Chính quyền của ông Biden đã ban hành Tuyên bố và Nguyên tắc chính sách chung về thị trường carbon tự nguyện vào ngày 28 tháng 5 vừa qua, trong đó nêu ra các nguyên tắc áp dụng để xây dựng thị trường carbon tự nguyện (VCM) có tính toàn vẹn cao. Tuyên bố chính sách này báo hiệu cam kết giải quyết các thách thức hiện có của VCM và đưa ra hướng dẫn về việc tham gia VCM có trách nhiệm.
VCM cung cấp cơ chế tự nguyện cho các cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức phi lợi nhuận để bù đắp lượng khí thải carbon dioxide. Thông qua VCM, các đơn vị tham gia vào các hoạt động loại bỏ hoặc giảm lượng khí thải carbon từ khí quyển có thể tạo ra tín chỉ carbon có thể bán được và các đơn vị phát thải carbon dioxide có thể mua tín chỉ carbon để bù đắp cho lượng khí thải của họ. Các khoản tín chỉ carbon này thường được dùng để cung cấp vốn cho các nỗ lực loại bỏ hoặc giảm lượng khí thải carbon dioxide hoặc bảo tồn các bể chứa carbon tự nhiên (ví dụ như rừng).
Tín chỉ carbon
Việc mua, bán và sử dụng tín chỉ carbon đã phải được giám sát chặt chẽ. Tín chỉ carbon phải đại diện cho một tấn carbon dioxide hoặc lượng khí thải khác tương đương được giảm thải hoặc loại bỏ khỏi khí quyển. Tín chỉ carbon phải là vĩnh viễn, có thể định lượng, có thể kiểm chứng và bổ sung.
Tuyên bố Chính sách chung
Tuyên bố chính sách chung được đồng ký bởi Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Janet Yellen, Bộ trưởng Nông nghiệp Hoa Kỳ Tom Vilsack, Bộ trưởng Năng lượng Hoa Kỳ Jennifer Granholm, Cố vấn cấp cao về Chính sách Khí hậu Quốc tế John Podesta, Cố vấn Kinh tế Quốc gia Lael Brainard, và Cố vấn Khí hậu Quốc gia Ali Zaidi. Theo đó, tuyên bố này xác định các nguyên tắc nhằm thúc đẩy chức năng và tính toàn vẹn của VCM cũng như sự tham gia có trách nhiệm vào VCM. Nó thừa nhận rằng, các VCM có tính toàn vẹn cao và hoạt động tốt có thể mang lại lợi ích kinh tế cho người bán tín chỉ carbon, giúp luân chuyển tín chỉ chất lượng cao cho người mua đang tìm cách đạt được mục tiêu khử carbon.
7 Nguyên tắc tham gia VCM có trách nhiệm
Như tuyên bố chính sách chung đã lưu ý, VCM có tiềm năng hỗ trợ các nỗ lực khử carbon, nhưng cần phải giải quyết các thách thức và lo ngại về tính minh bạch và toàn vẹn của VCM. Đồng thời, thúc đẩy các tiêu chuẩn nghiêm ngặt, cải thiện chức năng thị trường, đảm bảo đối xử công bằng và bình đẳng với người tham gia và tạo dựng niềm tin vào thị trường. Tuyên bố chính sách chung cho thấy niềm tin rộng rãi vào tính toàn vẹn của việc giảm hoặc loại bỏ khí thải theo tín chỉ là cần thiết để VCM phát huy hết tiềm năng của chúng.
Bởi vì người mua tín chỉ không thể trực tiếp kiểm tra tác động của họ như khi mua hàng hóa hiện vật, nên cần có các phép đo chính xác và các phương pháp phù hợp để đảm bảo tính toàn vẹn của tín chỉ carbon được giao dịch. Do những lo ngại đã được nêu ra, bao gồm cả một số phương pháp tính tín chỉ và hoạt động tạo tín chỉ carbon không phản ánh chính xác kết quả giảm thải, nên cần phải tăng cường tính minh bạch, tính toàn vẹn và sự chắc chắn của thị trường. Ngoài ra, còn có mối lo ngại rằng, một số người mua có thể mua và sử dụng tín chỉ chất lượng thấp (và chi phí cũng thấp hơn) với tính toàn vẹn kém hơn.
