Tổng Bí thư Tô Lâm: Quốc hội phải đổi mới mạnh mẽ hiệu quả và toàn diện

Sáng ngày 6/4/2026, tại Nhà Quốc hội ở Hà Nội, Kỳ họp thứ Nhất của Quốc hội Việt Nam khóa XVI chính thức khai mạc, mở ra nhiệm kỳ mới với nhiều kỳ vọng về cải cách thể chế và nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia. Phát biểu tại phiên khai mạc, Tô Lâm đã đưa ra thông điệp mạnh mẽ: Quốc hội phải đổi mới sâu sắc, thực chất và hiệu quả hơn để đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.

Thông điệp này không chỉ mang tính định hướng chính trị, mà còn phản ánh áp lực cải cách ngày càng lớn đối với bộ máy lập pháp, khi nền kinh tế bước vào giai đoạn chuyển đổi mô hình tăng trưởng và hội nhập sâu rộng hơn với thế giới. Tổng Bí thư đánh giá, nhiệm kỳ trước, Quốc hội đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề lớn, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn thể chế và thúc đẩy phục hồi kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, yêu cầu mới đòi hỏi Quốc hội không chỉ tiếp tục đổi mới, mà còn phải nâng tầm chất lượng hoạt động.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. (Ảnh: TTXVN)

Trọng tâm đầu tiên được nhấn mạnh là đổi mới công tác lập pháp. Theo Tổng Bí thư, hệ thống pháp luật phải thực sự trở thành nền tảng cho phát triển, chứ không chỉ là công cụ quản lý. Điều này đồng nghĩa với việc luật pháp phải đi trước một bước, mở đường cho đổi mới sáng tạo, giải phóng lực lượng sản xuất và tạo ra không gian phát triển mới.

Thực tế cho thấy, nhiều năm qua, tình trạng chồng chéo, thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật đã tạo ra không ít rào cản cho doanh nghiệp và người dân. Do đó, yêu cầu rà soát tổng thể và hoàn thiện cấu trúc pháp luật quốc gia được đặt ra như một nhiệm vụ cấp thiết. Tổng Bí thư nhấn mạnh cần khắc phục triệt để tình trạng “luật khung, luật ống”, đẩy trách nhiệm xuống văn bản dưới luật, khiến chính sách khó đi vào cuộc sống.

Đáng chú ý, tư duy làm luật cũng cần thay đổi căn bản. Từ cách tiếp cận “quản lý cái đã có”, pháp luật phải chuyển sang vai trò kiến tạo, định hình tương lai. Điều này đặc biệt quan trọng trong các lĩnh vực mới như kinh tế số, chuyển đổi xanh hay đổi mới sáng tạo, nơi mà khuôn khổ pháp lý nếu chậm trễ sẽ làm mất cơ hội cạnh tranh quốc gia.

Song song với lập pháp, Tổng Bí thư đặt yêu cầu nâng cao hiệu lực giám sát tối cao của Quốc hội. Đây được xem là công cụ quan trọng để đảm bảo các chính sách được thực thi đúng và hiệu quả. Tuy nhiên, giám sát không thể dừng ở hình thức, mà phải đi đến cùng trách nhiệm, gắn với kết quả cụ thể.

Trong bối cảnh nguồn lực quốc gia còn hạn chế, việc giám sát sử dụng ngân sách, đầu tư công và tài sản công càng trở nên cấp thiết. Những lĩnh vực tồn tại “điểm nghẽn của điểm nghẽn” cần được đưa vào trọng tâm giám sát, với cách tiếp cận dựa trên dữ liệu, chỉ số định lượng và so sánh rõ ràng giữa mục tiêu và kết quả.

Một điểm nhấn quan trọng khác trong bài phát biểu là yêu cầu nâng cao chất lượng quyết sách của Quốc hội. Tổng Bí thư cảnh báo, trong giai đoạn phát triển mang tính bước ngoặt, chậm trễ trong quyết định có thể khiến đất nước đánh mất cơ hội chiến lược. Do đó, các quyết sách không chỉ cần đúng mà còn phải trúng và kịp thời.

Toàn cảnh phiên khai mạc kỳ họp Quốc hội lần thứ nhất Quốc hội khóa XVI. (Ảnh: Quochoi.vn)

Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực phân tích chính sách và dự báo chiến lược của Quốc hội. Trong điều kiện nguồn lực hạn chế, việc lựa chọn đúng ưu tiên đầu tư, đúng lĩnh vực trọng điểm sẽ quyết định hiệu quả phát triển dài hạn. Đầu tư không chỉ nhằm tăng trưởng trước mắt, mà phải tạo ra động lực mới cho nhiều thập niên tiếp theo.

Đặc biệt, mỗi quyết sách cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, gắn với yêu cầu đảm bảo độc lập, tự chủ và phát triển bền vững. Đây là cách tiếp cận mang tính dài hạn, giúp tránh tình trạng dàn trải, manh mún trong phân bổ nguồn lực – một hạn chế từng tồn tại trong nhiều giai đoạn trước.

Bên cạnh đó, Tổng Bí thư cũng yêu cầu tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và linh hoạt hơn. Việc ứng dụng công nghệ số, phát triển Quốc hội điện tử, đa dạng hóa hình thức họp và tăng cường tính kịp thời trong phản ứng chính sách được xem là xu hướng tất yếu.

Quan trọng hơn, Quốc hội phải trở nên gần dân hơn. Việc mở rộng các kênh tiếp nhận ý kiến cử tri, tăng cường minh bạch và nâng cao trách nhiệm giải trình sẽ góp phần củng cố niềm tin xã hội. Theo Tổng Bí thư, khi ý chí của người dân được phản ánh trung thực, thì sức mạnh của Quốc hội và Nhà nước sẽ được nâng lên đáng kể.