Vé máy bay 'Xanh' có thực sự tốt hơn cho hành tinh?

Các hãng hàng không đã thực hiện nhiều biện pháp để giảm tác động môi trường của họ, ví dụ như đầu tư vào nhiên liệu thay thế, giảm rác nhựa và tái chế vật thải biển để làm đồng phục cho phi hành đoàn. Nhưng giờ đây, họ đã giới thiệu "vé máy bay xanh" như một cách mới để làm cho việc đi lại bằng máy bay thân thiện hơn với môi trường.

Vào tháng Hai, Tập đoàn Lufthansa (chủ sở hữu của Lufthansa, SWISS và Brussels Airlines, cùng nhiều hãng khác) đã bắt đầu cung cấp Vé Xanh (Green Fares), trong đó giá vé đã tích hợp các biện pháp giảm khí nhà kính và bù đắp trực tiếp vào giá vé. Giá vé này thường ở giữa giá vé Economy Classic và Economy Flex (mặc dù có sự khác biệt trong một số trường hợp cụ thể). Vé Xanh được thiết kế để bù đắp 100% khí thải CO2 của chuyến bay, với một phần được dùng để hỗ trợ sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững và phần còn lại đóng góp vào các dự án bảo vệ khí hậu khác nhau, như phát triển biogas ở Nepal và quản lý rừng ở châu Âu.

Hãng hàng không Scandinavia SAS cũng đã giới thiệu vé Bio của riêng họ vào tháng Tư. Các vé này có giá cao hơn và hiện chỉ có sẵn cho các chuyến bay trong châu Âu (với kế hoạch mở rộng ra các chuyến bay quốc tế vào năm 2024). Vé Bio tính đến việc sử dụng khoảng 50% nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) cho chuyến bay đã đặt, nhưng hãng hàng không có thời gian lên đến một năm để thực hiện mua SAF thực tế. Điều này theo sau một biện pháp đã áp dụng từ năm 2019, cho phép khách hàng trên tất cả các chuyến bay có cơ hội thanh toán một khoản phí tùy chọn để hỗ trợ việc sử dụng SAF, bắt đầu từ $10 cho mỗi 20 phút bay. Ngày càng nhiều hãng hàng không lớn, bao gồm United Airlines, JetBlue, British Airways và Air France, đang thu phí bổ sung này, mà hành khách quan tâm đến môi trường có thể chọn thêm vào giá vé tiêu chuẩn để ủng hộ việc sử dụng và phát triển SAF. SAF, được sản xuất từ các sản phẩm chất thải và dựa trên cây trồng như dầu mỡ, dầu và ngô, có thể giảm khí thải carbon trong các chuyến bay lên đến 80% và được tôn vinh là trung tâm của mục tiêu giảm khí thải toàn ngành hàng không để đạt được sự khí thải net-zero vào năm 2050.

Sự chuyển đổi này trỏ vào một xu hướng lớn hơn, ra xa khỏi các chương trình bù đắp khí nhà kính thông thường và gây tranh cãi mà nhiều hãng hàng không đã cung cấp cho người tiêu dùng bên ngoài vé máy bay, cho phép hành khách bù đắp khí thải chuyến bay của họ bằng cách đầu tư vào các dự án giảm khí thải ở nơi khác (ví dụ: qua việc trồng cây); Delta là hãng hàng không đầu tiên tại Hoa Kỳ cung cấp chúng vào năm 2007. Tuy nhiên, các chương trình bù đắp này đã bị các nhóm môi trường chỉ trích vì thiếu quy định xung quanh kết quả được xác minh và sự chịu trách nhiệm, và vì cho phép các hãng hàng không và hành khách tiếp tục bay với tư duy kinh doanh như mọi khi.

Một số chuyên gia về môi trường, như Sola Zheng, một nhà nghiên cứu hàng không tại Hội đồng Quốc tế về Vận tải Sạch (International Council on Clean Transportation), cho rằng so với các chương trình SAF mới hơn, chúng có tác động tích cực hơn bằng cách khuyến khích việc sử dụng nhiên liệu máy bay sạch hơn, tạo ra ít khí carbon ban đầu và "chắc chắn đang tiến gần hơn đến nỗ lực thực sự về môi trường." Tuy nhiên, cô lưu ý rằng để sản phẩm SAF thực sự thân thiện với môi trường, nhiên liệu phải được phát triển một cách có trách nhiệm và việc sử dụng nó phải dẫn đến việc giảm lượng khí thải đáng kể và có thể xác minh.

Ngoài ra, Zheng nói rằng không phải tất cả các vé máy bay xanh đều giống nhau.

Ngay cả các sản phẩm của hãng hàng không có nhãn SAF, cô cảnh báo, có thể dễ dàng thuộc vào lĩnh vực gian lận xanh. "Việc mua sản phẩm này không có khả năng dẫn đến giảm lượng khí thải thực sự," Zheng nói về Vé Xanh của Lufthansa, chỉ ra rằng hầu hết giá vé đi vào bù đắp khí thải carbon và nhiều lượng mua SAF phải được tiến hành dù có sắp có các quy định về SAF tại Liên minh Châu Âu, yêu cầu các hãng hàng không tăng cường việc sử dụng SAF tối thiểu theo lịch trình độc lập, từ 2% vào năm 2025 lên đến 70% vào năm 2050.

Zheng cho biết, mức phụ thu SAF tùy chọn được United Airlines quảng cáo, ví dụ, là một cách giảm tác động môi trường tốt hơn vì nó đầu tư vào các nhà sản xuất máy bay không khí zero-emissions và sản xuất SAF, và không được áp đặt bởi chính sách SAF tại Hoa Kỳ. Kể từ tháng Hai, khách hàng có tùy chọn đóng góp từ $1 đến $7 khi thanh toán vào Quỹ Chuyến bay Bền vững của hãng hàng không.

Nữ Giám đốc Bền vững hàng đầu của United, Lauren Riley, cho biết quỹ của họ được định vị hơn là một công cụ giáo dục cho khách hàng hơn là một cách tạo doanh thu; nó được hỗ trợ chủ yếu bởi các doanh nghiệp tài trợ. "Hiện tại, hầu hết khách hàng của United không biết SAF là gì hoặc tại sao nó quan trọng," bà nói thêm rằng quỹ này là một "cơ hội duy nhất để giao tiếp và giáo dục khách hàng của chúng tôi về SAF trong một nơi mà chúng tôi biết chắc chắn có thể thu hút sự chú ý của họ - trong khi đặt vé máy bay."

Nhận thức của người tiêu dùng về những tùy chọn này không thể phủ nhận là hữu ích, và sự quan tâm và việc mua tự nguyện các sản phẩm này cuối cùng là tích cực. Tuy nhiên, việc bay ít hơn vẫn là biện pháp giảm khí thải tốt nhất hiện nay - và các nhà môi trường chỉ ra rằng hành khách nên cẩn trọng với các giải pháp dễ dàng khác mà đề xuất điều ngược lại. Zheng nhấn mạnh: "Sử dụng tàu hỏa thay vì máy bay sẽ mang lại hiệu quả giảm thiểu lớn hơn."

Nguyên Anh t/h