Thứ hai 16/11/2026 14:23
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Tài chính

AI trong ngân hàng bước vào khung quản trị rủi ro mới

Từ chấm điểm tín dụng đến tự động thanh toán, AI trong ngân hàng đang được đặt dưới một khung quản trị mới, trong đó hệ thống càng tác động trực tiếp đến tiền và quyền lợi khách hàng thì yêu cầu kiểm soát, giải thích và khả năng can thiệp của con người càng chặt chẽ.

Từ ngày 15/11/2026, việc triển khai AI trong ngân hàng bước sang một giai đoạn mới khi Thông tư số 53/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chính thức có hiệu lực. Thay vì chỉ quy định chung về an toàn công nghệ, văn bản thiết lập một khuôn khổ quản trị riêng cho những hệ thống AI tham gia ra quyết định hoặc hỗ trợ ra quyết định trong hoạt động ngân hàng, thanh toán, thông tin tín dụng và Tiền di động.

Ngày nay, ứng dụng AI trong ngân hàng đã trở rất phổ biến, với những vai trò đa dạng từ nâng cao trải nghiệm khách hàng, phát triển sản phẩm, tăng cường bảo mật, đến tối ưu quy trình vận hành.
Ngày nay, ứng dụng AI trong ngân hàng đã trở rất phổ biến, với những vai trò đa dạng từ nâng cao trải nghiệm khách hàng, phát triển sản phẩm, tăng cường bảo mật, đến tối ưu quy trình vận hành.

Điểm đáng chú ý của cách tiếp cận mới là quản lý AI theo mức độ rủi ro. Một hệ thống dùng để hỗ trợ nghiệp vụ đơn giản không được nhìn nhận giống với hệ thống có thể tự động chuyển tiền hoặc quyết định cấp tín dụng. Khi AI càng tiến gần đến những quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản và quyền lợi của khách hàng, trách nhiệm kiểm soát của tổ chức triển khai càng lớn.

Thông tư áp dụng đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ Tiền di động, công ty thông tin tín dụng và một số đơn vị khác trong ngành. Các công cụ AI của bên thứ ba chỉ được cá nhân sử dụng như công cụ hỗ trợ, không tích hợp vào quy trình nghiệp vụ hay hệ thống thông tin của đơn vị, không thuộc phạm vi điều chỉnh trực tiếp của Thông tư.

Ngưỡng tiền được dùng để phân loại rủi ro của AI

Theo Điều 4 Thông tư 53, trước khi triển khai, các đơn vị phải phân loại hệ thống AI theo mức độ rủi ro cao, trung bình hoặc thấp.

Đối với hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch điện tử, một hệ thống được xác định là rủi ro cao nếu thực hiện giao dịch thanh toán của khách hàng cá nhân trên 10 triệu đồng/lần hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 20 triệu đồng. Với khách hàng tổ chức, các ngưỡng tương ứng là trên 50 triệu đồng/lần hoặc trên 100 triệu đồng/ngày.

Hệ thống AI tự động quyết định cấp tín dụng cũng được xếp vào nhóm rủi ro cao nếu xử lý khoản cấp tín dụng từ 50 triệu đồng trở lên.

Các con số này cần được hiểu đúng. Đây là tiêu chí để xác định mức độ rủi ro của hệ thống AI, từ đó áp dụng cơ chế kiểm soát tương ứng, chứ không phải giới hạn số tiền mà khách hàng được phép chuyển qua ứng dụng ngân hàng.

Thông tư đồng thời đặt một giới hạn riêng đối với trường hợp AI được trao quyền tự động thực hiện giao dịch thanh toán. Tổng giá trị giao dịch do AI tự động thực hiện trong một ngày đối với một khách hàng không được vượt hạn mức nội bộ do đơn vị quy định, đồng thời không vượt 100 triệu đồng đối với khách hàng cá nhân và 500 triệu đồng đối với khách hàng tổ chức.

Điểm khác biệt nằm ở chỗ đây không phải giao dịch do khách hàng trực tiếp bấm lệnh từng lần, mà là giao dịch được hệ thống AI tự động thực hiện trong phạm vi khách hàng đã trao quyền trước.

