Bức tranh huy động vốn của ngành ngân hàng trong quý I/2026 đang cho thấy những tín hiệu đáng lưu tâm khi tốc độ tăng tiền gửi chậm hơn đáng kể so với đà mở rộng tín dụng.
Không chỉ xuất hiện ở một vài nhà băng riêng lẻ, áp lực thanh khoản hiện đã lan rộng trong toàn hệ thống, buộc nhiều ngân hàng phải tăng tốc phát hành trái phiếu và chứng chỉ tiền gửi để bổ sung nguồn vốn trung, dài hạn.
 |
Nguồn: Tổng hợp từ số liệu của các ngân hàng. |
Theo tổng hợp báo cáo tài chính của 27 ngân hàng thương mại niêm yết, tổng tiền gửi khách hàng hợp nhất đến cuối quý I/2026 đạt khoảng 12,88 triệu tỷ đồng, chỉ tăng 0,6% so với cuối năm 2025. Trong khi đó, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt tới 3,7%, tạo ra khoảng cách đáng kể giữa đầu vào và đầu ra của dòng vốn.
Đáng chú ý, có tới 12/27 ngân hàng ghi nhận tiền gửi khách hàng sụt giảm trong ba tháng đầu năm – mức phổ biến hiếm thấy trong nhiều năm trở lại đây. Điều này phản ánh áp lực huy động vốn đang trở thành vấn đề chung của ngành ngân hàng, thay vì chỉ diễn ra ở nhóm quy mô nhỏ hay ngân hàng yếu thanh khoản.
Trong số các ngân hàng ghi nhận sụt giảm mạnh, BIDV gây chú ý khi tiền gửi khách hàng giảm hơn 82.000 tỷ đồng sau một quý, xuống còn khoảng 2,14 triệu tỷ đồng, tương ứng giảm gần 3,7%. Đây là mức giảm khá lớn đối với ngân hàng có quy mô huy động hàng đầu hệ thống.
Dù vậy, dư nợ cho vay của BIDV vẫn tăng thêm gần 57.000 tỷ đồng, lên gần 2,43 triệu tỷ đồng. Diễn biến này cho thấy nhu cầu tín dụng của nền kinh tế vẫn ở mức cao, trong khi khả năng hấp thụ vốn huy động của ngân hàng lại có dấu hiệu chậm lại.
Không riêng BIDV, nhiều ngân hàng lớn khác cũng chứng kiến xu hướng tương tự. MB giảm khoảng 15.000 tỷ đồng tiền gửi khách hàng; Techcombank giảm hơn 19.000 tỷ đồng; Sacombank giảm hơn 17.500 tỷ đồng; còn ACB giảm hơn 16.000 tỷ đồng.
Ở nhóm ngân hàng quy mô nhỏ hơn, áp lực huy động cũng hiện hữu tại SeABank, MSB, PGBank hay Saigonbank. Trong bối cảnh đó, một số ngân hàng vẫn duy trì được đà tăng trưởng huy động nhờ chính sách lãi suất linh hoạt và mở rộng tệp khách hàng bán lẻ. HDBank dẫn đầu về mức tăng tuyệt đối khi tiền gửi khách hàng tăng hơn 60.800 tỷ đồng, tương ứng tăng 10,8%. VPBank cũng tăng gần 55.000 tỷ đồng, trong khi VietinBank tăng thêm hơn 30.000 tỷ đồng.
Theo đánh giá của SSI Research, khả năng huy động vốn đang trở thành yếu tố phân hóa lớn giữa các ngân hàng. Đến cuối quý I/2026, tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) toàn hệ thống đã vượt ngưỡng 100%, đồng nghĩa tổng dư nợ cho vay đã vượt quy mô tiền gửi khách hàng.
Khi “đầu vào” tăng chậm hơn “đầu ra”, áp lực thanh khoản sẽ gia tăng, đặc biệt trong bối cảnh mặt bằng lãi suất chưa thể giảm sâu. Điều này cũng lý giải vì sao nhiều ngân hàng thời gian qua liên tục đẩy mạnh phát hành trái phiếu và chứng chỉ tiền gửi nhằm bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn.
Trong đó, BIDV tăng phát hành tới 78.000 tỷ đồng trái phiếu và giấy tờ có giá, tiếp theo là ACB và MB. Đây được xem là giải pháp giúp các ngân hàng chủ động cân đối nguồn vốn, giảm áp lực phụ thuộc hoàn toàn vào tiền gửi dân cư.
Giới phân tích cho rằng áp lực huy động có thể hạ nhiệt trong quý II khi dòng tiền doanh nghiệp quay trở lại theo chu kỳ sản xuất – kinh doanh. Tuy nhiên, cuộc đua hút vốn nhiều khả năng vẫn chưa dừng lại, nhất là khi nhu cầu tín dụng phục hồi mạnh cùng kỳ vọng tăng trưởng kinh tế cao hơn trong năm 2026.
Trong bối cảnh đó, bài toán thanh khoản sẽ tiếp tục là phép thử năng lực quản trị vốn của các ngân hàng. Ngân hàng nào duy trì được nguồn tiền gửi ổn định, chi phí vốn hợp lý và cơ cấu huy động bền vững sẽ có lợi thế lớn trong cuộc cạnh tranh tăng trưởng tín dụng thời gian tới.
