Tính bảo mật là một trong những ưu điểm chính nổi trội và là thuộc tính cần thiết của trọng tài, là lý do quan trọng để các bên tranh chấp lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài, làm cho trọng tài thương mại trở thành phương thức g
aa
Ảnh minh họa.
Tính bảo mật cũng là tập quán trọng tài truyền thống và được tôn trọng rộng rãi ở các quốc gia khác nhau, đã được quy định tại văn bản pháp luật liên quan và tại hầu hết quy tắc tố tụng trọng tài của các tổ chức trọng tài trong nước và quốc tế. Tại Việt Nam, về quy định của luật, điều 4 “Nguyên tắc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài” của Luật trọng tài thương mại năm 2010 (LTTTM), khoản 4 quy định: “Giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài được tiến hành không công khai, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác”, và tại khoản 5 điều 21 “Quyền và nghĩa vụ của Trọng tài viên” quy định trọng tài viên có nghĩa vụ: “Giữ bí mật nội dung vụ tranh chấp mà mình giải quyết, trừ trường hợp phải cung cấp thông tin cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật”.
Nội dung bảo mật trong trọng tài có thể hiểu bao gồm: (1) Các bên tranh chấp là cá nhân, cơ quan, tổ chức Việt Nam hoặc nước ngoài tham gia tố tụng trọng tài với tư cách nguyên đơn, bị đơn. Tố tụng trọng tài không có bên có quyền và nghĩa vụ có liên quan, không có bên thứ ba; (2) Tổ chức trọng tài quy chế hoặc hội đồng trọng tài vụ việc, trọng tài viên, các bên trong vụ tranh chấp có nghĩa vụ bảo mật toàn bộ quá trình tố tụng trọng tài, không công khai. Bao gồm đơn khởi kiện, hồ sơ khởi kiện của nguyên đơn, bản tự bảo vệ, đơn kiện lại của bị đơn chỉ được gửi đến bên kia (bị đơn hoặc nguyên đơn), gửi đến hội đồng trọng tài giải quyết vụ tranh chấp thông qua ban thư ký của tổ chức trọng tài; (3) Thành phần tham dự phiên họp giải quyết vụ tranh chấp chỉ có nguyên đơn, bị đơn và/hoặc người đại diện của họ. Các bên có quyền mời người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, mời người làm chứng tham gia phiên họp giải quyết vụ tranh chấp, nhưng phải thông báo cho hội đồng trọng tài giải quyết vụ tranh chấp vào trước ngày mở phiên họp giải quyết vụ tranh chấp. Hội đồng trọng tài tự mình hoặc theo yêu cầu của các bên, có quyền mời tổ chức, cá nhân giám định, định giá tài sản và chuyên gia tham dự phiên họp giải quyết vụ tranh chấp. Trong trường hợp có sự đồng ý của các bên, hội đồng trọng tài có thể cho phép những người khác tham dự phiên họp giải quyết vụ tranh chấp. Nội dung này thể hiện, hội đồng trọng tài tôn trọng quyền bảo mật thông tin theo thỏa thuận của các bên trong quá trình tố tụng trọng tài; (4) Trọng tài viên có nghĩa vụ bảo mật nội dung vụ tranh chấp mà mình giải quyết, trừ trường hợp phải cung cấp thông tin cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật. Trọng tài viên phải tuyên bố về tính độc lập, vô tư của mình trong quá trình giải quyết vụ tranh chấp. Trong quá trình tố tụng trọng tài, trọng tài viên không được gặp hoặc liên lạc riêng với bất kỳ bên nào; không bên nào được gặp hoặc liên lạc riêng với trọng tài viên để trao đổi các vấn đề liên quan đến vụ tranh chấp. Qui định này giúp cho tố tụng trọng tài được bảo mật hơn, vô tư và minh bạch hơn. Đây cũng là điểm khác biệt căn bản với tố tụng dân sự tại tòa án, theo Bộ luật tố tụng dân sự hiện hành thẩm phán được gặp gỡ, ghi lời khai, yêu cầu giao nộp chứng cứ, tiếp xúc trực tiếp… với tất cả những người tham gia tố tụng, như nguyên đơn, bị đơn, người có quyền và nghĩa vụ liên quan, người có yêu cầu độc lập…; (5) Các phiên họp giải quyết vụ tranh chấp, bao gồm cả phiên họp cuối cùng đều không công khai, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác; (6) Phán quyết trọng tài chỉ được gửi cho nguyên đơn và bị đơn, có hiệu lực chung thẩm và buộc nguyên đơn và bị đơn phải thực hiện. Điều 34 của Bộ quy tắc trọng tài của Uncitrial cũng quy định: “Phán quyết trọng tài chỉ được công khai nếu có sự nhất trí của các bên tham gia”.
