Buôn bán "vàng đen" lậu trên biển: Vấn nạn dai dẳng thách thức lực lượng chức năng

Những con số "biết nói" về thực trạng

Chiều ngày 13/5, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 đã bàn giao tàu BV 99889 TS cùng hơn 40.000 lít dầu diesel (D.O) không hóa đơn chứng từ về cảng để điều tra. Đây chỉ là một mắt xích nhỏ trong chuỗi vi phạm đang có dấu hiệu "tăng nhiệt" mạnh mẽ trên các vùng biển trọng điểm.

Lực lượng chức năng Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 kiểm tra, niêm phong hàng hóa vi phạm trên tàu BV 99889 TS (Ảnh: https://nhandan.vn).

Không phải ngẫu nhiên mà tuyến biển trở thành "điểm nóng" của tội phạm kinh tế. Lũy kế từ đầu năm 2026 đến nay, tình trạng buôn lậu trên biển tăng gần 76% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tại vùng biển Tây Nam, chỉ trong quý I/2026, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý hàng nghìn vụ vi phạm, tịch thu hàng triệu lít dầu lậu.

Thực tế cho thấy, địa bàn vi phạm chủ yếu tập trung tại vùng biển giáp ranh, các cửa ngõ cảng biển lớn như Cát Lái, Cái Mép hay vùng biển Tây Nam giáp Campuchia và Thái Lan. Các đối tượng lợi dụng vùng biển rộng, thời tiết phức tạp để thực hiện các hành vi sang mạn, chia nhỏ hàng hóa ngay trên biển.

Hệ lụy của vấn nạn này không chỉ dừng lại ở con số thất thu ngân sách. Đại diện Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cảnh báo về "hệ lụy kép": "Dầu lậu kém chất lượng, chứa nhiều tạp chất thường gây hỏng hóc máy móc tàu thuyền, dẫn đến nguy cơ tai nạn trên biển. Đồng thời, nó tạo ra sự cạnh tranh bất bình đẳng, bóp nghẹt các đại lý xăng dầu chân chính".

Thủ đoạn "tàu ma" và sự biến tướng tinh vi

Theo cơ quan chức năng, các đối tượng buôn lậu hiện nay không còn hoạt động đơn lẻ mà hình thành các đường dây có tổ chức. Thủ đoạn phổ biến là sử dụng các tàu cá hoán cải, lắp đặt hầm chứa bí mật được ngụy trang tinh vi dưới khoang chứa cá hoặc tủ cá nhân.

Tình hình buôn lậu xăng dầu trên biển đang diễn ra theo chiều hướng phức tạp và mức độ ngày càng nghiêm trọng.

Đại diện Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 chia sẻ về áp lực thực tế: "Các đối tượng thường xuyên thay đổi tên tàu, số hiệu, sử dụng thiết bị liên lạc vệ tinh hiện đại để cảnh giới từ xa. Khi bị phát hiện, chúng sẵn sàng xả dầu xuống biển để phi tang chứng cứ hoặc liều lĩnh đâm va vào tàu lực lượng chức năng để bỏ chạy."

Đáng chú ý, nhiều đối tượng còn sử dụng thủ đoạn tắt thiết bị giám sát hành trình (VMS), thay đổi số hiệu tàu, biến phương tiện thành những "con tàu ma" hòng qua mặt lực lượng tuần tra. Thậm chí, một số doanh nghiệp còn lập "công ty ma" để quay vòng hóa đơn, hợp thức hóa nguồn dầu lậu từ nước ngoài thẩm thấu vào nội địa để tiêu thụ tại các đầu mối xăng dầu ven biển.

Thách thức trong cuộc chiến chống buôn lậu

Dưới góc nhìn kinh tế, chuyên gia Nguyễn Minh Phong phân tích: "Lợi nhuận từ việc buôn lậu một lít dầu diesel trên biển có thể lên tới vài nghìn đồng do không phải chịu thuế nhập khẩu, thuế bảo vệ môi trường và VAT. Chừng nào mức chênh lệch giá giữa dầu lậu và dầu chính ngạch còn cao, chừng đó các đối tượng vẫn sẽ tìm mọi kẽ hở để luồn lách".

Dù lực lượng Cảnh sát biển, Biên phòng và Hải quan đã quyết liệt ra quân, nhưng lợi nhuận khổng lồ từ việc chênh lệch giá dầu trong nước và quốc tế vẫn khiến nhiều chủ tàu mờ mắt. Hành vi này không chỉ gây thất thu thuế nghìn tỷ mỗi năm mà còn làm lũng đoạn thị trường xăng dầu, tạo sự cạnh tranh bất bình đẳng đối với các doanh nghiệp thượng tôn pháp luật.