Tổng tiến công hàng nhái, hàng giả: Càng “siết” càng “lách”?

Đa dạng thủ đoạn

Báo cáo của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cho biết, trong tháng đầu năm 2025, thị trường nội địa tiếp tục đối mặt với vi phạm pháp luật về sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng hóa vi phạm về nhãn hàng hóa, kinh doanh hàng hóa hết hạn sử dụng, không rõ nguồn gốc, kinh doanh hàng nhập lậu, hàng hóa không hóa đơn, chứng từ... diễn ra tại hầu hết các tỉnh, thành phố và buôn bán công khai trên mạng xã hội.

Cả nước cùng vào cuộc đấu tranh chống hàng nhái, hàng giả

Nhiều mánh khóe trong vấn nạn này như: Hàng nhái nhãn mác thương hiệu nổi tiếng quốc tế từ bình dân đến cao cấp xuất hiện tràn ngập thị trường, từ chợ truyền thống, cửa hàng đến thương mại điện tử.

Nhiều nhất phải kể đến các mặt hàng thực phẩm chức năng, mỹ phẩm gắn mác ngoại nhưng không rõ nguồn gốc bày bán công khai trên các sàn thương mại điện tử. Một số sản phẩm thậm chí còn sử dụng mã QR giả để đánh lừa người tiêu dùng.

Trước đó, Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập có bài phản ánh về thủ đoạn “nhập 1 giả 99”, khiến doanh nghiệp không chỉ mất thị phần mà còn mất luôn niềm tin, còn sức khỏe người tiêu dùng bị ảnh hưởng vì hàng không đảm bảo chất lượng.

Cơ quan chức năng cho hay, thị trường hàng giả hiện đã chuyển từ hình thức truyền thống sang môi trường số, phân tán nhỏ lẻ, khó phát hiện. Khi lực lượng chức năng siết chặt kiểm tra, các đối tượng lập tức chuyển sang nền tảng khác hoặc thay đổi cách tiếp cận khách hàng.

Bên cạnh đó, thay vì vận chuyển hàng số lượng lớn qua đường bộ, nhiều đối tượng nay sử dụng hình thức chia nhỏ hàng hóa, giao qua xe ôm công nghệ hoặc chuyển phát nhanh. Hàng giả được đóng gói cẩn thận, sử dụng tem nhãn gần như giống hệt hàng thật, thậm chí có hóa đơn VAT giả kèm theo.

Việc hàng giả tràn lan đã và đang gây tổn thất không nhỏ về doanh thu, uy tín và chi phí phòng chống gian lận cho doanh nghiệp. Nhiều thương hiệu nội địa đã phải đầu tư vào công nghệ chống giả, truy xuất nguồn gốc, nhưng hiệu quả vẫn chưa như kỳ vọng vì thủ đoạn làm giả quá tinh vi, còn người tiêu dùng thì hoang mang lo lắng.

Chia sẻ thực tế trong lĩnh vực sơn – lĩnh vực tưởng chừng không thể làm giả được với phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập nhưng ông Nguyễn Đình Thanh – Tổng Giám đốc điều hành Sơn Hà Nội – tiêt lộ thông tin đáng buồn: Hiện nay, trong lĩnh vực sơn, tình trạng làm giả đang diễn ra ngày càng tinh vi và khó phát hiện hơn. Một số cơ sở sản xuất sơn giả thường thu mua thùng sơn cũ từ các thương hiệu nổi tiếng, sau đó tái sử dụng bằng cách đổ sơn kém chất lượng hoặc pha trộn hóa chất rẻ tiền vào trong, rồi đóng nắp lại và dán tem nhãn như hàng chính hãng.

"Ngoài ra, còn có tình trạng sao chép thiết kế bao bì, nhãn hiệu một cách tinh vi để đánh lừa người tiêu dùng. Một số trường hợp khác còn lợi dụng hệ thống phân phối, đưa hàng giả vào lẫn với hàng thật nhằm trục lợi. Các sản phẩm sơn giả không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của doanh nghiệp chân chính mà còn gây nguy hại cho công trình và sức khỏe người sử dụng do không đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng và an toàn'', ông Thanh nhấn mạnh.

Tổng tiến công lớn

Liên tiếp những ngày gần đây, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh cao điểm đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, các bộ, ngành địa phương tích cực bắt tay triển khai công việc. Với vai trò của mình, Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định số 1398/QĐ-BCT về Kế hoạch cao điểm giám sát, kiểm tra, xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong tình hình mới.

Theo đó, các đơn vị liên quan nắm diễn biến tình hình thị trường, công tác quản lý địa bàn, phối hợp với cơ quan, lực lượng chức năng tại địa phương, thực hiện kiểm tra, xử lý nghiêm các vụ việc kinh doanh hàng nhập lậu, sản xuất, buôn bán hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, đặc biệt các địa bàn trọng điểm như: Hà Nội, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên, Thanh Hóa, Phú Yên, Đà Nẵng, Huế, Hồ Chí Minh, Long An, An Giang, Tây Ninh, Cần Thơ... từ đó chỉ ra nguyên nhân vi phạm, sơ hở, bất cập trong quy định mà đối tượng lợi dụng vi phạm pháp luật để kiến nghị giải pháp khắc phục với cơ quan có thẩm quyền.

Bộ Công Thương đề nghị cơ quan, đơn vị liên quan tập trung giám sát, kiểm tra, kiểm soát thị trường và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật đối với các mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống nhân dân, nhất là sản phẩm sữa, thuốc tân dược, dược liệu, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thực phẩm chế biến, thực phẩm từ động thực vật... trên các kênh buôn bán nhỏ lẻ, đại lý không chính thức, nhất là sàn thương mại điện tử và các trang mạng xã hội.

Thực tế từ địa phương có những tuyến đường thuận lợi cho việc trao đổi, buôn bán hàng hóa, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh đã giao Ban chỉ đạo 389 tỉnh Bắc Ninh, Sở Công Thương tiếp tục chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ xuất xứ, xâm phạm sở hữu trí tuệ trên địa bàn tỉnh.

Cũng như Bắc Ninh, thời điểm này các địa phương trong cả nước đều đồng loạt ra quân “dẹp” hàng nhái, hàng giả, bước đầu đã có những kết quả tích cực. Song thực tiễn cho thấy cuộc chiến chống hàng giả vẫn còn nhiều “gót chân Achilles”, và một trong những điểm yếu lớn là sự thiếu đồng bộ giữa các lực lượng.

Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng, nếu không khóa được “cánh cửa lách luật” của các đối tượng buôn bán gian lận thì siết chặt đến đâu cũng chỉ là giải pháp tạm thời. Cuộc chiến này đòi hỏi sự bền bỉ, quyết liệt và đồng bộ hơn. Để cuộc chiến này hiệu quả, cần một chiến lược tổng thể với ba mũi nhọn: Kiểm soát đầu vào, giám sát thị trường, xử lý mạnh tay đầu ra.