Về chế tài xử phạt hành chính đối với trọng tài viên, tại khoản 2 điều 26 của Nghị định 82/2020/NĐ-CP quy định: “2. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau: a) Tiết lộ bí mật nội dung vụ tranh chấp mà mình giải quyết, trừ trường hợp phải cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật”. Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại các khoản 1 và 2 Điều này.
Tính bảo mật trong trọng tài có ý nghĩa với các bên tranh chấp trên các khía cạnh sau:
1.Duy trì uy tín kinh doanh: Doanh nghiệp lựa chọn trọng tài để tránh tranh chấp bị công khai, qua đó có thể gây tổn hại đến uy tín kinh doanh của chính họ hoặc có lợi cho đối thủ cạnh tranh của họ. Không phải lúc nào công chúng cũng có thái độ vô tư và khách quan đối với các bên tranh chấp. Uy tín trong kinh doanh của doanh nghiệp liên quan chặt chẽ với thị trường tài chính, chứng khoán, giá cổ phiếu và việc cung cấp tài trợ tín dụng từ ngân hàng. Tính bảo mật trong trọng tài cho phép các bên giải quyết tranh chấp một cách riêng tư đối với các yêu cầu và kết quả giải quyết vụ kiện, tránh được việc đưa tin hoặc bình luận của truyền thông báo chí. Một bên khi thua kiện vẫn giữ được uy tín, bí mật kinh doanh, nội dung tranh chấp…, điều này giúp ích cho doanh nghiệp giữ được uy tín kinh doanh của mình.
2. Tránh để doanh nghiệp phát sinh nhiều tranh chấp hơn: Doanh nghiệp rất có thể sẽ có những tranh chấp tương tự trong quá trình đầu tư kinh doanh. Nếu một trong những tranh chấp đã bị khởi kiện, nếu không phải là giải quyết bằng trọng tài mà tại tòa án, thì các yêu cầu, tình tiết và nội dung của vụ tranh chấp đó rất có thể bị các bên khác trong các tranh chấp tương tự biết, họ có thể dễ dàng sử dụng các nhận định, bằng chứng, quyết định trong bản án đã có để bắt đầu một vụ kiện tương tự. Tính bảo mật của phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài có thể làm giảm đơn khởi kiện, yêu cầu khởi kiện của các vụ kiện tương tự.
3. Ý nghĩa chính trị: Nguồn gốc thành lập các doanh nghiệp nhà nước thường có có yếu tố chính trị, nhằm thực hiện nhiệm vụ chính trị, do đó tính bảo mật quá trình đầu tư kinh doanh thường được đặt biệt chú ý. Trường hợp phát sinh tranh chấp từ dự án liên quan đến quốc kế dân sinh, rất có thể sẽ ảnh hưởng xấu đến kinh tế chính trị trong nước. Do đó, phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài với tính bảo mật vốn có thường được các doanh nghiệp nhà nước đầu tư kinh doanh ở nước ngoài lựa chọn.
