Từ thành viên đến vai trò "kiến tạo nghị trình" dẫn dắt ASEAN của Việt Nam

Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 đã diễn ra tại Hà Nội với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm”. Sáng kiến do Việt Nam khởi xướng này nhanh chóng trở thành không gian đối thoại cởi mở, thực chất, quy tụ các nhà hoạch định chính sách và giới nghiên cứu hàng đầu toàn cầu.

Bước chuyển từ "tham gia" sang "dẫn dắt"

Chia sẻ với báo chí, Tổng thư ký ASEAN Kao Kim Hourn ghi nhận Việt Nam luôn là thành viên quan trọng, tích cực kể từ khi gia nhập năm 1995. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh sự xuất hiện của AFF đã bộc lộ bước chuyển lớn: Việt Nam không còn dừng lại ở mức đóng góp, mà đã chuyển sang chủ động đề xuất sáng kiến, dẫn dắt đối thoại và định hình chương trình nghị sự chiến lược của toàn hiệp hội.

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh trong bối cảnh thế giới biến đổi sâu sắc, ASEAN không chỉ cần thích ứng mà còn phải chủ động định hình tương lai của chính mình. Thủ tướng đề xuất ba định hướng chiến lược lớn, trong đó đặt trọng tâm vào mục tiêu xây dựng ASEAN thành một “cộng đồng thực sự của người dân”.

Đồng quan điểm, Đại sứ Australia tại Việt Nam, bà Gillian Bird khẳng định Việt Nam đang đảm nhận vai trò lãnh đạo lớn hơn ở cả cấp độ khu vực và quốc tế.

Theo bà Đại sứ Australia tại Việt Nam, việc các quốc gia tầm trung như Việt Nam và Australia hợp tác chặt chẽ thông qua các nền tảng như AFF là cực kỳ quan trọng để cùng định hình trật tự dựa trên luật lệ.

Nhìn nhận về dấu ấn riêng biệt này, TS. Chu Thanh Tuấn (Đại học RMIT Việt Nam) đúc kết: Việt Nam đang tạo dấu ấn bằng vai trò của một nước kiến tạo nghị trình, chứ không chỉ là một thành viên tham gia thụ động. Điểm mạnh của Việt Nam là khả năng kết hợp giữa phát triển, ổn định và năng lực cân bằng quan hệ với các đối tác lớn.

Kết nối đối tác và đổi mới "tư duy giá trị"

AFF 2026 đưa ra những nhận định, giải pháp hóa giải thẳng vào những bài toán hóc búa nhất của khu vực: tự cường trong thế giới thay đổi, xây dựng hệ sinh thái công nghệ tài chính, ứng dụng AI, an ninh năng lượng và mô hình phát triển mới.

Diễn đàn năm nay quy tụ số đại biểu kỷ lục, với hơn 1.200 đại biểu từ khắp nơi trên thế giới, trong đó nhiều diễn giả đã mang tới những tham luận, bài chia sẻ sâu sắc.

Bà Mari Pangestu - Đặc phái viên của Tổng thống Indonesia đặc biệt ấn tượng với thông điệp đổi mới mạnh mẽ về “Tư duy giá trị” được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu lên khi tiếp các đoàn quốc tế. Đây được coi là kim chỉ nam để các nước nhìn nhận lại nguồn lực và bứt phá.

Sự hiện diện đông đủ của giới tinh hoa ngoại giao thế giới tại Hà Nội đã chứng minh sức hút của diễn đàn. Đại sứ Australia tại ASEAN Tiffany McDonald khẳng định sự có mặt của các nhà lãnh đạo, bộ trưởng tại lễ khai mạc là minh chứng rõ nét cho chất lượng thảo luận dưới sự điều phối của Việt Nam.

Điểm neo giữ hòa bình và mở rộng không gian chiến lược

Ở góc độ đối tác ngoài khối, Bà Seema Malhotra - Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Vương quốc Anh khẳng định vai trò lãnh đạo của Việt Nam trong việc định hình các cuộc tranh luận quốc tế rộng lớn hơn, bao gồm cả bài phát biểu quan trọng tại Đối thoại Shangri-La của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Bà bày tỏ sự biết ơn đối với Việt Nam với tư cách là nước điều phối quan hệ Vương quốc Anh - ASEAN.

Các nhà lãnh đạo và đại biểu tham dự AFF 2026 chụp ảnh lưu niệm tại Hà Nội, gửi đi thông điệp mạnh mẽ về một ASEAN hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm và chủ động đóng góp vào các vấn đề toàn cầu.

Về phía Tây Âu, Đại sứ EU tại Việt Nam Julien Guerrier tin tưởng thành công của diễn đàn năm nay sẽ mở rộng mạnh mẽ các kênh trao đổi giữa EU và ASEAN, hướng tới phát triển bền vững và hòa bình cho cả hai châu lục.

Khép lại 2 ngày làm việc căng thẳng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung chia sẻ phiên bế mạc đã mang lại một cảm giác vô cùng lạc quan về tương lai. Diễn đàn không chỉ mở ra những giải pháp thiết thực trước biến động toàn cầu mà một lần nữa khẳng định vị thế thích ứng, tự cường của một Việt Nam đang trưởng thành vượt bậc về ngoại giao.