Nhìn lại thành quả mở cửa thị trường nông sản năm 2022, ông Hoàng Trung, Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật đánh giá, đàm phán có quá trình tích lũy từ nhiều năm trước nhưng năm 2022 các loại nông sản được sự chấp thuận khá nhiều của các nước. Đàm phán, hoàn thiện các thủ tục xuất khẩu xoài, thịt gà sang Hàn Quốc, bưởi, chanh ta sang New Zealand; xuất khẩu lông vũ, yến và sản phẩm từ yến, sữa và sản phẩm từ sữa, sầu riêng, khoai lang… sang Trung Quốc và mật ong sang EU; khảo sát vùng trồng, nhà máy chiếu xạ để quả bưởi tươi là loại trái cây thứ 7 của nước ta được phép nhập khẩu vào thị trường Mỹ.
Dù kinh tế thế giới đang đối mặt với nhiều vấn đề về mặt cơ cấu, sản xuất đối mặt với giá vật tư, nguyên liệu đầu tăng cao; thị trường bị tác động bởi xung đột Nga – Ukraine, chính sách bảo vệ sản xuất của một số nước; yêu cầu nhập khẩu ngày một khắt khe… nhưng năm 2022 tiếp tục là năm thành công trong xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam. Nhờ vào đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa sản phẩm, nhiều kỷ lục mới được ghi nhận trên các mặt hàng như gạo, thủy sản, cà phê… thị trường nước ngoài, đa dạng hóa thị trường cho nông sản Việt. Điển hình như sầu riêng, khoai lang, tổ yến… vào Trung Quốc; bưởi sang Mỹ; nhãn sang Nhật Bản; chanh, bưởi sang New Zealand…
Năm 2023 được dự báo, ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục nỗ lực mở cửa nhiều thị trường hơn với nhiều mặt hàng hơn. Tuy nhiên, nhận định về tình hình, ông Hoàng Trung nhấn mạnh đến “quan trọng là những gì đã mở cửa được phải duy trì bền vững và mở rộng thị phần. Vào được một thị trường mới là thành công của đàm phán, nhưng giữ được và phát triển mới là thành công của ngành hàng đó”.
Việc thiết lập và cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói là một trong những yêu cầu bắt buộc liên quan đến kiểm dịch thực vật trước khi xuất khẩu. Gắn theo từng yêu cầu thị trường, các đơn vị chuyên môn ngành nông nghiệp đều hướng dẫn địa phương, doanh nghiệp, nông dân xây dựng mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Hiện có trên 300.000 ha cây trồng đã có mã số vùng trồng.
Để đáp ứng nhu cầu nông dân, doanh nghiệp và mở rộng thị phần xuất khẩu, Cục Bảo vệ thực vật đã phân cấp, hướng dẫn cho các đơn vị chuyên môn ở địa phương thực hiện việc cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói. Với cách làm như vậy, diện tích được cấp mã số vùng trồng sẽ được mở rộng nhanh, đáp ứng tốt nhu cầu của doanh nghiệp. Điều này cũng góp phần định hướng nông dân thực hành sản xuất chuyên nghiệp hơn, sản xuất theo tiêu chuẩn và thị hiếu của thị trường. 
Hướng tới xuất khẩu nông sản bền vững, Cục Bảo vệ thực vật đã xây dựng các quy định, quy trình tiêu chuẩn, đồng thời mở các lớp tập huấn, hướng dẫn Chi cục Bảo vệ thực vật các tỉnh, thành phố và các doanh nghiệp, người dân nắm rõ quy trình này. Đến nay, đã có 5.300 mã số vùng trồng được công nhận với tổng diện tích hơn 300.000 ha.
Ông Hoàng Trung cho biết thêm, mặc dù đã nỗ lực trong thời gian qua nhưng đây vẫn là con số khiêm tốn so với vùng nguyên liệu lớn ở các địa phương. Mở cửa thị trường đã khó nhưng duy trì và mở rộng thị phần tại thị trường đã mở còn khó hơn vì vậy mỗi nông dân, doanh nghiệp cần sản xuất có trách nhiệm, để đáp ứng được yêu cẩu của từng thị trường.
“Ngoài các loại trái cây, Cục Bảo vệ thực vật cũng đã đề nghị các tỉnh, thành phố xây dựng mã số vùng trồng trên các loại rau quả, lúa gạo xuất khẩu. Tín hiệu vui là các địa phương cũng rất quan tâm đến vấn đề này, tin tưởng trong thời gian tới diện tích các loại cây trồng được cấp mã số vùng trồng sẽ tiếp tục tăng” - ông Hoàng Trung nói.
Linh Anh (t/h)