Vậy, nội dung và ý nghĩa của tính bảo mật trong trọng tài đã đáp ứng yêu cầu bảo mật của các bên? Tính bảo mật trong trọng tài chỉ là các tuyên bố về nguyên tắc hay là một một nghĩa vụ buộc phải thực hiện? Có cần hoàn thiện các quy định cụ thể về nghĩa vụ bảo mật trong trọng tài? Chế tài xử lý khi một bên tranh chấp vi phạm nghĩa vụ bảo mật trong trọng tài? Việc duy trì tính bảo mật trong trọng tài khi thi hành phán quyết trọng tài? Ngoài ra một số vấn đề sau cũng cần được tiếp tục nghiên cứu, trao đổi làm rõ: (1) LTTTM chưa quy định cụ thể về nghĩa vụ bảo mật của các bên tranh chấp, của người phiên dịch, người làm chứng, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp và chế tài xử lý trong trường hợp một bên vi phạm nghĩa vụ bảo mật. Một bên có thể khởi kiện ra tòa yêu cầu tuyên thỏa thuận trọng tài không thể thực hiện được do bên kia vi phạm nghĩa vụ bảo mật? (2) Phán quyết trọng tài (PQTT) chỉ được gửi đến cho nguyên đơn và bị đơn. Tuy nhiên, rất khó duy trì tính bảo mật của PQTT sau khi các bên tranh chấp đã nhận được PQTT. Liệu một bên tranh chấp tự mình gửi PQTT cho bên thứ ba, cho cơ quan thi hành án, cho báo chí truyền thông…có bị coi là vi phạm nghĩa vụ bảo mật trong trọng tài hay không? Chế tài xử lý trong trường hợp này? (3) Một bên khi không có căn cứ chứng minh một trong những trường hợp hủy phán quyết trọng tài theo quy định tại khoản 2 (trừ nghĩa vụ chứng minh trường hợp quy định tại điểm đ khoản 2) điều 68 LTTTM, nhưng có đơn yêu cầu tòa án hủy PQTT, liệu Tòa án có quyết định không chấp nhận yêu cầu hủy PQTT vì lý do yêu cầu hủy đã vi phạm nguyên tắc bảo mật trong trọng tài?.
Luật sư Bùi Văn Thành -Trưởng Văn phòng luật sư Mặt Trời Mới
Từ ngày 1/7/2026, nhiều trường hợp chuyển nhượng, nhận thừa kế và nhận quà tặng là bất động sản sẽ được miễn thuế thu nhập cá nhân theo quy định tại Nghị định số 253/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân. Nghị định đã làm rõ các trường hợp được miễn thuế cũng như điều kiện áp dụng đối với hoạt động chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa gửi văn bản khẩn đến các bộ, ngành và địa phương yêu cầu đồng loạt ra quân, siết chặt công tác kiểm tra chuyên ngành và xử lý nghiêm các hành vi khai thác bất hợp pháp.
Trước thông tin cựu Giám đốc P-Lab bị cáo buộc có hành vi can thiệp chuyên môn, "phù phép" mã số GIA của kim cương lậu thành chứng nhận của công ty, phía doanh nghiệp khẳng định đây là trách nhiệm pháp lý cá nhân và mọi hoạt động kiểm định hiện tại vẫn diễn ra bình thường.
Thông tin từ Bộ Công an cho biết, Cơ quan iều tra vừa liên tiếp triệt phá nhiều vụ án xâm phạm quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp quy mô lớn, thu hồi khối tài sản trị giá hàng chục tỷ đồng và làm rõ thủ đoạn rửa tiền tinh vi của các đối tượng.
Mở rộng Chuyên án 268V, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp triệt phá đường dây vận chuyển, tiêu thụ kim cương lậu từ nước ngoài vào Việt Nam do các đối tượng người ngoại quốc điều hành, khởi tố 22 bị can liên quan.
Sáng 2/7, Tòa án Nhân dân TP Hà Nội mở phiên tòa sơ thẩm xét xử bị cáo Phạm Vũ Khiêm, Giám đốc Công ty Herbitech cùng vợ là Trần Thị Huệ và 17 bị cáo liên quan. Tuy nhiên, tại phần thủ tục, bị cáo Trần Thị Huệ có đơn xin hoãn vì lý do sức khỏe. Do đây là bị cáo đầu vụ và là lần đầu mở tòa, Hội đồng xét xử (HĐXX) đã chấp nhận hoãn phiên tòa và ấn định ngày mở lại vào 10/7, đồng thời cử người xác minh tình trạng điều trị tại bệnh viện của bị cáo Huệ.
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa công bố loạt quyết định xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng biện pháp phòng ngừa đối với các hành vi thao túng thị trường chứng khoán liên quan đến mã cổ phiếu DPG (Công ty Cổ phần Tập đoàn Đạt Phương). Trong đó, một cá nhân trực tiếp thực hiện hành vi thao túng bị phạt tiền 1,5 tỷ đồng, tước chứng chỉ hành nghề và cấm giao dịch trong 3 năm. Đồng thời, 6 cá nhân và tổ chức khác cũng bị xử lý nghiêm do tiếp tay cho mượn tài khoản chứng khoán.
