Đảm bảo an ninh lương thực quốc gia là nhiệm vụ chiến lược trong bối cảnh mới nhiều biến động

Hội nghị có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung; Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Thành Diệu; lãnh đạo các sở nông nghiệp và môi trường khu vực Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long cùng đại diện hiệp hội, doanh nghiệp ngành hàng.

Quang cảnh Hội nghị.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh: Đảm bảo an ninh lương thực quốc gia đi đôi với duy trì nguồn gạo xuất khẩu ổn định là nhiệm vụ chiến lược trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thị trường quốc tế nhiều biến động.

Nông nghiệp phía Nam giữ vai trò trụ cột

Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ tiếp tục khẳng định vai trò vùng sản xuất lúa gạo, cây ăn trái và cây công nghiệp chủ lực. Trong 9 tháng đầu năm 2025 diện tích lúa cả nước đạt 4,1 triệu ha, năng suất bình quân 63,43 tạ/ha, sản lượng ước 26,12 triệu tấn, tăng so với năm 2024; Cơ cấu giống chuyển dịch mạnh mẽ sang nhóm lúa thơm, đặc sản, chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu; Sản lượng cây ăn trái đạt 7,3 triệu tấn, với các mô hình rải vụ giúp cân đối cung cầu, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”. Trong đó, sản lượng sầu riêng ước đạt 915.000 tấn, xoài 799.000 tấn...

Mặc dù sản lượng tăng, xuất khẩu trái cây, đặc biệt là sầu riêng sang Trung Quốc gặp nhiều thách thức do yêu cầu kiểm soát chặt chẽ về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc trong các tháng đầu năm 2025. Các mô hình rải vụ tiếp tục được mở rộng, giúp cân đối cung cầu. Riêng sầu riêng có hơn 15.000 ha rải vụ, chiếm 64,5% diện tích thu hoạch, sản lượng rải vụ đạt gần 365.000 tấn

Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh: Đảm bảo an ninh lương thực quốc gia đi đôi với duy trì nguồn gạo xuất khẩu ổn định là nhiệm vụ chiến lược trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thị trường quốc tế nhiều biến động.

Đáng chú ý, ngành lúa gạo tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột với diện tích, năng suất và sản lượng tăng nhẹ so với năm 2024. Cơ cấu giống đã dịch chuyển mạnh mẽ sang nhóm lúa thơm, đặc sản và chất lượng cao, đáp ứng tốt nhu cầu xuất khẩu. Bên cạnh đó, các cây ăn quả chủ lực duy trì đà tăng trưởng, nhiều mô hình rải vụ đã được mở rộng, giúp cân đối cung cầu trong năm. Các loại cây trồng ngắn ngày như ngô, rau màu, khoai... đều ghi nhận sự phát triển tích cực, góp phần bảo đảm nguồn cung cho tiêu dùng và xuất khẩu.

Riêng Đồng Tháp – trung tâm nông nghiệp của vùng, 6 tháng đầu năm 2025, ngành trồng trọt đạt giá trị trên 32.000 tỷ đồng, tăng 4,79% so với cùng kỳ. Ước cả năm đạt trên 63.000 tỷ đồng, tăng 3,1% so với 2024, cho thấy trồng trọt tiếp tục là ngành kinh tế trụ cột của tỉnh.

Tại hội nghị, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp Lê Hà Luân cho biết: Sau khi hợp nhất địa giới, tỉnh có thêm điều kiện thuận lợi trong việc tổ chức sản xuất quy mô lớn, hình thành các vùng chuyên canh gắn với chế biến và tiêu thụ, nhất là cây ăn quả. Tỉnh hiện có trên 134.000 ha, sản lượng 2,5 triệu tấn, chiếm 34,29% vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đến nay, tỉnh có 3.415 mã số (1.467 vùng trồng) với diện tích 98.397 ha, phục vụ xuất khẩu sang-nhiều thị trường như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Úc, New Zealand, EU, Nhật Bản, Malaysia, Singapore...

Tuy nhiên, theo ông Luân, hiện nay chưa có chế tài xử lý nghiêm các vi phạm về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Do đó, đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành thông tư hướng dẫn quản lý mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói; tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị định xử phạt vi phạm hành chính về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nguyễn Thành Diệu tham quan gian hàng trưng bày sản phẩm của doanh nghiệp.

Yêu cầu trọng tâm cho vụ Đông Xuân 2025 – 2026

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung nhấn mạnh, kết quả sản xuất năm 2025 không những đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, duy trì nguồn gạo xuất khẩu mà còn góp phần ổn định đời sống nông dân trong bối cảnh thiên tại, biến động thị trường. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Việt Nam hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn những hạn chế cần khắc phục như liên kết chuỗi giá trị còn lỏng lẻo; một số địa phương lúng túng sau sáp nhập; lượng giống gieo sạ còn cao, quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói chưa đồng bộ.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung phát biểu tại Hội nghị.

Trước những thách thức dự báo trong thời gian tới, Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ, thường xuyên theo dõi chất lượng nguồn nước, dự báo hạn hán, xâm nhập mặn và khuyến cáo kịp thời; hướng dẫn thời vụ, cơ cấu giống, biện pháp sản xuất thích ứng biến đổi khí hậu; kiểm tra, giám sát chất lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật.

Cùng với đó, các đơn vị thuộc Bộ hỗ trợ các địa phương mở rộng diện tích lúa trong Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao và phát thải thấp. Đồng thời, đẩy mạnh đàm phán, mở rộng thị trường nông sản, tháo gỡ rào cản thương mại. Đối với các địa phương, khẩn trương thu hoạch lúa chín, hạn chế thiệt hại do mưa lũ. Rà soát, điều chỉnh kế hoạch vụ Đông Xuân 2025- 2026, xuống giống sớm và tập trung theo khuyến cáo, né rầy và hạn mặn.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng, đồng hành cùng nông dân trong cung ứng vật tư đầu vào, liên kết sản xuất tiêu thụ sản phẩm. Mặt khác, tích cực đầu tư vào các vùng sản xuất tập trung, xây dựng chuỗi giá trị bền vững; phối hợp triển khai các đề án lớn của Bộ về phát triển cây ăn quả, lúa gạo và nông nghiệp xanh, bền vững.