WHO cảnh báo nguy cơ khủng hoảng y tế toàn cầu do bùng phát kháng thuốc

Theo báo cáo mới nhất dựa trên dữ liệu từ hơn 23 triệu ca nhiễm khuẩn tại 104 quốc gia, cứ 6 ca được xét nghiệm thì có 1 ca kháng thuốc điều trị. Giai đoạn 2018 – 2023, hiệu quả của hơn 40% loại kháng sinh phổ biến đã suy giảm đáng kể trong điều trị các bệnh nhiễm khuẩn máu, đường ruột và tiết niệu.

WHO cho biết, tình hình đặc biệt nghiêm trọng tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình – nơi hệ thống y tế còn yếu, khả năng kiểm soát nhiễm khuẩn hạn chế và việc tiếp cận thuốc điều trị hiệu quả gặp nhiều khó khăn. Ông Yvan Hutin, Giám đốc bộ phận kháng thuốc của WHO, cảnh báo: “Sự gia tăng kháng kháng sinh đang khiến hàng triệu người có nguy cơ mất mạng, nhất là ở những nơi thiếu năng lực chẩn đoán và điều trị kịp thời.”

WHO cảnh báo nguy cơ khủng hoảng y tế toàn cầu do bùng phát kháng thuốc

Theo thống kê, 1/3 ca nhiễm khuẩn tại khu vực Đông Nam Á và Trung Đông đã kháng thuốc, trong khi tỷ lệ này ở châu Phi là 1/5. Đáng lo ngại, khoảng 70% chủng vi khuẩn E. coli và Klebsiella pneumoniae – hai tác nhân chính gây nhiễm khuẩn huyết và suy đa tạng – đã kháng với nhóm kháng sinh cephalosporin thế hệ ba, vốn được xem là “tuyến phòng thủ” quan trọng trong điều trị.

Không chỉ vậy, mức độ kháng thuốc còn lan sang các nhóm kháng sinh dự phòng cuối cùng như carbapenem và fluoroquinolone, thu hẹp nghiêm trọng khả năng điều trị các ca bệnh nặng. WHO nhấn mạnh, các vi khuẩn “Gram âm” – nhóm có cấu trúc màng bảo vệ phức tạp và thường gây nhiễm trùng nặng – đang phát triển nhanh hơn tốc độ nghiên cứu ra thuốc mới.

Năm 2021, thế giới ghi nhận 7,7 triệu ca tử vong do nhiễm khuẩn, trong đó 4,7 triệu trường hợp liên quan đến kháng thuốc và 1,14 triệu người tử vong vì không còn thuốc đặc trị. Các chuyên gia cảnh báo, nếu không có hành động quyết liệt, đến năm 2050 số ca tử vong do kháng thuốc có thể tăng thêm 70%.

Giáo sư Sanjib Bhakta (Đại học College London) nhận định: “Để ngăn chặn thảm họa kháng thuốc, cần một chiến lược toàn cầu thống nhất – bao gồm tăng cường giám sát, cải thiện vệ sinh và nước sạch, mở rộng tiêm chủng, cũng như đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu và phát triển thuốc mới.”

WHO cảnh báo các chính phủ hành động khẩn cấp, tăng đầu tư vào hệ thống giám sát và bảo tồn hiệu quả các loại kháng sinh hiện có, nhằm ngăn chặn nguy cơ thế giới bước vào “kỷ nguyên hậu kháng sinh” – khi mọi liệu pháp điều trị quen thuộc có thể trở nên vô hiệu.