Vị đắng từ những cánh chim đồng quê bị tận diệt trên bàn nhậu

Mỗi năm, từ tháng 9 đến tháng 4, Việt Nam là điểm dừng chân của nhiều loài chim di cư trong hành trình xuống phương Nam và trở về phương Bắc. Tuy nhiên, bên cạnh sức ép từ sự thu hẹp sinh cảnh, hoạt động săn bắt và tiêu thụ chim hoang dã vẫn luôn đặt ra nhiều thách thức đối với công tác bảo tồn.

Trong hệ sinh thái tự nhiên, chim trời và các loài thủy sản đóng vai trò vô cùng quan trọng: chúng giúp duy trì cân bằng sinh học, kiểm soát sâu bệnh, bảo vệ mùa màng và làm phong phú môi trường sống. Việc bảo tồn những loài sinh vật này chính là góp phần gìn giữ môi trường trong lành, bảo vệ nguồn tài nguyên cho thế hệ mai sau.

Theo ENV, trong 9 tháng đầu năm 2026, tổ chức này ghi nhận 1.042 vụ việc do người dân phản ánh, liên quan đến hơn 150.000 cá thể chim. Các vụ việc được phản ánh bao gồm săn bắt, nuôi nhốt, quảng cáo trực tuyến và mua bán chim tại các cửa hàng chim cảnh.

Nhà hàng vẫn quảng cáo món ăn từ chim hoang dã

Một khảo sát nhanh do ENV thực hiện từ tháng 6 đến tháng 9/2026 tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Buôn Ma Thuột và Cần Thơ cho thấy tình trạng quảng cáo món ăn từ chim hoang dã vẫn tồn tại trong hoạt động kinh doanh dịch vụ ăn uống.

Cụ thể, 35 trong số 155 nhà hàng được khảo sát có quảng cáo các món ăn từ chim hoang dã trong thực đơn, tương đương khoảng 22,6%. Kết quả này phản ánh một khía cạnh đáng lưu ý của vấn đề: bên cạnh hoạt động săn bắt và buôn bán, nhu cầu tiêu thụ cũng góp phần duy trì thị trường đối với các loài chim hoang dã.

Ngoài những địa phương được ENV khảo sát, hầu như ở địa phương nào trong cả nước chúng ta cũng đều dễ dàng tìm được những quán ăn, nhà hàng luôn sẵn sàng cung cấp các món "chim đồng quê", "chim to dần". Đặc biệt như địa danh Hà Nam (Ninh Bình) lâu nay đã trở nên "nức tiếng" trong lòng khách ẩm thực với những món ăn từ hàng trăm loài chim, trong đó có cả những loài quý hiếm thuộc danh mục cấm săn bắt, mua bán.

Dù ở bất kỳ địa phương nào chúng ta cũng không khó để tìm được địa chỉ những quán ăn, nhà hàng cung cấp hàng loạt món ăn từ... "chim đồng quê".

Bà Bùi Thị Hà - Phó Giám đốc ENV - xót nhấn mạnh: “Bầu trời và thiên nhiên Việt Nam nên là điểm đến an toàn trong hành trình di cư của các loài chim hoang dã. ENV kêu gọi cộng đồng trên cả nước cùng chung tay ngăn chặn các hoạt động săn bắt, buôn bán và tiêu thụ chim hoang dã trái phép, góp phần bảo vệ các loài chim và chấm dứt nạn tận diệt chim hoang dã và chim di cư”.

Theo bà Hà, ENV kêu gọi cộng đồng trên cả nước chung tay ngăn chặn các hoạt động săn bắt, buôn bán và tiêu thụ chim hoang dã trái phép, góp phần bảo vệ các loài chim và chấm dứt tình trạng tận diệt chim hoang dã, chim di cư.

Bảo tồn chim hoang dã cần sự vào cuộc đồng bộ

Năm 2022, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 04/CT-TTg về một số nhiệm vụ, giải pháp cấp bách nhằm bảo tồn các loài chim hoang dã và chim di cư tại Việt Nam. Trên cơ sở đó, các cơ quan quản lý và địa phương đã ban hành văn bản chỉ đạo, đồng thời tăng cường biện pháp đấu tranh, xử lý hành vi vi phạm.

Tuy nhiên, nỗ lực thực thi pháp luật cần đi cùng với sự thay đổi trong nhận thức và hành vi của cộng đồng. Khi chim hoang dã vẫn được săn bắt để phục vụ nhu cầu tiêu dùng, các hoạt động khai thác và buôn bán trái phép vẫn có nguy cơ tiếp diễn, gây sức ép lên quần thể chim bản địa và chim di cư.

Vì vậy, không mua, không sử dụng và không tiếp tay quảng bá các sản phẩm từ chim hoang dã là những hành động thiết thực mà mỗi người có thể thực hiện. Người tiêu dùng cũng cần thận trọng trước các lời mời chào món ăn được giới thiệu là “đặc sản” từ chim hoang dã, thay vì xem đây là một trải nghiệm ẩm thực thông thường.

ENV khuyến khích người dân chủ động thông báo khi phát hiện dấu hiệu săn bắt, buôn bán hoặc kinh doanh trái phép các sản phẩm từ chim hoang dã. Với trường hợp nhà hàng quảng cáo, kinh doanh các món ăn có nguồn gốc từ chim hoang dã trái phép, người dân có thể phản ánh tới cơ quan chức năng tại địa phương hoặc Đường dây nóng bảo vệ động vật hoang dã của ENV qua số miễn phí 1800 1522.

Việc cung cấp thông tin kịp thời giúp cơ quan chức năng có cơ sở tiếp nhận, xác minh và xử lý theo quy định. Cùng với các biện pháp bảo vệ sinh cảnh và thực thi pháp luật, sự tham gia của cộng đồng sẽ góp phần giảm nhu cầu tiêu thụ, hạn chế các hành vi vi phạm và tạo điều kiện để chim hoang dã có thể an toàn trên những hành trình di cư.