Sự bùng nổ của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và quản trị dữ liệu đang tạo ra cuộc thay đổi sâu rộng trong lĩnh vực tài chính - thuế. Trong bối cảnh đó, ngành đại lý thuế không còn đứng ở vị trí “dịch vụ hỗ trợ kê khai” như trước mà đang bước vào giai đoạn tái định vị vai trò, trở thành đối tác chiến lược đồng hành cùng doanh nghiệp trong quản trị rủi ro và tuân thủ pháp lý.
Đây cũng là nội dung trọng tâm được bà Ngô Thanh Hạnh, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty TNHH Đào tạo và Tư vấn THtax chia sẻ tại Hội nghị chuyên đề “Phát triển đại lý thuế trong kỷ nguyên số”.
 |
| Bà Ngô Thanh Hạnh, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty TNHH Đào tạo và Tư vấn THtax chia sẻ tại Hội nghị |
Từ “người làm hồ sơ” đến chuyên gia quản trị rủi ro
Theo bà Hạnh, ngành thuế Việt Nam đang chứng kiến tốc độ chuyển đổi mạnh chưa từng có khi hóa đơn điện tử, kê khai điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và quản lý dữ liệu thời gian thực ngày càng phổ biến. Cơ quan thuế cũng tăng cường ứng dụng AI, kết nối dữ liệu liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả giám sát và chống thất thu.
Điều đó đồng nghĩa với việc mọi giao dịch của doanh nghiệp gần như đều để lại “dấu vết số”. Sai sót trong kê khai, hóa đơn hay quản trị dòng tiền không còn dễ dàng bị bỏ qua như trước. Trong bối cảnh ấy, vai trò của đại lý thuế buộc phải thay đổi.
“Nếu trước đây doanh nghiệp chỉ cần đơn vị làm báo cáo thuế thì nay họ cần những đối tác có khả năng cảnh báo rủi ro, chuẩn hóa hệ thống tài chính - kế toán và đồng hành xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh”, bà Hạnh nhận định.
Có thể thấy, yêu cầu của thị trường đang chuyển dịch từ “dịch vụ kê khai” sang “dịch vụ giải pháp toàn diện”. Đại lý thuế hiện không chỉ làm thủ tục hành chính mà phải tham gia sâu hơn vào quản trị doanh nghiệp, từ tư vấn tuân thủ, quản trị dữ liệu cho tới tối ưu chi phí hợp pháp và hỗ trợ chiến lược tài chính.
Nói cách khác, đại lý thuế đang dần trở thành “người bảo vệ an toàn pháp lý” cho doanh nghiệp trong môi trường số hóa toàn diện.
AI thay đổi cuộc chơi ngành thuế
Một thực tế không thể phủ nhận là AI đang làm thay đổi cấu trúc nghề nghiệp trong lĩnh vực kế toán - thuế.
Những công việc mang tính lặp lại như nhập liệu, đối chiếu hóa đơn, kê khai hay tổng hợp báo cáo đang dần được tự động hóa. Chỉ với vài thao tác, hệ thống phần mềm có thể xử lý khối lượng chứng từ khổng lồ với tốc độ nhanh hơn nhiều lần con người.
Điều này tạo áp lực không nhỏ đối với các đại lý thuế hoạt động theo phương thức thủ công truyền thống.
Theo bà Hạnh, nếu không nhanh chóng chuyển đổi số, các đơn vị sẽ khó cạnh tranh trong tương lai gần. Việc ứng dụng phần mềm kế toán online, tự động hóa quy trình kê khai, AI phân tích dữ liệu và cảnh báo rủi ro sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc.
Đáng chú ý, dữ liệu từ hóa đơn điện tử, ngân hàng, bảo hiểm, phần mềm kế toán và cơ quan thuế đang dần được liên thông, hình thành hệ sinh thái quản trị minh bạch hơn. Trong hệ sinh thái đó, đại lý thuế không chỉ là “người xử lý hồ sơ” mà phải trở thành đơn vị quản trị dữ liệu cho khách hàng.
