hội nghị đánh giá tiến độ 12 dự án trọng điểm trên địa bàn tỉnh.

Trong chuyến kiểm tra thực tế tiến độ các dự án trọng điểm trên địa bàn TP. Điện Biên Phủ và huyện Điện Biên mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Lê Thành Đô đã thẳng thắn chỉ ra rằng tiến độ triển khai, thi công còn chậm, và công tác giải phóng mặt bằng chưa được hoàn thành dứt điểm. Bên cạnh đó, Chủ tịch tỉnh cũng lưu ý về sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa chủ đầu tư, đơn vị tư vấn đo đạc quy chủ với chính quyền địa phương trong việc thẩm định nguồn gốc đất và phương án bồi thường, cũng như những bất cập trong việc áp dụng chính sách bồi thường chưa được giải quyết kịp thời.

Với mục tiêu hoàn thành giải ngân 100% vốn đầu tư công năm 2025, UBND tỉnh Điện Biên đã đưa ra những chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu các ban quản lý dự án chuyên ngành, chính quyền TP. Điện Biên Phủ, huyện Điện Biên và các cơ quan, đơn vị liên quan nâng cao vai trò trách nhiệm của người đứng đầu. Các đơn vị được yêu cầu khẩn trương thực hiện các biện pháp mạnh mẽ, hiệu quả để khắc phục khó khăn, vướng mắc và đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án.

Trong công tác giải phóng mặt bằng, tỉnh Điện Biên chủ trương tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, giải thích để tạo sự đồng thuận trong cộng đồng. Đồng thời, việc lập và phê duyệt phương án bồi thường, xác định đúng đối tượng để thực hiện bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng theo đúng quy định pháp luật sẽ được ưu tiên hàng đầu. Đối với các trường hợp cố tình chống đối, không chấp hành, tỉnh sẽ kiên quyết củng cố hồ sơ và áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định.

Đáng chú ý, UBND tỉnh đã đưa ra các giải pháp cụ thể và giao trách nhiệm rõ ràng cho từng cơ quan, địa phương trong việc xử lý vướng mắc công tác giải phóng mặt bằng đối với từng dự án trọng điểm. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư và chính quyền địa phương vùng dự án được xem là yếu tố then chốt để tập trung vào công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, bàn giao mặt bằng kịp thời cho đơn vị thi công, từ đó đẩy nhanh tiến độ chung của dự án.

Với sự rõ ràng về trách nhiệm, giải pháp và thời hạn xử lý, giải quyết, cùng với sự tăng cường kiểm tra, giám sát, tỉnh Điện Biên đang đặt kỳ vọng vào việc sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực trong thời gian tới, đẩy nhanh tiến độ các dự án, khắc phục tình trạng chậm giải ngân vốn đầu tư công và chấm dứt tình trạng "vốn chờ mặt bằng" kéo dài.