AI chỉ được tự động thanh toán khi khách hàng chủ động trao quyền

Để một hệ thống AI có thể tự động thực hiện thanh toán, ngân hàng và khách hàng phải xác lập thỏa thuận trước. Thỏa thuận phải chỉ rõ phạm vi giao dịch, hạn mức từng lần và theo ngày, thời gian hiệu lực, điều kiện tạm dừng cũng như quyền của khách hàng được chấm dứt thỏa thuận bất kỳ lúc nào.

Khi xác lập quyền này bằng phương thức điện tử, tổ chức cung ứng dịch vụ còn phải xác minh chính chủ, tối thiểu bằng việc đối chiếu thông tin sinh trắc học kết hợp với một phương thức xác nhận khác theo quy định về an toàn, bảo mật dịch vụ ngân hàng trực tuyến.

Khách hàng cũng phải có công cụ để chủ động tạm dừng hoặc hủy quyền cho AI thực hiện thanh toán. Khi khách hàng yêu cầu chấm dứt thỏa thuận, đơn vị cung ứng dịch vụ phải thực hiện ngay.

Bên cạnh khả năng nâng cao hiệu quả xử lý nghiệp vụ, công nghệ này cũng đặt ra những yêu cầu mới về bảo mật thông tin, kiểm soát sai lệch mô hình và phòng ngừa rủi ro phát sinh trong quá trình vận hành.
Bên cạnh khả năng nâng cao hiệu quả xử lý nghiệp vụ, công nghệ này cũng đặt ra những yêu cầu mới về bảo mật thông tin, kiểm soát sai lệch mô hình và phòng ngừa rủi ro phát sinh trong quá trình vận hành.

Cách thiết kế này cho thấy Thông tư không trao cho AI một thẩm quyền độc lập trong việc sử dụng tiền của khách hàng. Quyền tự động hóa chỉ tồn tại trong phạm vi được khách hàng xác lập trước và luôn phải có khả năng thu hồi.

Đối với hoạt động cấp tín dụng, AI có thể tự động ra quyết định khi đáp ứng điều kiện theo Thông tư 53, nhưng đơn vị vẫn phải tuân thủ các quy định riêng về cho vay bằng phương tiện điện tử.

Con người phải giữ quyền can thiệp

Một nguyên tắc xuyên suốt của Thông tư 53 là AI không thay thế trách nhiệm của con người.

Việc tự động hóa một quyết định chỉ được thực hiện khi nghiệp vụ đó không thuộc trường hợp pháp luật bắt buộc phải có người xem xét, phê duyệt; mô hình đã được kiểm tra đạt ngưỡng chất lượng; đơn vị xác định rõ tiêu chí rủi ro, cơ chế cảnh báo và quy trình giám sát; đồng thời phải bảo đảm khả năng can thiệp của con người.

Với hệ thống AI rủi ro cao, yêu cầu còn chặt chẽ hơn khi đơn vị phải thiết lập công cụ giám sát liên tục. Bộ phận giám sát phải có đủ thẩm quyền để ghi đè, điều chỉnh hoặc tạm dừng quyết định của AI, thậm chí kích hoạt cơ chế ngắt khẩn cấp nhằm dừng hoặc cô lập hệ thống khi cần thiết. Mọi lần can thiệp đều phải được ghi lại, gồm nội dung, thời điểm, người thực hiện và lý do.

Nhân sự thực hiện việc giám sát cũng phải được đào tạo đủ năng lực để phát hiện sai lệch và xử lý khi AI hoạt động không đúng mục tiêu.

Trong bài toán ngân hàng, yêu cầu này đặc biệt quan trọng bởi một sai lệch thuật toán không chỉ làm giảm chất lượng dịch vụ mà có thể tác động trực tiếp đến một quyết định cho vay, giao dịch tài chính hoặc quyền tiếp cận dịch vụ của khách hàng.

TS. Lý Hoàng Vũ, chuyên gia kinh tế thuộc Trung tâm Pháp - Việt Đào tạo về Quản lý (CFVG), nhìn nhận việc giữ vai trò giám sát của con người có ý nghĩa quan trọng đối với niềm tin khách hàng. Theo ông, ngay cả khi AI có thể phân tích dữ liệu và đưa ra khuyến nghị, trách nhiệm đối với quyết định trong hoạt động ngân hàng vẫn phải được xác định rõ, đồng thời ngân hàng cần phân định trách nhiệm giữa bộ phận nghiệp vụ, công nghệ và quản trị rủi ro.

