Theo Bộ Y tế, Việt Nam hiện đang chứng kiến sự gia tăng đột biến về số ca nhiễm vi-rút, đạt mức cao kỷ lục gần 10.000 ca mỗi ngày tính đến ngày 8/8. Ngành giao thông vận tải cảnh báo đứt gãy chuỗi cung ứng chưa từng có nếu không thực hiện các chiến lược phù hợp và kịp thời hạn chế sự lây lan đồng thời duy trì lưu thông hàng hóa hiệu quả.
Theo một báo cáo của công ty VC giai đoạn đầu Do Ventures, kể từ các làn sóng tấn công của Covid-19, dịch vụ hậu cần điện tử được cho đạt đến đỉnh điểm (do sự phát triển của thương mại điện tử trong nước) với khoảng 40 công ty khởi nghiệp đang hoạt. Tuy nhiên, bắt đầu từ tháng 7, các nhà cung cấp dịch vụ hậu cần điện tử đã phải đối mặt với khó khăn do các biện pháp phòng Covid-19.
Ví dụ, Shopee, công ty chiếm thị phần lớn nhất trong thị trường thương mại điện tử đang bùng nổ của đất nước đã đóng phần lớn các lựa chọn giao hàng và chỉ có một số đơn vị vận chuyển nhất định được phép hoạt động. Ngoài ra, các công ty chủ chốt trong lĩnh vực giao đồ ăn như NOW, Grab, BAEMIN và Gojek cũng đã tạm dừng một phần dịch vụ tại Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh cho đến khi có thông báo mới.
Grab lưu ý trong thông báo về việc tạm dừng GrabFood và GrabExpress 4H: “Việc tạm thời ngừng hoạt động một số dịch vụ có thể gây ra những bất tiện nhất định cho khách hàng, nhưng chúng tôi tin rằng quyết định này sẽ góp phần vào cuộc chiến chống lại đại dịch”.
Thế nhưng, các nhà theo dõi thị trường coi đây là một đợt quay đầu ngắn hạn và kỳ vọng ngành này sẽ phát triển theo cấp số nhân sau đó, chủ yếu khi đạt được khả năng miễn dịch cộng đồng thông qua chiến dịch tiêm phòng diện rộng. Dave Anderson, đối tác tại Supply Chain Ventures cho biết: “Chúng tôi sẽ không đi lùi trong lĩnh vực giao hàng địa phương. Nhu cầu hoàn thành việc giao hàng ở chặng cuối của các công ty sẽ tiếp tục tăng trên toàn cầu”. Supply Chain Ventures là một công ty VC với khoản đầu tư vào hơn 30 công ty trên khắp Hoa Kỳ và EU.
Ngay cả trong thời gian ngừng hoạt động, các nền tảng thương mại điện tử vẫn tiếp tục dẫn trước trong bối cảnh bùng phát dịch bệnh, người dân phải dựa vào vận chuyển để giao nhận hàng thực phẩm, thuốc men và các mặt hàng thiết yếu khác. Các thị trường trực tuyến hàng đầu của Việt Nam, chẳng hạn như Tiki, Lazada, Sendo và Shopee cố gắng duy trì hoạt động. Do đó, các trang web này đã tổ chức ngày hội mua sắm lớn vào ngày 8 tháng 8 và Ngày bán hàng trực tuyến ASEAN năm 2021 với hơn 100 doanh nghiệp Việt Nam tham gia.
Trong giai đoạn quan trọng này, cả thương mại điện tử và công ty giao hàng nên phân bổ đúng đơn đặt hàng cho đúng tài xế, kho hàng dựa trên một bộ tiêu chí xác định và dự đoán nhu cầu cấp cao dựa trên dữ liệu lịch sử nội bộ và thị trường thời gian thực cũng như thông tin tài sản. Arnaud Houles, cộng sự cấp cao tại Reefknot Investments cho hay: “Hầu hết những người tham gia trong ngành hiện đang xem xét việc triển khai hệ điều hành phù hợp có thể tận dụng các phân tích và thông tin chi tiết một cách có hệ thống để tiếp tục phát triển bền vững. Điều này cuối cùng sẽ cho phép các nhà cung cấp dịch vụ tối ưu hóa lợi nhuận trên mỗi đơn đặt hàng và đáp ứng kỳ vọng không ngừng gia tăng của khách hàng về dịch vụ giao hàng nhanh hơn và rẻ hơn”. Reefknot là một quỹ đầu tư mạo hiểm toàn cầu có trụ sở tại Singapore, tập trung vào đổi mới và công nghệ chuỗi cung ứng.