Tuyên bố chính sách chung khuyến khích sự tham gia vào VCM phù hợp với bảy nguyên tắc sau:
1. Tín chỉ carbon và các hoạt động tạo ra chúng phải đáp ứng các tiêu chuẩn tin cậy về tính toàn vẹn của khí quyển và thể hiện quá trình khử carbon thật sự. Các yếu tố chính bao gồm tính bổ sung, duy nhất, thực tế và định lượng được; được xác nhận và kiểm chứng; giảm thải vĩnh viễn; và dựa trên một cơ sở vững chắc. Các tổ chức chứng nhận tín chỉ cần thúc đẩy tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, khả năng đáp ứng và khả năng kiểm chứng; có quy trình xử lý rủi ro của việc tính và bán trùng lặp; đảm bảo có sẵn các thủ tục để giải quyết xung đột lợi ích; và tạo điều kiện thuận lợi cho sự tham gia bình đẳng, bao gồm cả các dự án ở các nước đang phát triển.
2. Các hoạt động tạo tín chỉ phải tránh gây tổn hại đến môi trường và xã hội. Đồng thời, nếu có thể, phải hỗ trợ các đồng lợi ích và chia sẻ lợi ích minh bạch và toàn diện. Các dự án nên tránh các ngoại ứng tiêu cực tới cộng đồng địa phương, được thiết kế và thực hiện với sự hợp tác của các bên liên quan và dựa trên sự tôn trọng và đồng thuận.
3. Doanh nghiệp sử dụng tín chỉ nên ưu tiên giảm lượng khí thải trong chuỗi giá trị của mình. VCM nên hoàn thiện cho việc giảm phát thải có thể đo lường được trong chuỗi giá trị, như một phần của chiến lược tổng thể không phát thải ròng.
4. Bên sử dụng tín chỉ nên tiết lộ công khai bản chất của các khoản tín chỉ đã mua và đã sử dụng. Việc tiết lộ các khoản tín chỉ đã mua, hủy bỏ hoặc đã sử dụng phải được thực hiện ít nhất hàng năm và bao gồm các thông tin chi tiết cho phép các nhà quan sát bên ngoài và các bên liên quan đánh giá liệu các khoản tín chỉ có tính toàn vẹn cao hay không và tránh các tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội.
5. Các tuyên bố công khai của bên sử dụng tín chỉ phải phản ánh chính xác tác động đến khí hậu của các khoản tín chỉ đã dùng và chỉ nên dựa trên khoản tín chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn có tính toàn vẹn cao. Các tuyên bố chỉ nên dựa tác động của các khoản tín chỉ đáp ứng được những tiêu chuẩn toàn vẹn cao tại thời điểm tuyên bố được đưa ra và tránh các tác động tiêu cực.
6. Các bên tham gia thị trường nên đóng góp vào những nỗ lực cải thiện tính toàn vẹn của thị trường. Các bên liên quan của VCM nên tạo động lực để thúc đẩy tính toàn vẹn và minh bạch của tín chỉ; đối xử công bằng với các nhà cung cấp tín chỉ; giảm thiểu xung đột lợi ích; ngăn chặn gian lận và thao túng; tạo điều kiện thuận lợi cho việc hạch toán và xử lý hợp pháp các khoản tín chỉ; hỗ trợ sự tham gia thị trường toàn diện; và hợp tác với khu vực tư nhân, dân sự và chính phủ.
7. Các nhà hoạch định chính sách và các bên tham gia nên tạo điều kiện thuận lợi cho việc gia nhập thị trường một cách hiệu quả và tìm cách giảm chi phí giao dịch. VCM nên mở rộng cơ hội thị trường và giảm chi phí giao dịch, đồng thời các nhà hoạch định chính sách nên tăng cường sự chắc chắn cho các nhà cung cấp tín chỉ thực hiện đầu tư khử carbon dài hạn.
Lân Nguyễn (tổng hợp)
