Đẩy mạnh đào tạo nhân lực cho ngành công nghiệp bán dẫn

Phó Thủ tướng Lê Thành Long vừa ký Chỉ thị số 43/CT-TTg ngày 4/12/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh đào tạo nhân lực cho ngành công nghiệp bán dẫn và một số ngành công nghệ số cốt lõi.

Chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ nhằm tạo đột phá trong đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ngành công nghiệp bán dẫn và các ngành công nghệ số cốt lõi như: Trí tuệ nhân tạo (AI), Điện toán đám mây (Cloud Computing), Internet vạn vật (IoT), Dữ liệu lớn (Big data), Chuỗi khối (Blockchain) cho phát triển đất nước trong bối cảnh phát triển nhanh, mạnh mẽ của khoa học công nghệ.

Đẩy mạnh đào tạo nhân lực cho ngành công nghiệp bán dẫn

Theo đó, Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương xây dựng và ban hành chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn (hoàn thành trong Quý I/2025); rà soát, nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách miễn, giảm học phí, cấp học bổng đối với người học các chuyên ngành đào tạo liên quan đến các ngành công nghiệp bán dẫn, công nghệ số cốt lõi trong và ngoài nước (hoàn thành trong quý 4/2025).

Đồng thời, nghiên cứu, đề xuất và tổ chức triển khai mô hình liên kết đào tạo nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn và các ngành công nghệ số cốt lõi giữa Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp.

Khẩn trương hoàn thiện trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt các đề án, chương trình phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển hệ thống trung tâm đào tạo xuất sắc và tài năng về công nghệ 4.0.

Tạo môi trường thuận lợi để đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, trao đổi chuyên gia, giảng viên chuyên môn trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, công nghệ số cốt lõi ở các cơ sở giáo dục đại học.

Thủ tướng giao Bộ Thông tin và Truyền thông đẩy mạnh truyền thông về vai trò, tầm quan trọng của việc đào tạo nguồn nhân lực phục vụ các ngành công nghiệp bán dẫn, công nghệ số cốt lõi.

Dự báo nhu cầu nhân lực phục vụ phát triển ngành công nghiệp bán dẫn và các ngành công nghệ số cốt lõi đến năm 2030 làm cơ sở cho việc đào tạo của các cơ sở giáo dục đại học (hoàn thành trong quý 4/2025). Xây dựng nền tảng, công cụ dùng chung phục vụ đào tạo chuyên gia thiết kế, phát triển chip bán dẫn (hoàn thành trong quý 4/2025).

Thủ tướng cũng giao Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng hướng dẫn triển khai thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ trong các cơ sở giáo dục đại học, các viện nghiên cứu có đào tạo tiến sĩ về các ngành công nghiệp bán dẫn, công nghệ số cốt lõi (hoàn thành trong quý 1/2025).

Tăng cường hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ gắn với đào tạo nhân lực trình độ cao để hình thành và phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, tạo điều kiện cho các nhóm nghiên cứu trẻ và các dự án khởi nghiệp công nghệ có tiềm năng phát triển trong các ngành công nghiệp bán dẫn, công nghệ số cốt lõi.

Ưu tiên bố trí các chương trình, nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển sản phẩm vi mạch bán dẫn, công nghệ số cốt lõi gắn với đào tạo nhân lực tại các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, trung tâm đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư khẩn trương thực hiện lựa chọn các dự án ưu tiên đầu tư các phòng thí nghiệm bán dẫn phục vụ đào tạo, nghiên cứu theo giai đoạn phù hợp với nhu cầu của thị trường theo quy định của pháp luật. Nghiên cứu, đề xuất xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù về ưu đãi đầu tư, huy động nguồn lực, sử dụng ngân sách nhà nước, tài sản công, cơ chế dùng chung phòng thí nghiệm, thu hút nhân tài, chuyên gia, giảng viên để phát triển nhân lực các ngành công nghiệp bán dẫn, công nghệ số cốt lõi.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tăng cường hợp tác chặt chẽ trong mối quan hệ giữa Nhà nước, nhà trường, trung tâm đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo, phát triển nguôn nhân lực, đặc biệt cho các ngành công nghiệp bán dẫn, công nghệ số cốt lõi.

