Hội nhập quốc tế ngày càng liên quan trực tiếp đến nhiều lĩnh vực từ kinh tế, thương mại, đầu tư đến khoa học công nghệ, pháp luật và ngoại giao. Khi một vấn đề vượt khỏi phạm vi của một bộ, ngành hoặc địa phương, yêu cầu phối hợp thống nhất trở thành yếu tố quyết định.
Quy định số 214-QĐ/TW ngày 18/8/2026 của Bộ Chính trị, do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành, đã xác định rõ hơn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ chế hoạt động của Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Điểm đáng chú ý là Ban Chỉ đạo được giao chỉ đạo, rà soát, đôn đốc các cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan chức năng giải quyết những vấn đề chiến lược, vấn đề liên ngành và những điểm nghẽn lớn trong quá trình thực hiện chủ trương, chính sách về đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Từ định hướng lớn đến xử lý vấn đề cụ thể
Ban Chỉ đạo có chức năng tham mưu, giúp Bộ Chính trị, Ban Bí thư lãnh đạo, chỉ đạo việc tổ chức thực hiện đồng bộ, thống nhất và hiệu quả đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật về đối ngoại và hội nhập quốc tế.
 |
| Thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Quy định số 214-QĐ/TW, ngày 18/8/2026 về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, chế độ làm việc, quan hệ công tác của Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế (Ảnh: TTXVN). |
Không chỉ dừng ở việc tham mưu, Ban Chỉ đạo còn nghiên cứu và đề xuất với Bộ Chính trị, Ban Bí thư các chủ trương, định hướng về cơ chế, chính sách, pháp luật và những giải pháp đột phá, chiến lược liên quan đến đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại Nhân dân và hội nhập quốc tế.
Quy định mới cũng đặt yêu cầu nghiên cứu cả lý luận và thực tiễn về đối ngoại, hội nhập quốc tế để làm cơ sở cho việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách.
Điều này tạo ra một chu trình tương đối rõ: nghiên cứu thực tiễn, nhận diện vấn đề, tham mưu chính sách, tổ chức triển khai và tiếp tục rà soát kết quả thực hiện.
Ban Chỉ đạo đồng thời được giao rà soát cơ chế, chính sách, pháp luật và thủ tục hành chính liên quan đến đối ngoại, hội nhập quốc tế để kiến nghị hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét, thực hiện.
Không làm thay các cơ quan nhưng tăng khả năng điều phối
Một nguyên tắc được Quy định 214-QĐ/TW nhấn mạnh là Ban Chỉ đạo không làm thay chức năng của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị.
Ban Chỉ đạo làm việc theo nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể thảo luận, Trưởng Ban kết luận và chỉ đạo thực hiện.
Cách thiết kế này nhằm tạo một đầu mối điều phối ở cấp Trung ương nhưng vẫn giữ nguyên chức năng, thẩm quyền của các cơ quan chuyên môn.
Trong thực tế, nhiều vấn đề hội nhập không thuộc riêng một lĩnh vực. Một chính sách liên quan đến thương mại có thể đồng thời gắn với đầu tư, thuế, hải quan, tiêu chuẩn, ngoại giao hoặc cam kết quốc tế. Vì vậy, khả năng tập hợp thông tin và đôn đốc các cơ quan cùng xử lý một vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Quy định mới xác lập Ban Chỉ đạo như một cơ chế để những vấn đề vượt khỏi phạm vi xử lý thông thường được nhận diện, phối hợp và báo cáo ở cấp có thẩm quyền.
Cơ chế báo cáo được rút ngắn theo nhiều tầng
Hoạt động của Ban Chỉ đạo được tổ chức theo kế hoạch và chương trình công tác.
Ban Chỉ đạo họp định kỳ 6 tháng một lần và có thể họp đột xuất khi cần theo quyết định của Trưởng Ban. Thường trực Ban Chỉ đạo họp định kỳ 3 tháng một lần, đồng thời có thể họp đột xuất.
