Trí tuệ nhân tạo và sự tái định hình hệ sinh thái thời trang toàn cầu
Ứng dụng công nghệ AI trong thiết kế thời trang đã và đang tạo nên một cuộc cách mạng. Báo cáo của The Business Research Company năm 2025 cho thấy quy mô thị trường AI trong ngành công nghiệp thời trang đang tăng trưởng theo cấp số nhân, dự báo thị trường đạt 1,77 tỷ USD vào cuối năm 2025 và tiếp tục tăng lên 6,99 tỷ USD vào năm 2029, với tốc độ tăng trưởng kép trung bình hằng năm (CAGR) là 41%.
Những năm gần đây, công nghệ AI đã chứng kiến nhiều bước tiến vượt bậc. Năm 2021 đánh dấu sự xuất hiện của Dall-e, phần mềm chuyển đổi văn bản thành hình ảnh do OpenAI phát triển. Dựa trên Dall-e, đạo diễn Paul Trillo và vợ (nghệ sĩ Shyama Golden) đã tạo ra video “buổi trình diễn thời trang AI” dài 30 giây, trong đó kết hợp công nghệ AI và hàng trăm bộ đồ thời trang.
 |
| Công nghệ AI mở ra những cơ hội phát triển đột phá cho ngành thời trang, đồng thời nâng cao trải nghiệm mua sắm trực tuyến cho người tiêu dùng. Nguồn: www.xcubelabs.com |
Hay Stability AI Ltd – Công ty phát triển AI có trụ sở tại Vương quốc Anh đã giới thiệu Stable Diffusion, một ứng dụng được đánh giá là “bước đột phá trong thiết kế thô” cho các sản phẩm thời trang. Với khả năng chuyển đổi mô tả văn bản thành thiết kế, Stable Diffusion giúp tạo ra các mẫu thiết kế mới và chỉnh sửa những mẫu đã tồn tại, chẳng hạn như thay đổi kiểu dáng áo phông hoặc thêm dây đeo vào túi xách.
Một khảo sát và phân tích của McKinsey năm 2024 cho thấy, tốc độ phát triển của AI đặt ra một trong những thách thức đối với doanh nghiệp trong việc triển khai ứng dụng AI một cách hiệu quả và trách nhiệm hơn. AI đang kiến tạo một môi trường sáng tạo mới mẻ. Sự xuất hiện của AI đã mở ra một không gian sáng tạo chưa từng có. Bằng cách khai thác các dữ liệu ‘phi cấu trúc’ như văn bản, hình ảnh và video, AI có thể tạo ra các thiết kế 3D cho các mô hình ảo, phục vụ cho các chiến dịch video quảng bá tại các tuần lễ thời trang lớn trên toàn cầu.
Công nghệ AI mang lại khả năng phân tích cảm xúc từ video mạng xã hội và mô hình hóa xu hướng tiêu dùng một cách hiệu quả. Khi áp dụng công nghệ AI vào thiết bị triển khai sản xuất, các doanh nghiệp ngành thời trang cho thấy những lợi ích tích cực trong việc cải thiện đánh giá khách hàng, hay nói cách khác, ứng dụng AI vào sản xuất cho phép các doanh nghiệp thời trang tối ưu cá nhân hóa khách hàng, thông qua việc thu thập và phân tích dữ liệu hành vi mua sắm, cũng như xu hướng thời trang.
Từ ý tưởng thiết kế đến vận hành thông minh: AI trong chuỗi giá trị thời trang
Trong vận hành ngành công nghiệp thời trang, công nghệ AI trở thành “đối tác quan trọng” xuyên suốt trong các khâu của quá trình kinh doanh sản xuất. Hiện nay, nhiều thương hiệu lớn trên thế giới, trong đó có Zara, đang chú trọng đẩy mạnh việc tích hợp AI vào hệ thống quản lý. Báo cáo năm 2024 của Zara cho thấy, doanh nghiệp thực hiện ứng dụng AI vào quy trình sản xuất để tối ưu hóa lịch trình và quản lý hàng tồn kho, từ đó đáp ứng kịp thời xu hướng thời trang, giúp phản ứng nhanh nhạy hơn với sự thay đổi sở thích của khách hàng.
Đồng thời, áp dụng AI còn giúp cải thiện hiệu suất doanh nghiệp, giảm chi phí thuê mặt bằng, nhân công và quản lý kho. Chẳng hạn, AI hỗ trợ tự động hóa kho hàng bằng robot và quản lý tồn kho theo thời gian thực nhờ vào công nghệ thực tế tăng cường (AR). Nhiều doanh nghiệp cũng đang dùng AI tại cửa hàng để phát hiện hàng nhái, hàng giả. Tại Hàn Quốc, H&M áp dụng các công cụ AI như Heuritech hay Stylumia để nhận dạng mẫu, giám sát thời gian thực và phân tích dự đoán để xác định các chủ đề lặp lại trên thị trường hoặc văn hóa.
Ngày 19/12/2022, nhóm các nhà thiết kế từ phòng thí nghiệm có trụ sở tại Hồng Kông (Trung Quốc) đã tạo ra trợ lý thời trang AI (AiDA) và tổ chức thành công buổi trình diễn thời trang với các thiết kế được hỗ trợ bởi AiDa. Bằng cách sử dụng các công cụ từ các công ty công nghệ như Cala, Designovel và Fashable, các nhà thiết kế thời trang đã khai thác sức mạnh của AI để khơi dậy những ý tưởng mới.