Chỉ đạo các cơ sở giáo dục đại học trực thuộc nghiên cứu thành lập các đơn vị chuyên môn chuyên biệt (trường, khoa, bộ môn,...) để ưu tiên tập trung đào tạo và nghiên cứu về vi mạch bán dẫn và các công nghệ số cốt lõi (trong quý 4/2024).

UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương dự báo nhu cầu nhân lực phục vụ phát triển các ngành công nghiệp bán dẫn, công nghệ số cốt lõi trên địa bàn và xây dựng kế hoạch, lộ trình cụ thể đến năm 2030 để phát triển nguồn nhân lực phù hợp với điều kiện của địa phương.

Đa dạng hóa nguồn lực cho phát triển nguồn nhân lực các ngành công nghiệp bán dẫn, công nghệ số cốt lõi; bố trí nguồn lực tài chính phù hợp cho các chương trình đào tạo và nghiên cứu phục vụ phát triển nhân lực các ngành công nghiệp bán dẫn, công nghệ số cốt lõi của ngành và địa phương…

Liên quan tới phát triển công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ và Thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông đã giải đáp vấn đề “Việt Nam sẽ tham gia như thế nào vào thị trường bán dẫn 1000 tỷ USD toàn cầu năm 2030?”.

Trước hết, ông Lịch khẳng định rằng trong ngành công nghiệp bán dẫn hiện nay đã có những đơn vị độc quyền công đoạn, chẳng hạn như ASML giữ vị trí độc quyền về công nghệ quang khắc hay tập đoàn Nvidia hiện đã chiếm đến 90% thị phần GPU. Trong khi đó, Việt Nam mới chỉ tập trung phát triển ngành công nghiệp này thời gian gần đây. Thế nên, con đường phát triển và làm chủ công nghệ của Việt Nam là vô cùng khó khăn.

Sau quá trình nghiên cứu và dựa trên tính thực tiễn của Việt Nam và toàn cầu, Bộ Thông tin và Truyền thông đã đưa ra một con đường phát triển riêng biệt cho ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam theo công thức C = SET + 1. Trong đó, ông Lịch đặc biệt nhấn mạnh hai yếu tố: “S” - Việt Nam sẽ đi theo con đường phát triển chip thông dụng, phổ biến ứng dụng trong cuộc; “E” - Việt Nam cũng phát triển ngành công nghiệp điện tử thế hệ mới (AI hoá đồ dùng điện tử) song hành với ngành công nghiệp bán dẫn.

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu doanh thu công nghiệp bán dẫn 25 tỷ USD cùng với đó doanh thu công nghiệp điện tử đạt 225 tỷ USD. Đến năm 2050, con số này lần lượt là 100 tỷ USD và 1.045 tỷ USD. Bên cạnh đó, 5 năm tới, Việt Nam sẽ đào tạo 50.000 kỹ sư phục vụ cho ngành, 10 năm tiếp theo, con số này sẽ còn gấp đôi, giúp Việt Nam sẽ trở thành trung tâm nhân lực toàn cầu.

Để hiện thực hóa những tham vọng này, về mặt cơ chế chính sách hỗ trợ ngành công nghiệp bán dẫn, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang trình Chính phủ ban hành nghị định thành lập quỹ hỗ trợ đầu tư, thay vì chỉ giảm thuế cho doanh nghiệp sẽ hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp bằng tiền mặt.

Bộ Khoa học và Công nghệ đang nghiên cứu đề án nghiên cứu và phát triển công nghệ lõi, sản phẩm chip chuyên dụng đột phát thế hệ mới 2030, định hướng 2050 nhằm đưa Việt Nam làm chủ thiết kế, trở thành trung tâm công nghệ hàng đầu.

Bộ Thông tin và Truyền thông đang khuyến khích thành lập trung tâm, viện nghiên cứu về công nghiệp bán dẫn. Bộ Quốc Phòng sẽ là cơ quan chủ trì hoàn thành xây dựng nhà máy chế tạo chip quy mô nhỏ, công nghệ cao trước năm 2030.

Bên cạnh đó, Việt Nam sẽ tiếp tục đầu tư, phát triển hạ tầng, đáp ứng đủ điện, nước ưu tiên phát triển năng lượng xanh, năng lượng tái tạo đáp ứng nhu cầu các nhà máy.