Trong trường hợp cần thiết, Thường trực Ban Chỉ đạo có thể xin ý kiến Ban Chỉ đạo bằng văn bản.
Đáng chú ý, Quy định không chỉ thiết lập lịch họp mà còn tạo cơ chế xử lý công việc giữa các kỳ họp. Nếu phát sinh vấn đề thuộc thẩm quyền của Ban Chỉ đạo cần được giải quyết khẩn trương, Cơ quan Thường trực gửi văn bản xin ý kiến các Ủy viên Ban Chỉ đạo, Thường trực Ban Chỉ đạo, tổng hợp và báo cáo Trưởng Ban xem xét, quyết định.
Kết quả sau đó được thông báo tới các Ủy viên Ban Chỉ đạo hoặc Thường trực Ban Chỉ đạo.
Cơ chế này nhằm hạn chế khoảng trống xử lý khi vấn đề phát sinh trong thời gian Ban Chỉ đạo không họp.
Địa chỉ thường trực đặt tại Bộ Ngoại giao
Theo Quy định, Đảng ủy Bộ Ngoại giao là Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo, có nhiệm vụ tham mưu, giúp việc thường xuyên; đôn đốc, phối hợp với các ban, bộ, ngành, địa phương triển khai chương trình công tác và tổng hợp, chuẩn bị nội dung phục vụ hoạt động của Ban Chỉ đạo.
Ban Chỉ đạo hằng năm báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư về kết quả hoạt động; đồng thời kịp thời tham mưu về những vấn đề đối ngoại và hội nhập quốc tế thuộc thẩm quyền.
Các Ủy viên Ban Chỉ đạo và Ban Công tác liên ngành báo cáo định kỳ 6 tháng một lần về kết quả thực hiện nhiệm vụ được phân công, đồng thời báo cáo đột xuất khi được yêu cầu hoặc khi cần thiết.
Ở cấp tổ chức đảng, các tổ chức đảng, tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương được giao nhiệm vụ phải báo cáo định kỳ 3 tháng một lần về kết quả tổ chức thực hiện các kết luận của Ban Chỉ đạo và nhiệm vụ được giao.
Như vậy, Quy định tạo ra một hệ thống báo cáo nhiều tầng, từ cơ quan thực hiện đến Ban Chỉ đạo và từ Ban Chỉ đạo lên Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
Hội nhập quốc tế được đặt trong cơ chế rà soát thường xuyên
Ban Chỉ đạo có nhiệm vụ chỉ đạo, đôn đốc việc thực hiện các nghị quyết, quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước về đối ngoại và hội nhập quốc tế, trong đó có Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.
Cùng với đó là nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến các đường lối, chủ trương, chính sách lớn và chiến lược của Đảng, pháp luật của Nhà nước về đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Ban Chỉ đạo cũng có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền định hướng thông tin, dư luận nhằm tạo thuận lợi cho việc triển khai các đường lối, chủ trương đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Khi cần thiết, Ban Chỉ đạo tổ chức các cuộc họp chuyên đề với các ban đảng, cơ quan, địa phương và tổ chức trong hệ thống chính trị để xử lý từng nhóm vấn đề.
Điểm đáng chú ý của cơ chế mới nằm ở tính liên tục: chính sách được triển khai, kết quả được báo cáo, vấn đề được rà soát và những điểm nghẽn có thể tiếp tục được đưa trở lại bàn điều phối.
Quy định số 214-QĐ/TW có hiệu lực từ ngày 18/8/2026. Trên cơ sở Quy định này, Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế sẽ xây dựng, ban hành Quy chế làm việc và phân công nhiệm vụ cụ thể cho các Ủy viên.
Với cơ chế được xác lập rõ hơn, Ban Chỉ đạo sẽ trở thành đầu mối quan trọng trong việc bảo đảm các chủ trương về đối ngoại và hội nhập quốc tế được triển khai thống nhất, đồng thời có thêm cơ chế nhận diện và thúc đẩy xử lý những vấn đề chiến lược, liên ngành và điểm nghẽn lớn trong quá trình thực hiện.
