Xuất khẩu thủy sản Việt Nam lập kỷ lục mới, vượt mốc 11 tỷ USD

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt khoảng 840 triệu USD, giảm gần 4% so với cùng kỳ năm 2024 và giảm khoảng 15% so với tháng 11. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc doanh nghiệp thận trọng hơn khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ, trong bối cảnh nhiều mặt hàng hải sản chủ lực bị hạn chế nhập khẩu theo quy định về bảo vệ động vật có vú biển (MMPA), đồng thời lo ngại nguy cơ áp thuế chống bán phá giá đối với tôm từ đầu năm 2026.

Tuy nhiên, tính chung cả năm 2025, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vẫn đạt trên 11,34 tỷ USD, tăng 13% so với năm 2024 và xác lập kỷ lục mới của ngành.

Xuất khẩu thủy sản Việt Nam lập kỷ lục mới, vượt mốc 11 tỷ USD

Thị trường xuất khẩu chuyển dịch rõ nét

VASEP đánh giá, năm 2025 là một năm đầy thách thức đối với ngành thủy sản khi phải đối mặt với hàng loạt yếu tố bất lợi, từ nguy cơ áp thuế đối ứng của Mỹ, rủi ro thuế chống bán phá giá với tôm, chi phí sản xuất gia tăng cho đến các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe. Tuy nhiên, trong bối cảnh đó, xuất khẩu thủy sản Việt Nam vẫn ghi nhận những kết quả tích cực, thậm chí vượt kỳ vọng ở nhiều thị trường.

Sự bất ổn của kinh tế toàn cầu làm gia tăng nhu cầu dự trữ thực phẩm, kéo theo nhu cầu nhập khẩu thủy sản tại nhiều quốc gia tăng mạnh. Bên cạnh đó, doanh nghiệp Việt Nam đã sớm nhận diện các mốc thời gian nhạy cảm liên quan đến thuế quan và rào cản kỹ thuật, từ đó chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, xuất khẩu và cơ cấu thị trường để giảm thiểu tác động tiêu cực.

Đáng chú ý, các hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục phát huy vai trò là “bệ đỡ” quan trọng, giúp xuất khẩu thủy sản Việt Nam tăng trưởng mạnh tại các thị trường trong khối CPTPP, EU và RCEP, qua đó bù đắp cho những khó khăn phát sinh tại thị trường Mỹ.

Trong bối cảnh Mỹ gia tăng các biện pháp bảo hộ và rào cản kỹ thuật, cơ cấu thị trường xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã có sự điều chỉnh rõ rệt. Khối CPTPP tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ đạo với kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt 3,07 tỷ USD, tăng 22% so với năm trước, nhờ lợi thế thuế quan và sự ổn định của các thị trường như Nhật Bản, Canada và Australia.

Trung Quốc và Hong Kong trở thành điểm sáng nổi bật nhất khi kim ngạch xuất khẩu cả năm đạt 2,45 tỷ USD, tăng 29%. Nhu cầu đối với các sản phẩm thủy sản tươi sống như tôm hùm, cua, sò, nghêu tăng mạnh, cho thấy vai trò ngày càng lớn của thị trường này trong chiến lược xuất khẩu của ngành thủy sản Việt Nam.

Tại thị trường EU, kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt gần 1,2 tỷ USD, tăng 13% so với năm 2024. Nhu cầu tiêu thụ đang có dấu hiệu phục hồi, đặc biệt đối với các sản phẩm thủy sản nuôi trồng, trong khi hải sản khai thác vẫn chịu tác động đáng kể từ thẻ vàng IUU.

Riêng thị trường Mỹ, dù kim ngạch xuất khẩu giảm mạnh tới 45% trong tháng 12, nhưng lũy kế cả năm 2025 vẫn đạt gần 1,9 tỷ USD, tăng nhẹ 3% so với năm trước.

Con tôm tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu”

Năm 2025 ghi nhận sự tăng trưởng khá đồng đều giữa các nhóm sản phẩm thủy sản chủ lực, trong đó tôm tiếp tục là mặt hàng dẫn dắt toàn ngành. Cả năm, xuất khẩu tôm đạt 4,65 tỷ USD, tăng 20% so với năm 2024 và chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản.

Đáng chú ý, tôm hùm nổi lên là điểm sáng mới khi đạt kim ngạch 817 triệu USD, tăng hơn gấp đôi so với năm trước. Cá tra đứng thứ hai với kim ngạch 2,19 tỷ USD, tăng 8%, được đánh giá là có diễn biến thuận lợi hơn so với nhiều ngành hàng khác nhờ kết quả tích cực trong các kỳ rà soát thuế chống bán phá giá tại Mỹ.

Nhóm cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD, tăng 12%, tiếp tục đóng góp quan trọng nhờ quy mô sản xuất lớn và thị trường tiêu thụ đa dạng. Mực, bạch tuộc ghi nhận kim ngạch 764,4 triệu USD, tăng 16%. Trong khi đó, cá ngừ là nhóm sản phẩm duy nhất sụt giảm với kim ngạch 913 triệu USD, giảm gần 8%, do tình trạng thiếu hụt nguyên liệu kéo dài và tác động từ các quy định IUU ngày càng chặt chẽ.

Năm 2026: Nhiều cơ hội đan xen rủi ro

Theo VASEP, mốc xuất khẩu trên 11 tỷ USD phản ánh khả năng thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp thủy sản Việt Nam trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động mạnh, đồng thời cũng chịu tác động từ yếu tố chu kỳ của thị trường.

Sau giai đoạn sụt giảm sâu và giá ở mức thấp, thị trường đang bước vào giai đoạn thiếu hụt nguồn cung, kéo theo giá và nhu cầu tiêu thụ tăng trở lại. Tuy nhiên, năm 2026 vẫn được dự báo là giai đoạn tiềm ẩn nhiều bất ổn.

Các chính sách thuế quan, thương mại và rào cản kỹ thuật của Mỹ có thể tiếp tục ảnh hưởng tới chiến lược xuất khẩu của doanh nghiệp toàn cầu, đồng thời thúc đẩy xu hướng chuyển dịch thị trường. Điều này sẽ tạo áp lực cạnh tranh lớn hơn tại các thị trường như EU, Trung Quốc, ASEAN và Trung Đông.

Bên cạnh đó, thẻ vàng IUU tiếp tục là nút thắt lớn đối với ngành thủy sản Việt Nam, cần sớm được tháo gỡ nhằm mở rộng dư địa xuất khẩu vào thị trường EU, đồng thời nâng cao uy tín của thủy sản Việt Nam trên thị trường Mỹ và các thị trường trọng điểm khác.