AI và giá trị nhân văn trong thời trang số mở rộng sáng tạo và trải nghiệm người dùng
Các thuật toán AI ngày càng phát triển, mang lại tiềm năng lớn để gia tăng và thúc đẩy các giá trị nhân văn trong ngành thiết kế. Điển hình là công tác phát triển quần áo thông minh, có khả năng cung cấp các chức năng y tế và phục vụ nhu cầu của người khuyết tật. Nhiều bệnh viện lớn trên thế giới lựa chọn hợp tác với các doanh nghiệp cung cấp tính năng AI, tích hợp AR ngay tại thời gian thực.
Với tính năng mô phỏng vật thể ảo, các sản phẩm ứng dụng AR cho phép trải nghiệm trực tiếp cùng các thiết kế, người dùng có thể tương tác dạng chạm hoặc mô phỏng việc ướm thử sản phẩm (trang sức, quần áo, giày dép) lên người với tính trực quan cao. Điều này cho phép những bệnh nhân hạn chế về di chuyển có thể tham gia vào các trải nghiệm thời trang trực tuyến một cách chủ động thông qua các thiết bị công nghệ hiện đại.
 |
| AI đang tạo ra thách thức cho ngành thời trang Việt Nam |
Bên cạnh cơ hội, việc ứng dụng AI trong thời trang cũng đặt ra không ít thách thức. Ngành thời trang vốn chịu áp lực lớn từ việc sử dụng nguyên liệu, tiêu thụ tài nguyên, ô nhiễm trong sản xuất và lượng chất thải ngày càng tăng. Mô hình “thời trang nhanh” càng làm gia tăng tình trạng sản xuất dư thừa và lãng phí.
AI có thể giúp doanh nghiệp dự báo chính xác hơn nhu cầu, tối ưu sản xuất và hạn chế tồn kho, qua đó góp phần giảm lãng phí. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị bền vững khi được kết hợp với vật liệu thân thiện môi trường, quy trình sản xuất sạch và quản lý vòng đời sản phẩm hiệu quả.
Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp thời trang đã bắt đầu ứng dụng AI nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng. Theo ông Nguyễn Vũ Linh, Tổng giám đốc IVY Moda, ứng dụng AI có chiến lược có thể giúp doanh nghiệp mở rộng cơ hội với chi phí thấp hơn, đồng thời rút ngắn khoảng cách công nghệ trong quá trình hội nhập.
Tuy vậy về lâu dài, các doanh nghiệp cần có chiến lược dài hạn trong duy trì bản sắc riêng, trước những thách thức về văn hóa, dữ liệu và bản quyền.
Ba nhóm giải pháp cho Việt Nam
Nghiên cứu đề xuất ba định hướng chính nhằm thúc đẩy thời trang AI theo hướng bền vững và nhân văn.
Thứ nhất, hoàn thiện khung chính sách. Cần nghiên cứu xây dựng tiêu chuẩn, chứng nhận đối với sản phẩm thời trang ứng dụng AI theo hướng bền vững, giúp người tiêu dùng nhận diện và lựa chọn sản phẩm. Đồng thời, cần có quy định về trách nhiệm của nhà thiết kế, nhà sản xuất, nhà nghiên cứu và người tiêu dùng trong việc sử dụng AI, đặc biệt liên quan đến đạo đức, bản quyền và bảo mật dữ liệu.
Thứ hai, phát triển hệ sinh thái thời trang AI bền vững. Nhà thiết kế và doanh nghiệp cần tăng sử dụng vật liệu tái chế, vật liệu sinh học, sợi thực vật và những vật liệu thân thiện môi trường. Cùng với đó là đổi mới quy trình sản xuất theo hướng giảm tác động đến môi trường và kéo dài vòng đời sản phẩm. Nhà nước cũng có thể tạo điều kiện thu hút các quỹ đầu tư vào startup công nghệ và thời trang bền vững.
Thứ ba, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp. Cần có các chương trình nghiên cứu, tài trợ và đào tạo về AI, thiết kế bền vững và quản trị chuỗi cung ứng minh bạch. Đây là cơ sở giúp doanh nghiệp thời trang Việt Nam nâng cao năng lực công nghệ, giảm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh quốc tế
Do đó, trong bối cảnh thị hiếu của khách hàng thay đổi nhanh chóng, vòng đời sản phẩm ngắn và nhu cầu cá nhân hóa, ngành công nghiệp thời trang hiện đại đứng trước một cuộc đua tốc độ từ các doanh nghiệp. Ứng dụng công nghệ AI đang biến đổi lĩnh vực thời trang bằng cách nâng cao trải nghiệm của khách hàng, tối ưu hóa quản lý hàng tồn kho và dự đoán xu hướng thời trang.
Với sự gia tăng của tầng lớp trung lưu và sự quan tâm ngày càng cao đối với thời trang, việc tận dụng hiệu quả AI tại Việt Nam sẽ giúp các doanh nghiệp đáp ứng sở thích của khách hàng, vừa giảm chi phí hoạt động và duy trì tính cạnh tranh trong một thị trường năng động, vừa giúp các doanh nghiệp giảm bớt công việc lặp đi lặp lại, tập trung vào sự sáng tạo và chiến lược, hướng đến sự bền vững và nhân văn.
---------
(*) Trường Kinh tế, Luật và Quản lý Nhà nước, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH), Thành viên Chương trình Thủ lĩnh Thanh niên Đông Nam Á (SEAYLP).