Kịch bản thị trường trước mắt không quá tệ, tuy nhiên, xem xét kỹ lưỡng chuỗi cung ứng quốc gia đang đứng trước một con đường đầy chông gai. Dữ liệu từ EcoTruck cho thấy các hạn chế và đóng cửa đã buộc các chủ hàng và các công ty hậu cần phải hoạt động với công suất thấp hơn nhiều. Giám đốc điều hành và người sáng lập EcoTruck, chia sẻ dữ liệu từ 300 đối tác vận tải và 500 chủ hàng đang sử dụng dịch vụ của công ty cho biết: “So với đợt bùng phát trước, đợt dịch thứ tư có ảnh hưởng lớn hơn và lâu hơn nhiều. Việt Nam vẫn hoàn toàn thiếu kinh nghiệm trong việc đối phó với dịch bệnh trên quy mô lớn như vậy”.
EcoTruck là một công ty khởi nghiệp dựa trên công nghệ cung cấp dịch vụ vận tải đường bộ đầu tiên cho khách hàng B2B. Các dịch vụ hỗ trợ khác như nhiên liệu, lốp xe, bảo hiểm, bãi đậu xe đường bộ, tài trợ cho các nhà cung cấp dịch vụ vận tải đường bộ cũng được cung cấp trên hệ thống. Trong thời gian đại dịch, số lượng phương tiện vận hành sử dụng Ecotruck đã rơi tự do. Nguyên nhân chính là do nhiều lái xe bị mắc kẹt tại các điểm dịch nóng hoặc đang trong diện kiểm dịch. Tình trạng tương tự cũng áp dụng đối với lưu lượng vận chuyển hàng hóa được EcoTruck ghi nhận.
Việc chậm xác minh các phương tiện đi qua các trạm kiểm soát dịch và các dịch vụ hậu cần bổ sung bị đình chỉ hoặc trì hoãn cũng khiến năng suất trung bình của lĩnh vực này sụt giảm. “Việt Nam cần có một chiến lược tốt hơn trong việc đảm bảo sản xuất và đảm bảo các luồng vận chuyển hàng hóa an toàn, đặc biệt là các mặt hàng thiết yếu trong thời kỳ đại dịch”, Giám đốc điều hành Ecotruck nói thêm.
Kể từ khi xuất hiện biến thể mới, thủ tướng Việt Nam đã xác định ba chiến lược để ngăn chặn Covid-19: thử nghiệm chủ động, ứng dụng công nghệ bắt buộc và tiêm chủng nhanh chóng. Nhiều công ty khởi nghiệp công nghệ đang chung tay để chống lại tình hình ngày càng tồi tệ, dù khó đo lường hiệu quả.
Đầu tháng 6, Bộ Thông tin và Truyền thông đã thành lập Trung tâm Công nghệ Quốc gia phòng, chống COVID-19, thu hút nhiều thành viên từ cộng đồng khởi nghiệp công nghệ. Những cái tên bao gồm Trần Việt Hùng, Giám đốc điều hành GotIt, Phan Bá Mạnh, Giám đốc điều hành ANVUI và Vòng Thanh Cường, Giám đốc điều hành Tập đoàn Kompa.
Ví dụ, ANVUI được Tổng cục Đường bộ Việt Nam lựa chọn để phát triển hệ thống thẻ nhận dạng mã QR nhằm số hóa dữ liệu phương tiện, tài xế, hàng hóa và các tuyến đường vận chuyển. Mục đích là rút ngắn thời gian xác minh tại các trạm kiểm soát đại dịch. Ông Mạnh cho biết: “Về bản chất, việc áp dụng công nghệ mã QR giảm thời gian cho người lái xe xuất trình giấy tờ tùy thân hoặc thực hiện các thủ tục hành chính khi đi qua các trạm kiểm soát. Với lượng xe tải lên đến 1,3 triệu xe, cơ hội để thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng của Việt Nam là rất lớn nhưng vẫn còn rất nhiều vấn đề”.
Tuy nhiên, vẫn có những tranh cãi về cách thức phương pháp mã QR hỗ trợ lưu thông hàng hóa. Người sáng lập Ecotruck lập luận rằng công nghệ này đã làm tăng thêm gánh nặng của các doanh nghiệp khi phải giải quyết loại thủ tục mới. “Cho đến nay, không có công nghệ hiện tại cho thấy bất kỳ hiệu quả nào”, ông lưu ý. Trong những ngày đầu ra mắt ứng dụng, hệ thống đã quá tải và bị hack. Điều này là do hạn chế về thời gian và sự nhầm lẫn về định nghĩa “hàng hóa thiết yếu”, kết hợp với một loạt các sổ đăng ký. Ngoài ra, nhiều thủ tục đã làm trì hoãn “luồng xanh” duy trì cung ứng hàng hóa theo các trang tin địa phương đưa tin.
