Cần lực đẩy để cá ngừ đóng hộp Việt Nam tăng sức cạnh tranh tại thị trường Mỹ

Thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu cá ngừ đóng hộp của Việt Nam đã có sự tăng trưởng đáng kể trong những tháng đầu năm 2024. Cụ thể, chỉ riêng trong tháng 4/2024, xuất khẩu cá ngừ đóng hộp sang thị trường Mỹ tăng 127%, đạt hơn 10 triệu USD. Tính lũy kế 4 tháng đầu năm 2024, xuất khẩu sang thị trường Mỹ đạt hơn 38 triệu USD, tăng 102% so với cùng kỳ năm 2023 và tăng 25% so với cùng kỳ năm 2022.

Tính đến hết tháng 5/2024, xuất khẩu cá ngừ Việt Nam đạt gần 388 triệu USD, tăng 22% so với cùng kỳ năm 2023. Đáng chú ý, các sản phẩm cá ngừ đóng hộp tăng 44%, cá ngừ đóng túi tăng 24%, cá ngừ loin/phile đông lạnh tăng 7%, và cá ngừ nguyên con đông lạnh tăng gần 3 lần so với cùng kỳ năm trước.

Theo số liệu thống kê của Bộ Nông nghiệp Mỹ, Việt Nam hiện đang là nguồn cung cá ngừ đóng hộp lớn thứ 2 cho thị trường Mỹ, chiếm 16% tổng khối lượng nhập khẩu của nước này, chỉ sau Thái Lan. Mặc dù Mỹ đang tăng nhập khẩu cá ngừ đóng hộp từ Việt Nam, tổng nhập khẩu của nước này trong quý I/2024 giảm nhẹ so với cùng kỳ, chỉ đạt gần 33 nghìn tấn. Nguyên nhân chính là do Mỹ giảm nhập khẩu từ Thái Lan, nước chiếm tới 51% tổng khối lượng nhập khẩu. Trong quý I/2024, nhập khẩu cá ngừ đóng hộp của Mỹ từ Thái Lan giảm 9%, với giá trung bình sản phẩm dao động quanh mức 4.422 USD/tấn.

Cùng với Việt Nam, xuất khẩu cá ngừ đóng hộp của Mexico sang Mỹ cũng đang tăng nhẹ. Giá trung bình xuất khẩu các sản phẩm của Mexico trong quý I/2024 dao động ở mức 4.735 USD/tấn, tăng so với cùng kỳ năm 2023.

Ngược lại, Indonesia và Ecuador đang mất thị phần tại thị trường Mỹ. Xuất khẩu cá ngừ đóng hộp của hai nước này đều giảm, đặc biệt là Ecuador với xuất khẩu giảm 88% so với cùng kỳ do giá tăng mạnh.

Trao đổi với Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập về diễn biến trên, Chuyên gia thị trường cá ngừ của VASEP - Nguyễn Hà cho biết: Hiện tại nền kinh tế Mỹ đang dần phục hồi và giá cá ngừ trên thị trường thế giới đang hạ nhiệt, do đó nhập khẩu cá ngừ đóng hộp của nước này sẽ dần phục hồi. Việt Nam là một trong những nguồn nhập khẩu trọng tâm, Mỹ đang có xu hướng tăng nhập cá ngừ đóng hộp từ Việt Nam để giảm phụ thuộc vào thị trường Thái Lan.

Chuyên gia Nguyễn Hà cho rằng, nhu cầu của thị trường hiện cũng khá lớn. Tuy nhiên cá ngừ đóng hộp Việt Nam lại phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, do chủ yếu đánh bắt gần, không đủ nguồn cung cho chế biến. Trong khi đó lại đang vướng mắc ở thủ tục nhập khẩu nguyên liệu cá ngừ.

Cụ thể, theo các doanh nghiệp trong ngành, một trong những khó khăn lớn hiện nay là việc làm giấy xác nhận nguyên liệu (S/C). Dù các doanh nghiệp đã nỗ lực tăng cường làm việc với các đầu mối và kiểm tra kỹ lưỡng, nhưng vẫn gặp nhiều trở ngại sau khi đã mua nguyên liệu. Một số vấn đề như điều kiện an toàn thực phẩm, tàu cá khai thác không đúng quy định, và lỗi hệ thống giám sát hành trình trên tàu cá đã gây ra tình trạng không cấp được giấy S/C.

"Đặc biệt, hiện cả thị trường Mỹ và EU đều đang kiểm soát rất gắt gao việc chống hoạt động đánh bắt trái phép thủy hải sản (IUU). Đây cũng là yếu tố khiến việc xuất khẩu cá ngừ đóng hộp sang Hoa Kỳ chưa thể chắc chắn được sự tăng trưởng tích cực trong thời gian tới" - Chuyên gia Nguyễn Hà nhận định.

Hà Linh