Đề xuất siết chặt nhập khẩu ô tô dưới dạng quà biếu, quà tặng: Bịt lỗ hổng thuế

Lách luật từ lỗ hổng pháp lý

Theo Bộ Công Thương, chính sách hiện hành đang tồn tại lỗ hổng lớn. Mặc dù Nghị định số 116/2017/NĐ-CP đã quy định rõ các điều kiện nghiêm ngặt đối với việc nhập khẩu, kinh doanh ô tô, nhưng khoản 2 Điều 2 của Nghị định lại miễn áp dụng cho các trường hợp phi thương mại như quà biếu, tặng hay tài sản di chuyển.

Một số doanh nghiệp đã lợi dụng quy định này để né tránh điều kiện kinh doanh, nhập khẩu xe với mục đích thương mại nhưng trá hình dưới hình thức quà tặng hoặc tài sản cá nhân. Hệ quả là gây thất thu thuế cho ngân sách và tạo ra môi trường cạnh tranh không công bằng trong lĩnh vực phân phối ô tô.

Thậm chí, có tình trạng cá nhân, tổ chức lợi dụng quy định về “tài sản di chuyển” để mang xe về Việt Nam dưới danh nghĩa di chuyển công tác, học tập… rồi bán lại trong nước. Những hành vi này khiến cơ quan quản lý gặp nhiều khó khăn trong việc giám sát và truy thu thuế.

Đề xuất siết chặt nhập khẩu ô tô dưới dạng quà biếu, quà tặng: Bịt lỗ hổng thuế

Đề xuất bắt buộc ủy thác qua doanh nghiệp nhập khẩu có phép

Trước thực trạng này, Bộ Công Thương đề xuất: Mọi ô tô nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại đều phải thực hiện thủ tục thông qua doanh nghiệp đã được cấp phép nhập khẩu ô tô theo quy định của Nghị định 116.

Điều này có nghĩa là các tổ chức, cá nhân không còn được trực tiếp làm thủ tục nhập khẩu xe dưới dạng quà tặng hay tài sản di chuyển, mà buộc phải ủy thác cho doanh nghiệp nhập khẩu hợp pháp.

Theo lý giải của Bộ, các doanh nghiệp này nắm rõ quy trình nhập khẩu, có đủ điều kiện về hồ sơ, chứng từ và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, giúp hoạt động nhập khẩu minh bạch, dễ kiểm soát và hạn chế hành vi trục lợi.

Dự thảo cũng quy định rõ: hồ sơ nhập khẩu phải bao gồm giấy tờ chứng minh xe thuộc diện quà biếu, quà tặng hoặc tài sản di chuyển, kèm theo văn bản ủy quyền nhập khẩu cho doanh nghiệp được cấp phép.

Vẫn có ngoại lệ

Dù siết chặt, dự thảo vẫn giữ một số ngoại lệ hợp lý. Theo đó, các trường hợp ô tô nhập khẩu để phục vụ nghiên cứu khoa học, sửa chữa, bảo hành hoặc xe mẫu không tham gia giao thông… sẽ không bị áp dụng điều kiện mới này.

Đề xuất mới được đánh giá là bước đi cần thiết để bịt lỗ hổng pháp lý tồn tại nhiều năm qua. Khi mọi xe nhập khẩu, dù là thương mại hay phi thương mại, đều phải đi qua đầu mối doanh nghiệp được cấp phép, Nhà nước sẽ dễ dàng hơn trong việc quản lý thuế, kiểm định chất lượng và kiểm soát thị trường.

Nếu được thông qua, quy định này sẽ giúp làm sạch môi trường kinh doanh ô tô, đảm bảo cạnh tranh công bằng và góp phần chống thất thu ngân sách – vốn là mối lo lớn trong bối cảnh nhập khẩu xe dưới dạng "biếu tặng" ngày càng phổ biến.