ĐBQH đề nghị siết kiểm soát rửa tiền qua tài sản mã hóa

Ngày 9/8, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm là hoàn thiện quy định phòng, chống rửa tiền đối với tài sản mã hóa trong bối cảnh các phương thức giao dịch số ngày càng phát triển, kéo theo những rủi ro mới đối với công tác kiểm soát dòng tiền.

Cần cụ thể hóa dấu hiệu giao dịch đáng ngờ

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng, đánh giá việc dự thảo bổ sung 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài sản mã hóa tại Điều 33a là bước tiến trong việc cụ thể hóa Khuyến nghị số 15 của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF).

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng các dấu hiệu này cần được phân nhóm rõ hơn theo chỉ báo ngoài chuỗi (off-chain), chỉ báo trên chuỗi (on-chain) và chỉ báo liên quan đến nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP). Cách tiếp cận này sẽ giúp cơ quan thực thi thuận lợi hơn trong nhận diện, phân tích và xử lý giao dịch có nguy cơ rửa tiền.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng

Theo đại biểu, sự phát triển nhanh của hệ sinh thái Web3, tài chính phi tập trung (DeFi) và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi đáng kể phương thức và mức độ rủi ro của hoạt động rửa tiền. Do đó, ngoài các dấu hiệu được luật hóa, cần có cơ chế cho phép bổ sung, cập nhật dấu hiệu giao dịch đáng ngờ theo từng giai đoạn.

Đại biểu cũng đề nghị chú trọng xây dựng năng lực phân tích blockchain, điều tra tài chính số và pháp chứng kỹ thuật số; đồng thời có cơ chế thu hút nhân lực chuyên môn cao về phân tích dữ liệu, truy vết giao dịch trên chuỗi khối và điều tra tài chính số.

Theo đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, với tài sản mã hóa, công tác phòng, chống rửa tiền cần chuyển mạnh từ yêu cầu nhận diện các dấu hiệu đơn lẻ sang khai thác dữ liệu, công cụ phân tích và năng lực chuyên môn để phát hiện dòng tiền bất thường.

ĐBQH đề nghị siết kiểm soát rửa tiền qua tài sản mã hóa

Làm rõ trách nhiệm quản lý tài sản mã hóa

Đại biểu Nguyễn Minh Đức, Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh, đồng tình với việc bổ sung các quy định về dịch vụ tài sản mã hóa nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, nhất là trước nguy cơ tội phạm công nghệ cao lợi dụng các giao dịch có tính ẩn danh để che giấu, chuyển dịch dòng tiền.

Đại biểu đề nghị thống nhất cách hiểu và dẫn chiếu các khái niệm về tài sản số, tài sản mã hóa và dịch vụ tài sản mã hóa với các quy định liên quan; đồng thời làm rõ nghĩa vụ của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa.

Theo đó, các đơn vị cung cấp dịch vụ cần thực hiện đầy đủ quy trình nhận biết và xác minh khách hàng (KYC), áp dụng quy tắc "Travel Rule" đối với giao dịch chuyển giao tài sản mã hóa, lưu trữ thông tin giao dịch trên hệ thống và kịp thời báo cáo những giao dịch có giá trị lớn hoặc có dấu hiệu bất thường theo quy định.

Đại biểu cũng lưu ý, việc phong tỏa, xử lý tài sản mã hóa phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu, đồng thời cần quy định rõ thẩm quyền của các cơ quan chức năng để tránh khoảng trống pháp lý trong quá trình xử lý.

Về phân công trách nhiệm quản lý nhà nước, đại biểu Nguyễn Minh Đức đề nghị xác định rõ vai trò của từng cơ quan trong đánh giá rủi ro, quản lý, giám sát, điều tra và xử lý vi phạm liên quan đến tài sản mã hóa. Trong đó, cần tăng cường phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ, bảo đảm quản lý đồng bộ từ dữ liệu giao dịch, thị trường đến hạ tầng công nghệ và công tác điều tra.

Việc hoàn thiện các quy định về phòng, chống rửa tiền đối với tài sản mã hóa được kỳ vọng tạo thêm cơ sở pháp lý để kiểm soát dòng tiền trên môi trường số, hạn chế nguy cơ tài sản mã hóa bị lợi dụng cho các hoạt động bất hợp pháp, đồng thời góp phần xây dựng thị trường tài sản số minh bạch và an toàn hơn.