Cơ quan Thuế tỉnh Lào Cai đã ban hành Thông báo số 1895/TB-LCA công khai danh sách người nộp thuế nợ tiền thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách Nhà nước. Tính đến ngày 31/5/2026, trên địa bàn có 36 doanh nghiệp và đơn vị còn nợ tổng số tiền lên tới hơn 95,3 tỷ đồng. Để xử lý tình trạng chây ỳ, Cơ quan Thuế đã đồng loạt áp dụng các biện pháp mạnh tay như cưỡng chế ngừng sử dụng hóa đơn, phong tỏa tài khoản, thu hồi giấy phép kinh doanh, thậm chí tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện pháp luật.
Chiều 1/7, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã tuyên án phạt đối với 17 bị cáo trong đại án tham ô xảy ra tại Công ty Nam Triệu. Cựu Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Nguyễn Văn Hưng lĩnh hình phạt nghiêm khắc tổng cộng 29 năm tù, sau khi cơ quan tố tụng làm rõ hành vi chỉ đạo cấp dưới nâng khống chi phí sản xuất để rút ruột ngân sách.
Công an thành phố Hà Nội vừa triệt phá thành công một đường dây buôn lậu lớn, thu giữ gần 19 tấn việt quất tươi từ nước ngoài về Việt Nam chưa qua kiểm định an toàn thực phẩm. Đáng chú ý, đây là vụ án đầu tiên ghi nhận thủ đoạn tinh vi khi các đối tượng tự thiết lập một vùng trồng có thật tại tỉnh Sơn La, sử dụng thương hiệu nông sản nội địa để hợp thức hóa nguồn gốc pháp lý, đánh lừa các chuỗi siêu thị lớn nhằm phân phối hàng lậu ra thị trường.
Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước vừa ban hành Quyết định số 360/QĐ-XPHC xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty Cổ phần Phân phối Top One (mã chứng khoán: TOP - sàn UPCoM). Doanh nghiệp này bị áp mức phạt 92,5 triệu đồng do vi phạm nghiêm trọng các quy định về thời hạn công bố thông tin, để tồn đọng hàng loạt báo cáo tài chính và tài liệu giải trình từ năm 2023 đến đầu năm 2026.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa khởi tố vụ án, bắt tạm giam lãnh đạo Công ty Nha khoa thẩm mỹ Đại Nam về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản và vi phạm quy định về kế toán. Thủ đoạn của nhóm này là thuê chứng chỉ hành nghề, quảng cáo gian dối răng sứ cao cấp từ Mỹ, Đức nhưng thực tế tráo bằng phôi Trung Quốc giá rẻ để móc túi khách hàng.
Thông tin công bố từ Cơ quan Thuế tỉnh Quảng Ngãi ngày 29/6 cho thấy, tính đến ngày 31/5, trên địa bàn (tỉnh Kon Tum cũ) ghi nhận có 182 người nộp thuế còn nợ thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách Nhà nước với tổng số tiền hơn 51,4 tỷ đồng. Đáng chú ý, trong danh sách này lật tẩy dòng tiền của hàng loạt tên tuổi quen thuộc từ doanh nghiệp kinh sâm quý - Sâm Ngọc Linh Kon Tum, đơn vị năng lượng cho đến siêu dự án chăn nuôi công nghệ cao vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng.
Nhằm triệt tiêu tình trạng các tổ chức tín dụng dùng chiêu trò áp đặt khách hàng, cơ quan quản lý đã cụ thể hóa khung hình phạt tài chính lên tới 500 triệu đồng, đồng thời buộc đơn vị vi phạm phải đền bù toàn bộ chi phí nếu khách hàng yêu cầu hủy hợp đồng.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực I đã phát hiện và xử lý 669 vụ vi phạm pháp luật hải quan, thu nộp ngân sách hơn 81,5 tỷ đồng, đồng thời kiến nghị khởi tố 18 vụ việc. Kết quả này cho thấy nỗ lực tăng cường kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại và tội phạm ma túy trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn tiếp tục tăng trưởng.