Dữ liệu và khả năng giải thích trở thành điều kiện của cuộc đua AI

Thách thức đối với các ngân hàng vì thế không còn nằm ở việc “có sử dụng AI hay không”, mà là khả năng đưa công nghệ này vào quy trình nghiệp vụ với một cấu trúc quản trị đủ an toàn.

Ông Lê Anh Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) - cho rằng AI đang trở thành động lực của ngân hàng thế hệ mới, nhưng niềm tin và khả năng chống chịu số sẽ quyết định công nghệ có thể được triển khai sâu đến đâu. Theo ông, quản trị AI cần gắn với khả năng giải thích và kiểm toán mô hình, bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng như năng lực phòng thủ an ninh mạng ngay từ đầu.

Thực tiễn của hệ thống ngân hàng cho thấy quy mô dữ liệu cần bảo vệ đang tăng rất nhanh. Trong 8 tháng năm 2026, giao dịch qua Internet đạt hơn 4,4 tỷ lượt với giá trị 81,1 triệu tỷ đồng, trong khi giao dịch qua điện thoại di động đạt khoảng 14 tỷ lượt, trị giá 58,4 triệu tỷ đồng. AI vì thế vừa có thể giúp phát hiện gian lận theo thời gian thực, vừa trở thành một lớp công nghệ phải được kiểm soát nghiêm ngặt khi tham gia xử lý khối lượng dữ liệu và giao dịch rất lớn.

TS. Đào Minh Tú - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam - nhận định cuộc đua ngân hàng số đang chuyển từ cuộc đua về thuật toán hoặc quy mô đầu tư công nghệ sang cuộc đua về chất lượng dữ liệu, năng lực quản trị và niềm tin của khách hàng. AI hiện không chỉ xuất hiện trong chatbot hay tự động hóa quy trình mà đã tham gia vào những nghiệp vụ như thanh toán, tài trợ thương mại, quản lý tài sản và đánh giá rủi ro.

Điều đó cũng làm thay đổi cách nhìn về hiệu quả đầu tư AI. Một mô hình có độ chính xác cao nhưng không thể giải thích, không có công cụ giám sát hoặc không xác định được trách nhiệm khi xảy ra sai sót có thể tạo ra rủi ro lớn hơn lợi ích mà nó mang lại.

Không phải tất cả quy định đều áp dụng cùng một thời điểm

Dù Thông tư 53 có hiệu lực chung từ 15/11/2026, một số nghĩa vụ được thiết kế theo lộ trình.

Theo Điều 23, Điều 14 của Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/1/2027; một số quy định tại Điều 6 và Điều 21 được áp dụng từ ngày 1/9/2027. Đối với những hệ thống AI đã được đưa vào vận hành chính thức trước khi Thông tư có hiệu lực, các yêu cầu về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai tại các chương liên quan phải được tuân thủ từ 1/3/2027.

Lộ trình này cho phép các ngân hàng và tổ chức liên quan có thời gian rà soát hệ thống hiện hữu, phân loại lại mức độ rủi ro, bổ sung cơ chế giám sát và điều chỉnh quy trình quản trị trước khi toàn bộ nghĩa vụ được áp dụng.

Nhìn rộng hơn, Thông tư 53 đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong cách quản lý AI trong ngân hàng: thay vì chờ công nghệ phát triển rồi xử lý hậu quả, khuôn khổ mới yêu cầu nhận diện rủi ro ngay từ khâu thiết kế, phân loại trước khi triển khai và duy trì giám sát trong suốt vòng đời hệ thống.

AI có thể giúp ngân hàng xử lý nhanh hơn, cá nhân hóa dịch vụ sâu hơn và phát hiện gian lận sớm hơn, nhưng càng được trao nhiều quyền tự động, yêu cầu về trách nhiệm giải trình càng lớn. Chính vì vậy, ranh giới quan trọng của ngân hàng trong kỷ nguyên AI không phải giữa “con người” và “máy móc”, mà là xác định AI được quyền quyết định đến đâu và con người phải xuất hiện ở điểm nào để bảo vệ khách hàng.