Trước vấn đề này, trả lời e27, ông Mạnh cho hay hệ thống hiện đã được bảo mật, ổn định và linh hoạt hơn do chính quyền địa phương đã quen với các hoạt động. Cũng trong cuộc trò truyện với e27, ông Phạm Nam Long, CEO của Abivin, một công ty khởi nghiệp công nghệ hậu cần nổi tiếng của Việt Nam, đã chia sẻ đề xuất về việc cung cấp hệ thống lập kế hoạch chuỗi cung ứng cho chính quyền Hà Nội và TP.HCM, nhằm tối ưu hóa luồng hàng hóa trong quá trình khóa hàng.
Ông chỉ ra: “Chúng tôi thấy rằng các cơ quan chức năng có vai trò rất lớn trong việc điều hành sản xuất và cung cấp các mặt hàng thiết yếu cho người dân, nhưng họ vẫn thiếu tầm nhìn, hiệp lực và dự báo đối với toàn bộ chuỗi cung ứng, đặc biệt là trong thời gian ngừng hoạt động. Đã đến lúc ngành công nghiệp áp dụng các công nghệ thích hợp để thích ứng với sự lây lan nhanh chóng của các biến thể vi-rút Corona mới và đáp ứng nhu cầu biến động liên quan đến Covid của khách hàng”.
Theo đề xuất của này, nền tảng hậu cần được hỗ trợ bởi AI của Abivin sẽ sử dụng các thuật toán độc quyền để giúp các thành phố tạo ra các kế hoạch định tuyến và tải hàng hóa tối ưu trong thời gian khóa máy. Nền tảng sẽ xem xét các ràng buộc như loại hàng hóa được xác định là thiết yếu và khớp lệnh với các đội giao hàng phù hợp bên trong các khu vực tắc nghẽn trong quá trình lập kế hoạch.
Arnaud Houles của Reefknot phân tích: “Những người hoạt động trong ngành không thể tối ưu hóa mạng lưới tài sản của họ khi đang di chuyển sẽ gặp khó khăn trong việc đối phó với sự biến động nhu cầu của khách hàng liên quan đến Covid để mở rộng quy mô hơn nữa và bền vững”. Ông nói thêm rằng hậu cần kỹ thuật số, vận chuyển theo yêu cầu và các giải pháp công nghệ hàng hải sẽ trở thành thị trường phát triển cho các công ty khởi nghiệp để hỗ trợ sự phục hồi của chuỗi cung ứng khu vực.
Theo Dave Anderson, đại dịch đã đẩy nhanh mô hình “vận chuyển mọi thứ từ bất kỳ đâu” theo quan điểm toàn cầu. Đồng thời khuyến khích việc áp dụng các khái niệm như khả năng tìm nguồn / vận chuyển sản phẩm từ các đối tác khác nhau trong mạng lưới chuỗi cung ứng hoặc hệ thống phân phối đa kênh. Ngoài ra, đại dịch cũng thúc đẩy các công ty sử dụng các chiến lược rẻ hơn và nhanh hơn, sử dụng nhiều lựa chọn để đáp ứng nhu cầu thay vì dựa vào chuỗi cung ứng “tuyến tính” truyền thống.
Ông nhấn mạnh rằng mô hình mới sẽ yêu cầu phần mềm quyết định chuỗi cung ứng được nâng cấp, có khả năng nhanh chóng quyết định nguồn sản phẩm nào là tốt nhất để đáp ứng nhu cầu của khách hàng hoặc nhà sản xuất hoặc nhà cung cấp nào có thể quản lý việc giao hàng tại địa phương, đặc biệt là nguồn sản phẩm yêu cầu xử lý đặc biệt. Ngược lại, Anderson cũng nhận thấy cơ hội cho các công ty khởi nghiệp, chẳng hạn như Shipday, Inventoro, hoặc Fisherman để phục vụ các doanh nghiệp địa phương nhỏ.
“Dân chủ hóa công nghệ chuỗi cung ứng là một xu hướng thực sự và quan trọng, một xu hướng sẽ giúp tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn cho nhiều người” ông khẳng định. Hơn nữa, tốc độ phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử trong khu vực cũng đã tác động đến các yêu cầu của công nghệ chuỗi cung ứng.
Phía Houles đề cập đến việc các nước nhập khẩu sẽ có xu hướng triển khai công nghệ sớm hơn các nước xuất khẩu đang gia tăng các thị trường. Đồng thời, Anderson gợi ý rằng châu Á có lợi thế để áp dụng các lựa chọn hậu cần mới hơn vì chuỗi cung ứng kế thừa hiện không tiên tiến bằng và do đó có ít khoản đầu tư hơn vào tài sản, chẳng hạn như nhà kho và xe tải để tận dụng khai thác. Houles chia sẻ: “Cuối cùng, các chính phủ đang đóng một vai trò lớn trong những thay đổi này bằng cách thúc đẩy các khuôn khổ dữ liệu mở và khuyến khích các doanh nghiệp tập trung nhiều hơn vào đổi mới”.
TL (theo e27)