Nhiều chuyên gia cho rằng, trong tương lai gần, doanh nghiệp sẽ lựa chọn đại lý thuế không chỉ dựa trên chi phí dịch vụ mà còn dựa trên năng lực công nghệ, khả năng bảo mật dữ liệu và hiệu quả tư vấn quản trị rủi ro.
Cuộc cạnh tranh của ngành đại lý thuế vì thế cũng đang chuyển từ cạnh tranh giá sang cạnh tranh chất lượng và hàm lượng tri thức.
“Tax Advisor thế hệ mới” sẽ lên ngôi
Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là chất lượng nguồn nhân lực ngành đại lý thuế chưa theo kịp tốc độ chuyển đổi công nghệ.
Theo bà Hạnh, người hành nghề hiện nay không thể chỉ nắm quy định thuế mà cần đồng thời có tư duy công nghệ, kỹ năng tư vấn, phân tích dữ liệu và đạo đức nghề nghiệp cao.
“Nhân sự ngành đại lý thuế trong tương lai phải trở thành Tax Advisor thế hệ mới, vừa giỏi chuyên môn vừa làm chủ công nghệ”, bà Hạnh nhấn mạnh.
Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới đào tạo. Không chỉ dạy nghiệp vụ kê khai, các chương trình đào tạo cần tăng cường thực hành kỹ năng số, quản trị dữ liệu, quản trị rủi ro thuế và cập nhật chính sách liên tục.
Trong bối cảnh AI có thể thay thế nhiều công việc kỹ thuật đơn giản, giá trị lớn nhất của nhân sự ngành thuế sẽ nằm ở khả năng tư vấn, phân tích, phản biện và đưa ra giải pháp chiến lược cho doanh nghiệp.
Đó cũng là lý do nhiều chuyên gia cho rằng nghề đại lý thuế sẽ không “mất việc” vì AI, mà ngược lại sẽ phân hóa mạnh. Những người chỉ làm nghiệp vụ đơn thuần có thể bị thay thế, nhưng những chuyên gia tư vấn có năng lực tổng hợp và hiểu sâu pháp lý sẽ ngày càng được săn đón.
Cần hoàn thiện hành lang pháp lý
Ngoài vấn đề công nghệ và nhân lực, bà Hạnh cũng đề xuất tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động đại lý thuế theo hướng mở rộng phạm vi hành nghề, tăng quyền đại diện cho đại lý thuế và khuyến khích doanh nghiệp sử dụng dịch vụ chuyên nghiệp.
Theo nhiều chuyên gia, khi hàng triệu hộ kinh doanh đang từng bước chuyển sang mô hình kê khai điện tử, nhu cầu hỗ trợ tuân thủ thuế sẽ tăng rất mạnh trong những năm tới.
Đây là thị trường tiềm năng nhưng cũng đòi hỏi hệ thống đại lý thuế phải chuyên nghiệp hơn, minh bạch hơn và có chuẩn nghề nghiệp rõ ràng.
Việc xây dựng bộ tiêu chuẩn đạo đức hành nghề, cơ chế giám sát chất lượng dịch vụ và hệ thống đánh giá năng lực đại lý thuế được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao uy tín ngành nghề trong xã hội.
Bên cạnh đó, xu hướng liên kết giữa các đại lý thuế cũng được đánh giá là tất yếu. Thay vì hoạt động riêng lẻ, các đơn vị cần hợp tác đào tạo, chia sẻ công nghệ và xây dựng hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp toàn diện hơn.
Trong kỷ nguyên dữ liệu và AI, ngành đại lý thuế đang đứng trước một bước ngoặt lớn. Thách thức là rất rõ, nhưng cơ hội cũng mở ra chưa từng có cho những đơn vị dám thay đổi.
Như cách ví von của nhiều chuyên gia tại hội nghị: “Doanh nghiệp tương lai sẽ không chỉ cần người làm thuế, mà cần những người bảo vệ an toàn pháp lý trong môi trường số”. Và đó chính là vai trò mới mà ngành đại lý thuế đang hướng tới.
