Theo kết luận điều tra của Công an tỉnh Quảng Ninh, từ tháng 8/2024, một nhóm đối tượng người Trung Quốc đã cấu kết, tuyển dụng công dân Việt Nam nhằm vận hành đường dây lừa đảo “đổ thạch”, “cắt đá tìm ngọc” xuyên quốc gia. Tổng số tiền chiếm đoạt được xác định lên tới hơn 263 tỷ đồng với hơn 110.000 giao dịch.
Thủ đoạn tinh vi đánh vào lòng tham của người chơi
Hành vi của nhóm bị can được tổ chức chặt chẽ từ khâu tạo dựng lòng tin đến bước chiếm đoạt tài sản cuối cùng. Các đối tượng lập hàng loạt Fanpage như Đế Vương Lục Bảo, Đá ngọc thô, Thiên mệnh châu báu… để phát livestream liên tục.
 |
| Trong quá trình livestream, các đối tượng đưa ra thông tin gian dối rằng nếu người chơi chuyển tiền đặt cọc mua đá hoặc góp tiền mua “suất đá”, khi cắt trúng ngọc sẽ nhận được số tiền thưởng rất lớn, có thể lên tới hàng trăm triệu đồng. |
Bằng cách sử dụng đá hoa trắng hoặc đá quarzit nhuộm màu, phủ sơn đen để giả làm ngọc quý, nhóm này đưa ra thông tin gian dối về việc mua suất đá cắt trúng ngọc để nhận thưởng hàng trăm triệu đồng. Hệ thống chân gỗ (tài khoản giả) liên tục bình luận, tương tác để tạo không khí trúng thưởng như thật nhằm câu kéo người xem.
Chia sẻ về quá trình sập bẫy, chị T.M.H (một nạn nhân tại Hải Phòng) cho biết: “Ban đầu thấy nhiều tài khoản vào chúc mừng nhau trúng thưởng thật nên tôi tin tưởng chuyển thử vài triệu đồng và được họ chuyển khoản trả thưởng ngay. Đến khi tôi góp số tiền lớn hơn, họ thông báo tôi trúng viên đá giá trị cao nhưng yêu cầu phải nộp thêm tiền thuế, phí đổi tiền, phí làm hóa đơn. Cứ nộp hết phí này đến phí khác, cho đến khi tôi không còn khả năng chuyển tiếp thì họ chặn liên lạc”.
Khi các bị hại nhận ra dấu hiệu lừa đảo, nhóm đối tượng lập tức xóa tài khoản hoặc đổi tên Fanpage để xóa dấu vết và tiếp tục tiếp cận các nạn nhân mới.
Ý kiến chuyên gia: Thách thức lớn trong việc hoàn trả tài sản
Dù việc đề nghị truy tố 36 bị can theo khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự là bước tiến lớn trong công tác đấu tranh tội phạm, nhưng việc hoàn trả tài sản cho hơn 32.000 người bị hại vẫn đối mặt với nhiều rào cản thực tế.
 |
| Nhóm này sử dụng các viên đá hoa trắng, đá Quarzit nhuộm màu xanh, phủ sơn đen giả làm đá ngọc quý hiếm. |
Phân tích dưới góc độ pháp lý, Luật sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hậu - chuyên gia pháp lý và trọng tài thương mại nổi tiếng tại Việt Nam, hiện đang đảm nhiệm chức vụ Phó Chủ tịch Hội Luật gia TP. HCM, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP.HCM, và Chủ tịch Hội Trọng tài Thương mại TP. HCM cho biết, quy trình hoàn trả theo luật định: Theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự, tiền và tài sản do phạm tội mà có sẽ được Cơ quan Điều tra thu giữ, kê biên hoặc phong tỏa. Sau khi tòa án xét xử và bản án có hiệu lực pháp luật, số tiền này sẽ được Cơ quan hi hành án dân sự xử lý để hoàn trả lại cho các bị hại tương ứng với tỷ lệ thiệt hại được chứng minh.
Thách thức thu hồi dòng tiền: Đối với loại tội phạm công nghệ cao xuyên quốc gia, dòng tiền bất hợp pháp thường được các đối tượng phân tán rất nhanh qua nhiều tài khoản trung gian, tài khoản mua bán tiền mã hóa hoặc chuyển ra nước ngoài. Do đó, việc thu hồi triệt để toàn bộ 263 tỷ đồng là bài toán cực kỳ nan giải nếu tài sản đã bị tẩu tán.
Khó khăn trong việc xác minh bị hại: Với quy mô hơn 32.000 nạn nhân trên phạm vi cả nước, quá trình đối chiếu chứng từ chuyển tiền, xác định danh tính và giá trị thiệt hại chính xác của từng cá nhân đòi hỏi thời gian rất dài, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ hoàn trả.
Giới chuyên gia khuyến cáo, để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, các nạn nhân trong vụ án cần chủ động tập hợp đầy đủ chứng cứ bao gồm lịch sử chuyển khoản ngân hàng, biên lai giao dịch, hình ảnh tin nhắn đối thoại với các Fanpage lừa đảo và nộp đơn trình báo đến cơ quan thi hành án hoặc tòa án nơi thụ lý vụ án để được đưa vào danh sách người bị hại chính thức khi vụ án đưa ra xét xử.
Hiện tại, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ninh đang tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng và phía đối tác Trung Quốc để tiếp tục truy xét, làm rõ vai trò của các đối tượng cầm đầu người nước ngoài nhằm tối đa hóa khả năng thu hồi tài sản cho người dân.
