 |
| Xuất khẩu thủy sản sang Bắc Âu bắt buộc qua hệ thống CATCH từ 2026. |
Chuyển sang quản lý điện tử tập trung
Hệ thống CATCH là nền tảng số hóa toàn bộ quy trình chứng nhận khai thác thủy sản của Liên minh châu Âu, thay thế cơ chế hồ sơ giấy truyền thống bằng hệ thống điện tử tập trung.
Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển kiêm nhiệm khu vực Bắc Âu, kể từ thời điểm trên, toàn bộ nhà nhập khẩu và cơ quan có thẩm quyền tại các quốc gia thành viên EU sẽ bắt buộc sử dụng hệ thống này đối với các lô hàng thuộc diện phải có chứng nhận khai thác.
Tại Thụy Điển, cơ quan quản lý chuyên ngành đã xác nhận CATCH sẽ thay thế hoàn toàn hệ thống chứng nhận cũ, đánh dấu bước chuyển căn bản trong phương thức kiểm soát nguồn gốc thủy sản.
Dù doanh nghiệp ngoài EU chưa bắt buộc tham gia trực tiếp vào hệ thống, EC khuyến khích các nhà xuất khẩu sớm kết nối để nâng cao độ tin cậy và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.
Truy xuất nguồn gốc trở thành “điều kiện tiên quyết”
Quy định mới đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn đối với dữ liệu trong chứng nhận khai thác. Theo đó, các thông tin bắt buộc phải được chuẩn hóa, chi tiết và có cấu trúc rõ ràng, bao gồm: tên loài và khối lượng; khu vực và thời gian khai thác; thông tin tàu cá và ngư cụ; cũng như sự liên kết chính xác giữa dữ liệu gốc với từng lô hàng xuất khẩu.
Đáng lưu ý, tính nhất quán dữ liệu phải được duy trì xuyên suốt chuỗi cung ứng, kể cả khi hàng hóa được chia tách, gộp lô, chế biến hoặc tái đóng gói. Điều này cho thấy truy xuất nguồn gốc không còn là thủ tục hành chính đơn thuần, mà đã trở thành yếu tố cốt lõi trong vận hành chuỗi cung ứng vào thị trường châu Âu.
 |
Doanh nghiệp đối mặt rủi ro nếu dữ liệu không đồng bộ
Đối với doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Thụy Điển và các nước Bắc Âu, thách thức lớn nhất hiện nay là đảm bảo tính đồng nhất giữa các bộ hồ sơ: chứng từ thương mại, dữ liệu nguyên liệu và chứng nhận khai thác.
Trong trường hợp thông tin sai lệch hoặc không đồng bộ, nhà nhập khẩu EU sẽ gặp khó khăn khi khai báo trên hệ thống CATCH, dẫn đến nguy cơ chậm thông quan, bị tăng tần suất kiểm tra, thậm chí ảnh hưởng đến uy tín đối tác.
Trong bối cảnh các thị trường Bắc Âu vốn nổi tiếng với tiêu chuẩn cao về minh bạch và bền vững, yêu cầu này càng trở nên khắt khe hơn.
Trước thay đổi mang tính bước ngoặt này, Thương vụ Việt Nam khuyến nghị doanh nghiệp cần chuẩn hóa dữ liệu ngay từ khâu thu mua nguyên liệu. Việc kiểm soát chặt chẽ thông tin về tàu cá, ngư cụ và vùng khai thác là điều kiện tiên quyết để đáp ứng yêu cầu truy xuất.
Các doanh nghiệp vẫn đang quản lý dữ liệu theo phương thức thủ công hoặc phân tán cần sớm chuyển đổi sang hệ thống số hóa có tính liên kết cao, bảo đảm khả năng đối chiếu nhanh và chính xác.
Bên cạnh đó, việc phối hợp chặt chẽ với đối tác nhập khẩu để thống nhất định dạng dữ liệu và quy trình kiểm tra chéo sẽ giúp giảm thiểu rủi ro, duy trì tiến độ giao hàng và tối ưu chi phí tuân thủ.
