Chủ tịch tỉnh được quyết giao đất không đấu giá từ ngày 1/7/2025

Tại buổi Toạ đàm giữa Thủ tướng Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp toàn quốc nhằm thúc đẩy thực thi hiệu quả Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đỗ Đức Duy đã công bố nhiều thông tin mới đáng chú ý liên quan đến cơ chế tiếp cận đất đai, đặc biệt là những đề xuất quan trọng trong việc phân cấp thẩm quyền giao đất cho doanh nghiệp.

Một trong những nội dung đột phá được Bộ trưởng Đỗ Đức Duy nhấn mạnh là việc chuyển thẩm quyền quyết định các trường hợp giao đất không qua đấu giá, đấu thầu từ cấp Trung ương về địa phương. Theo dự thảo Nghị định đang được Bộ xây dựng, từ ngày 1/7/2025, Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ là người có quyền định đoạt trong các trường hợp chỉ định nhà đầu tư sử dụng đất, tạo hành lang pháp lý linh hoạt hơn, giảm thiểu thời gian xử lý thủ tục, và mở rộng cơ hội cho nhà đầu tư, đặc biệt là trong lĩnh vực xã hội hóa như bệnh viện, giáo dục hay doanh nghiệp công nghệ cao.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đỗ Đức Duy. (Ảnh: VGP)

Bộ trưởng khẳng định, mục tiêu lớn nhất của đề xuất này là thúc đẩy hiệu quả phân quyền, trao quyền chủ động cho địa phương, đồng thời tháo gỡ ách tắc đang tồn tại khi hiện nay nhiều dự án phải chờ quyết định từ cấp Thủ tướng. Đây là điểm nghẽn khiến doanh nghiệp, nhất là những đơn vị nhỏ và vừa, gặp khó khăn trong quá trình tiếp cận mặt bằng sản xuất kinh doanh.

Không chỉ dừng lại ở việc phân quyền, Nghị định mới còn được xây dựng theo trình tự rút gọn để kịp thời khắc phục các hạn chế trong Nghị định 71 về định giá đất và Nghị định 103 về nghĩa vụ tài chính đất đai, hai quy định đang khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào thế khó do cách xác định giá đất và cơ chế thu nộp chưa thống nhất giữa các địa phương. Bộ trưởng cho biết, những nội dung này đã được thống nhất giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Tài chính, và sẽ được đưa vào bản dự thảo sửa đổi trình Chính phủ trong tháng 6.

Một điểm sáng khác của chính sách đất đai mới là quy định bắt buộc các khu công nghiệp phải dành tối thiểu 5% diện tích hoặc 20 ha để cho các doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, và doanh nghiệp vừa và nhỏ thuê. Quy định này nhằm thiết lập quỹ đất "mềm", hỗ trợ nhóm doanh nghiệp có vai trò chiến lược nhưng năng lực tài chính còn hạn chế, giúp họ tiếp cận sẵn hạ tầng, rút ngắn thời gian triển khai đầu tư.

Trong bối cảnh Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, việc quy định rõ ràng hình thức giao đất đang trở thành tâm điểm quan tâm của nhiều địa phương và nhà đầu tư. Luật mới phân định rõ: nếu doanh nghiệp trả tiền thuê đất một lần thì phải đấu giá, còn nếu trả tiền hằng năm thì áp dụng đấu thầu. Cách chia tách này được đánh giá là hợp lý về mặt kinh tế, nhưng thực tế triển khai lại gây lúng túng trong lựa chọn hình thức, nhất là với những dự án thuộc lĩnh vực xã hội hóa, nơi doanh nghiệp mong muốn tiếp cận đất nhanh nhưng không thể đảm bảo dòng vốn lớn để trả tiền một lần.

Trước vướng mắc trên, việc trao quyền cho Chủ tịch tỉnh được kỳ vọng sẽ cởi trói cho các dự án trọng điểm, đặc biệt trong y tế tư nhân, giáo dục và công nghệ, nơi nhu cầu mặt bằng luôn cấp thiết nhưng quỹ đất sạch thường bị "mắc kẹt" vì thủ tục.

Ngoài ra, trong định hướng dài hạn,Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đặt mục tiêu xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai liên thông, gắn định giá đất với dữ liệu thị trường, tránh tình trạng áp giá cứng nhắc gây thiệt hại cho doanh nghiệp và giảm hiệu quả sử dụng đất. Đồng thời, việc số hóa thủ tục và ứng dụng công nghệ trong xử lý hồ sơ giao đất sẽ được đẩy mạnh trong giai đoạn 2025–2030.

Những điều chỉnh mạnh mẽ trong tư duy quản lý đất đai, nhất là cách tiếp cận từ góc nhìn phát triển doanh nghiệp tư nhân, cho thấy quyết tâm cải cách thật sự trong bộ máy điều hành. Việc chuyển thẩm quyền giao đất không qua đấu giá, đấu thầu từ Trung ương về địa phương, nếu đi kèm với kiểm soát minh bạch và cơ chế giám sát phù hợp, sẽ là đòn bẩy quan trọng để Việt Nam thúc đẩy làn sóng đầu tư mới, tạo dựng môi trường kinh doanh thông thoáng và bình đẳng hơn cho mọi thành phần kinh tế.