Bắc Ninh: Hơn 6,6 tỷ đồng và bài toán nâng cao chất lượng hoạt động hợp tác xã

Theo Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã tỉnh Bắc Ninh năm 2027 vừa được Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt, tổng nguồn lực dự kiến dành cho hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã hơn 6,6 tỷ đồng. Trong đó, 352 triệu đồng từ ngân sách Trung ương và 6,33 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh.

Nguồn lực được định hướng cho nhiều nhóm nhiệm vụ, gồm phát triển nguồn nhân lực; ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; thông tin, tiếp cận và nghiên cứu thị trường; đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng; hỗ trợ vốn, giống khi gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh.

Nhìn từ cơ cấu này, chính sách hỗ trợ không chỉ tập trung vào những yếu tố đầu vào của sản xuất mà đã mở rộng sang những năng lực có ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh của hợp tác xã.

Với một hợp tác xã nông nghiệp, máy móc, giống hay cơ sở vật chất vẫn rất cần thiết, nhưng hiệu quả cuối cùng còn phụ thuộc vào khả năng tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng, xây dựng sản phẩm, tìm kiếm thị trường và tạo được đầu ra ổn định. Khi quy mô sản xuất hàng hóa ngày càng lớn và yêu cầu của thị trường ngày càng cao, năng lực quản trị và kết nối thị trường trở thành một phần quan trọng trong sức khỏe của mỗi hợp tác xã.

Bắc Ninh đặt mục tiêu trong năm 2027 thành lập mới ít nhất 80 hợp tác xã; 100% hợp tác xã thành lập mới được tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật Hợp tác xã.

Nếu chỉ nhìn vào số lượng, 80 hợp tác xã mới cho thấy sự tiếp tục mở rộng của khu vực kinh tế tập thể. Nhưng hai chỉ tiêu phía sau lại phản ánh rõ hơn yêu cầu về chất lượng: số hợp tác xã hoạt động đạt loại khá, tốt phấn đấu tăng 10% so với năm 2026; doanh thu của các hợp tác xã tăng 10%.

Điều đó cho thấy trọng tâm phát triển không chỉ nằm ở việc hình thành thêm các tổ chức kinh tế tập thể mà còn hướng đến nâng hiệu quả hoạt động của những hợp tác xã đang tồn tại.

Thực tế, một hợp tác xã được thành lập mới chỉ là điểm bắt đầu. Khả năng tồn tại và phát triển lâu dài phụ thuộc vào việc hợp tác xã có tạo được lợi ích cho thành viên, tổ chức được sản xuất, tiêu thụ được sản phẩm và duy trì được dòng doanh thu hay không.

Câu chuyện của Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp và sản xuất nông nghiệp Lúa Vàng tại phường Cảnh Thụy, được hỗ trợ đầu tư chăn nuôi bò, cũng cho thấy nguồn lực hỗ trợ có thể trở thành một phần của quá trình mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, giá trị lâu dài của một mô hình cuối cùng vẫn được thể hiện qua hiệu quả kinh tế, khả năng duy trì hoạt động và thu nhập mang lại cho các thành viên.

Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp và sản xuất nông nghiệp Lúa Vàng, phường Cảnh Thụy, tỉnh Bắc Ninh được hỗ trợ đầu tư chăn nuôi bò. (Ảnh: Huyền Thương)

Trong các nhóm nhiệm vụ được Bắc Ninh xác định hỗ trợ năm 2027, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tiếp cận thị trường là những nội dung đáng quan tâm. Đây cũng là những yếu tố đang làm thay đổi cách vận hành của khu vực kinh tế tập thể.

Chuyển đổi số đối với hợp tác xã không nhất thiết phải bắt đầu bằng những nền tảng công nghệ phức tạp. Giá trị thực tế có thể đến từ việc quản lý tốt hơn vùng sản xuất, truy xuất nguồn gốc, giảm chi phí quản trị, quảng bá sản phẩm hoặc kết nối trực tiếp với người mua.

Tương tự, xúc tiến thương mại không chỉ là đưa sản phẩm tới hội chợ hay các chương trình giới thiệu hàng hóa. Hiệu quả cuối cùng phải được phản ánh bằng khả năng tiếp cận thêm khách hàng, nhà phân phối và những thị trường có sức mua ổn định.

Chính vì vậy, mục tiêu tăng 10% doanh thu của các hợp tác xã trong năm 2027 là một chỉ dấu đáng chú ý. Doanh thu chưa phản ánh toàn bộ chất lượng hoạt động, nhưng ít nhất cho thấy sản phẩm của hợp tác xã có khả năng đi vào thị trường và tạo ra dòng tiền.

Nguồn lực hơn 6,6 tỷ đồng được phân bổ cho nhiều nhóm nhiệm vụ, từ con người, công nghệ, thị trường đến hạ tầng và hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh. Vì vậy, giá trị của kế hoạch không đơn thuần nằm ở quy mô ngân sách.

Điều đáng quan tâm hơn là sự thay đổi của các hợp tác xã sau khi tiếp cận chính sách. Một khoản đầu tư máy móc có ý nghĩa khi năng suất và chất lượng sản phẩm được nâng lên. Một chương trình đào tạo có giá trị khi năng lực quản trị của hợp tác xã được cải thiện. Chuyển đổi số chỉ thực sự phát huy tác dụng khi giúp giảm chi phí, minh bạch sản xuất hoặc mở thêm thị trường. Và hoạt động xúc tiến thương mại sẽ thuyết phục hơn khi tạo được những đơn hàng và mối liên kết bền vững.

Bởi vậy, ba con số trong kế hoạch năm 2027 có thể được đặt cạnh nhau: ít nhất 80 hợp tác xã mới, tăng 10% số hợp tác xã khá và tốt, tăng 10% doanh thu. Nếu 80 hợp tác xã phản ánh sự mở rộng về quy mô thì hai chỉ tiêu còn lại cho thấy hướng đi vào chiều sâu.

Với kinh tế tập thể, ngân sách hỗ trợ có vai trò tạo thêm điều kiện để các hợp tác xã nâng năng lực, nhưng thị trường mới là nơi kiểm chứng sức sống của mô hình. Khi sản phẩm bán được, doanh thu tăng, hoạt động được duy trì và thành viên nhận được lợi ích tốt hơn, nguồn lực hỗ trợ mới chuyển hóa thành giá trị kinh tế thực tế.

Vì thế, hơn 6,6 tỷ đồng Bắc Ninh dự kiến dành cho kinh tế tập thể năm 2027 có thể không phải một con số lớn, nhưng hiệu quả của nguồn lực này sẽ được nhìn rõ hơn qua chất lượng hoạt động, khả năng mở rộng thị trường và sức sống của các hợp tác xã sau hỗ trợ.