Vận tải đường bộ tăng trưởng mạnh nhưng vẫn còn nhiều điểm nghẽn

Đường bộ vẫn "gánh" phần lớn vận tải

Theo báo cáo mới nhất của Cục Đường bộ gửi Bộ Xây dựng, từ đầu năm 2025 đến nay, vận tải đường bộ vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối với hơn 90% sản lượng vận chuyển hành khách và trên 70% sản lượng hàng hóa cả nước. Cả nước hiện có khoảng 10.039 tuyến vận tải hành khách cố định, phục vụ hơn 13.000 hành trình, cùng hệ thống xe buýt hơn 8.978 xe, phục vụ xấp xỉ 1 tỷ lượt hành khách mỗi năm.

Lượng phương tiện kinh doanh vận tải cũng đã tăng nhanh chóng, từ 121.897 xe năm 2013 lên khoảng 956.062 xe hiện nay. Nhiều phương tiện được đầu tư hiện đại hơn, tích hợp điều hòa, wifi, thiết bị giám sát hành trình và camera đảm bảo an toàn.

Tuy nhiên, Cục Đường bộ thừa nhận, cơ cấu thị phần vận tải hiện nay vẫn chưa hợp lý. Việc vận tải đường bộ chiếm tỉ trọng quá cao đang gây áp lực lớn lên hạ tầng giao thông, đồng thời làm gia tăng chi phí logistics – yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Vận tải đường bộ tăng trưởng mạnh nhưng vẫn còn nhiều điểm nghẽn

Doanh nghiệp còn manh mún, khó chuyển đổi số

Một trong những thách thức lớn hiện nay là lực lượng doanh nghiệp vận tải còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết, với khoảng 82% là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nhiều hợp tác xã, hộ kinh doanh vận tải vẫn hoạt động theo phương thức truyền thống, gặp khó trong việc tiếp cận nguồn vốn để đổi mới phương tiện hoặc đầu tư vào nền tảng công nghệ.

Việc triển khai số hóa và ứng dụng dữ liệu lớn trong điều hành vận tải cũng chưa được khai thác hiệu quả. Hệ thống phân tích, dự báo rủi ro, quản lý dữ liệu phương tiện và hành trình còn rời rạc. Ngoài ra, các mô hình vận tải mới như xe công nghệ, xe hợp đồng điện tử dù mang lại tiện ích nhưng cũng phát sinh nhiều bất cập về mặt quản lý, gây chồng chéo và khó kiểm soát.

Tình trạng “xe dù, bến cóc” vẫn tồn tại ở nhiều đô thị, gây thất thu ngân sách nhà nước và tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh với các doanh nghiệp tuân thủ quy định.

Hướng đến phát triển bền vững và xanh hóa phương tiện

Nhằm giải quyết các tồn tại nêu trên, Cục Đường bộ cho biết thời gian tới sẽ đẩy mạnh số hóa trong quản lý phương tiện, giám sát hành trình, cấp phép hoạt động, và ứng dụng công nghệ thông minh trong điều hành đội xe.

Đặc biệt, một trong những trọng tâm phát triển của ngành là thúc đẩy phương tiện vận tải sử dụng năng lượng sạch, cụ thể là xe điện và xe sử dụng khí CNG. Cơ quan này đang xây dựng chiến lược hỗ trợ đầu tư thông qua các gói tín dụng ưu đãi, phát triển hạ tầng trạm sạc, trạm nạp tại các đô thị và điểm đầu mối vận tải, đồng thời từng bước loại bỏ xe không đạt chuẩn khí thải.

Việc khuyến khích sản xuất nội địa phương tiện xanh cũng được đặt ra như một giải pháp để giảm lệ thuộc nhập khẩu và hỗ trợ ngành công nghiệp phụ trợ trong nước.

Bên cạnh đó, lãnh đạo Cục Đường bộ nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết trong việc tạo dựng môi trường cạnh tranh minh bạch, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ đổi mới phương tiện, chuyển đổi số, và hình thành các doanh nghiệp lớn đủ sức dẫn dắt thị trường.