Tin bài khác
Thương hiệu ACB được định giá 1,4 tỷ USD, tăng hơn 5 lần sau 5 năm

Thương hiệu ACB được định giá 1,4 tỷ USD, tăng hơn 5 lần sau 5 năm

Ngân hàng Á Châu (ACB) được Forbes Việt Nam định giá thương hiệu 1,403 tỷ USD năm 2026, tăng hơn 5 lần so với năm 2021, thuộc nhóm ba ngân hàng tư nhân có giá trị thương hiệu cao nhất Việt Nam.
Chủ tịch VINASME đề nghị đánh giá tín dụng doanh nghiệp dựa trên dòng tiền

Chủ tịch VINASME đề nghị đánh giá tín dụng doanh nghiệp dựa trên dòng tiền

Tại hội nghị về tài trợ vốn trên nền tảng số ngày 11/11, ông Nguyễn Văn Thân - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) – nêu quan điểm nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách đánh giá tín dụng. Ông kỳ vọng sự phối hợp giữa ngân hàng, Hiệp hội và đơn vị xếp hạng tín nhiệm sẽ đưa vốn đến doanh nghiệp hiệu quả hơn.
Dư nợ kinh doanh bất động sản vượt 1,14 triệu tỷ đồng tại 12 ngân hàng

Dư nợ kinh doanh bất động sản vượt 1,14 triệu tỷ đồng tại 12 ngân hàng

Cuối tháng 9/2026, dư nợ kinh doanh bất động sản tại nhóm 12 ngân hàng tăng gần 22% so với cuối năm 2025. Đằng sau mức tăng chung là khác biệt về quy mô, tỷ trọng và diễn biến cho vay, đặt ra yêu cầu doanh nghiệp đánh giá kỹ nguồn vốn phù hợp với từng dự án.
VPBank Private đồng hành cùng The Horizon of Vienna 2026: Đưa tinh hoa âm nhạc cổ điển thế giới đến gần hơn với công chúng Việt

VPBank Private đồng hành cùng The Horizon of Vienna 2026: Đưa tinh hoa âm nhạc cổ điển thế giới đến gần hơn với công chúng Việt

Tối 7/11/2026, tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), chương trình hòa nhạc The Vienna Concert 2026 với chủ đề “The Horizon of Vienna” đã mang đến một đêm nghệ thuật thăng hoa, nơi những giai điệu kinh điển của Vienna gặp gỡ tinh thần sáng tạo đương đại. Những tràng pháo tay vang dài đến phút cuối cho thấy khán giả Thủ đô không chỉ thỏa mãn với đêm diễn, mà còn kỳ vọng được thưởng lãm nhiều chương trình nghệ thuật hàn lâm đẳng cấp trong thời gian tới.
NHNN đề xuất loại bỏ 17 văn bản không còn phù hợp trong lĩnh vực ngân hàng

NHNN đề xuất loại bỏ 17 văn bản không còn phù hợp trong lĩnh vực ngân hàng

Dự thảo của NHNN đề xuất bãi bỏ Thông tư số 04/2010/TT-NHNN ngày 11/2/2010 quy định về sáp nhập, hợp nhất, mua lại tổ chức tín dụng; Thông tư số 30/2018/TT-NHNN ngày 12/12/2018 hướng dẫn xác định vốn nhà nước của các doanh nghiệp cổ phần hóa là tổ chức tín dụng.
Lừa đảo tài chính thời AI, cuộc chiến không chỉ của ngân hàng

Lừa đảo tài chính thời AI, cuộc chiến không chỉ của ngân hàng

Sự phát triển của AI đang khiến các thủ đoạn lừa đảo tài chính ngày càng tinh vi, từ giả mạo hình ảnh, giọng nói đến khai thác lỗ hổng hệ thống và thao túng tâm lý người dùng. Trước nguy cơ này, ngành ngân hàng, cơ quan quản lý và doanh nghiệp công nghệ phải tăng cường phối hợp, chủ động xây dựng lá chắn an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và củng cố niềm tin số.
Sắp xếp điểm giao dịch, tín dụng chính sách vẫn bám sát người dân

Sắp xếp điểm giao dịch, tín dụng chính sách vẫn bám sát người dân

Doanh số cho vay tín dụng chính sách trên địa bàn tỉnh đạt hơn 2.906 tỷ đồng với hơn 46.550 lượt hộ vay vốn, trong khi doanh số thu nợ đạt 2.015 tỷ đồng. Hoạt động tín dụng chính sách tại cơ sở vẫn được duy trì ổn định sau khi tinh gọn mạng lưới giao dịch và số lượng tổ tiết kiệm, vay vốn.
Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2 giám sát lãi suất thực tế tại các ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2 giám sát lãi suất thực tế tại các ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2 tăng cường theo dõi lãi suất bình quân của các giao dịch phát sinh mới tại ngân hàng thương mại ở TP. Hồ Chí Minh và Đồng Nai. Động thái này nhằm giám sát việc giảm thực chất lãi suất huy động, cho vay, đồng thời gắn trách nhiệm thực hiện với chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng của từng ngân hàng.
Lãi suất giảm, bài toán lớn nằm ở hiệu quả dòng vốn

