Điểm sáng giữa thung lũng Bắc Sơn
Cách Hà Nội khoảng bốn giờ di chuyển, làng Quỳnh Sơn xã Bắc Sơn hiện ra giữa thung lũng màu mỡ, bao quanh bởi núi đá vôi dựng đứng và những cánh đồng lúa vàng óng mỗi độ thu về. Vị trí thuận lợi ngay gần Quốc lộ 1B giúp du khách dễ dàng tiếp cận nhưng vẫn đảm bảo cho Quỳnh Sơn giữ được sự tĩnh lặng, không ồn ã như nhiều điểm đến phổ biến khác.
Làng nằm trong quần thể di tích quốc gia đặc biệt Khởi nghĩa Bắc Sơn và vùng Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn, tạo nên lợi thế hiếm có của một điểm đến vừa mang giá trị văn hoá, lịch sử vừa sở hữu cảnh quan độc đáo.
 |
| Làng Quỳnh Sơn xã Bắc Sơn hiện ra giữa thung lũng màu mỡ, bao quanh bởi núi đá vôi dựng đứng và những cánh đồng lúa vàng óng mỗi độ thu về |
Bản làng Tày hơn trăm năm tuổi
Ấn tượng đầu tiên khi đặt chân vào Quỳnh Sơn là hệ thống nhà sàn truyền thống hơn 400 căn, phần lớn của người Tày. Nhà được dựng từ gỗ bản địa, mái lợp ngói âm dương và đặc biệt đều quay về hướng Nam theo quan niệm “hướng sáng” mang lại sinh khí, may mắn.
 |
| Có ngôi nhà tuổi đời hàng thế kỷ nhưng vẫn vững chãi, được gìn giữ qua nhiều thế hệ. |
Có ngôi nhà tuổi đời hàng thế kỷ nhưng vẫn vững chãi, được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Không gian quanh nhà thoáng đãng, phía trước là ruộng lúa, phía sau dựa núi, tạo nên bố cục hài hòa của bản làng miền sơn cước. Ngay gần đó, làng nghề làm ngói âm dương vẫn còn đỏ lửa, cung cấp vật liệu truyền thống để giữ gìn diện mạo đặc trưng của Quỳnh Sơn.
 |
| Làng nghề làm ngói âm dương vẫn còn đỏ lửa, cung cấp vật liệu truyền thống để giữ gìn diện mạo đặc trưng của Quỳnh Sơn. |
Từ trung tâm làng, nhìn lên núi Na Lay cao gần 700 m, du khách có thể men theo đường mòn chinh phục đỉnh, ngắm toàn cảnh thung lũng Bắc Sơn trong mây sớm một trải nghiệm xứng đáng cho những ai yêu thiên nhiên.
Bản sắc văn hoá vẫn còn nguyên vẹn
Quỳnh Sơn là nơi người Tày sinh sống đông nhất trong vùng, với cộng đồng gắn bó bền chặt và gìn giữ nhiều phong tục cổ. Những buổi tối có khách, nhà sàn trở thành không gian trình diễn văn nghệ dân gian: tiếng đàn Tính, điệu hát Then, hát Vi vang lên giữa ánh lửa, tạo nên màu sắc rất riêng của văn hóa Tày.
 |
| Những buổi tối có khách, nhà sàn trở thành không gian trình diễn văn nghệ dân gian: tiếng đàn Tính, điệu hát Then, hát Vi vang lên giữa ánh lửa, tạo nên màu sắc rất riêng của văn hóa Tày. |
Các lễ hội truyền thống như Long Tông (lễ hội xuống đồng đầu năm) vẫn được duy trì, thu hút du khách muốn trải nghiệm đời sống tinh thần của cư dân miền núi.
Ẩm thực bản địa cũng là điểm nhấn. Bánh chưng đen, xôi ngũ sắc, thịt quay lá mắc mật hay rượu ngô men lá đều được làm theo công thức gia truyền, mang đậm dấu ấn người Tày.
 |
| Ẩm thực bản địa cũng là điểm nhấn |
Du lịch cộng đồng phát triển từ gốc
Thay vì chạy theo mô hình du lịch thương mại hóa, Quỳnh Sơn lựa chọn phát triển theo hướng bền vững, do chính người dân làm chủ. Các homestay đều là nhà sàn truyền thống, được chỉnh trang hợp lý để đảm bảo tiện nghi nhưng vẫn giữ nguyên chất mộc mạc, gần gũi.
Người dân trở thành “hướng dẫn viên bản địa” dẫn khách thăm làng, giải thích về cấu trúc nhà sàn, nghề làm ngói, ruộng lúa; hướng dẫn cách giã cốm, nấu bánh chưng đen, hay tổ chức các trải nghiệm như chèo SUP trên sông Thương, hái rau rừng, gặt lúa theo mùa.
Làng cũng duy trì chiến dịch “Quỳnh Sơn không rác nhựa”, phân loại rác tại nguồn và tổ chức ngày dọn vệ sinh định kỳ. Chính sự đồng lòng này đã tạo nên môi trường du lịch trong lành, góp phần nâng cao chất lượng trải nghiệm cho du khách.
Vươn tầm quốc tế
Tháng 10/2025, làng Quỳnh Sơn được UN Tourism công nhận là “Làng du lịch tốt nhất thế giới”. Danh hiệu cho thấy mô hình du lịch cộng đồng nơi đây không chỉ hiệu quả mà còn bền vững, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.
Cùng với sự hỗ trợ của địa phương, Quỳnh Sơn đang hướng tới xây dựng thêm các sản phẩm văn hoá sinh thái mới, kết nối với các điểm thuộc Công viên Địa chất Toàn cầu, mở rộng tuyến trải nghiệm cho du khách trong và ngoài nước.
Giữa nhịp sống hiện đại, Quỳnh Sơn vẫn giữ được sự nguyên bản của một làng Tày xưa, nơi kiến trúc, phong tục và cảnh quan hoà quyện tự nhiên. Sự chân thành của cộng đồng cùng cách phát triển du lịch có trách nhiệm đã giúp bản làng nhỏ nơi thung lũng Bắc Sơn chạm tới danh hiệu quốc tế và tiếp tục trở thành điểm đến truyền cảm hứng cho hành trình khám phá văn hoá Việt Nam.