Lãi suất giảm, bài toán lớn nằm ở hiệu quả dòng vốn

Hệ thống ngân hàng đồng loạt giảm lãi suất, tạo điều kiện hạ chi phí vốn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, lãi suất thấp chưa đồng nghĩa doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận tín dụng. Khả năng tạo dòng tiền, hiệu quả kinh doanh và năng lực quản trị tài chính vẫn là những yếu tố quyết định khả năng vay vốn và phát triển bền vững.
Lãi suất cho vay mới giảm 0,5%, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục bơm thanh khoản

Lãi suất cho vay mới giảm 0,5%, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục bơm thanh khoản

Lãi suất cho vay phát sinh mới cuối tháng 10/2026 giảm 0,2-0,5% so với giữa tháng. Ngân hàng Nhà nước tiếp tục triển khai các giải pháp hỗ trợ thanh khoản, tạo dư địa giảm mặt bằng lãi suất và hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh.
Ngân hàng sẽ hướng dòng vốn vào sản xuất kinh doanh

Ngân hàng sẽ hướng dòng vốn vào sản xuất kinh doanh

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng triển khai đồng bộ giải pháp giảm mặt bằng lãi suất, trong đó phấn đấu hạ 1,5–2%/năm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Động thái này nhằm giảm chi phí vốn, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Hiệp hội Bảo hiểm tiền gửi quốc tế cập nhật 18 nguyên tắc bảo vệ người gửi tiền

Hiệp hội Bảo hiểm tiền gửi quốc tế cập nhật 18 nguyên tắc bảo vệ người gửi tiền

Bộ nguyên tắc sửa đổi năm 2025 của Hiệp hội Bảo hiểm tiền gửi quốc tế (IADI) đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hệ thống bảo hiểm tiền gửi, từ năng lực vận hành liên tục, phát hiện sớm rủi ro đến phối hợp xử lý ngân hàng gặp khó khăn. Những chuẩn mực này là cơ sở tham chiếu quan trọng khi các quốc gia hoàn thiện cơ chế bảo vệ người gửi tiền và củng cố an toàn tài chính.
Ngân hàng SCB công bố lãi suất tiền gửi thấp chưa từng thấy

Ngân hàng SCB công bố lãi suất tiền gửi thấp chưa từng thấy

Theo khảo sát, hiện lãi suất tiền gửi tiết kiệm tại các ngân hàng Việt Nam trong tháng 10/2026 dao động trong khoảng từ 1,6% đến 7,8%/năm tại quầy và có thể cao hơn đối với hình thức gửi trực tuyến (online), có nơi vượt 9%/năm. Trong khi đó, SCB áp lãi suất tiến sát về mức gần 0%/năm.
Hé lộ danh tính nhóm cổ đông nắm hơn 8,6% vốn Ngân hàng VIB

Hé lộ danh tính nhóm cổ đông nắm hơn 8,6% vốn Ngân hàng VIB

Biến động trong danh sách cổ đông của VIB nằm ở Công ty Cổ phần Beston khi công ty này chuyển 85,73 triệu cổ phiếu VIB sang Công ty Cổ phần Bellmont. Ngày giao dịch làm thay đổi tỷ lệ sở hữu là 22/10.
VIB đạt gần 7.600 tỷ đồng lợi nhuận 9 tháng, tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động

VIB đạt gần 7.600 tỷ đồng lợi nhuận 9 tháng, tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động

Ngân hàng Quốc Tế (VIB) công bố kết quả kinh doanh 9 tháng đầu năm 2026 với lợi nhuận trước thuế đạt gần 7.600 tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ. Tổng thu nhập hoạt động tăng 18%, trong khi chi phí hoạt động giảm 2%, phản ánh những chuyển biến tích cực về hiệu quả vận hành. Đến cuối tháng 9/2026, tổng tài sản VIB đạt gần 600 nghìn tỷ đồng, tăng 8% so với đầu năm, đồng thời các chỉ số an toàn hoạt động được duy trì trong giới hạn quy định.