Tham vọng huy động nghìn tỷ đồng, Becamex IDC khốn đốn vì cổ đông lớn "im bặt"

Cổ đông chi phối "im lặng" trước kế hoạch huy động vốn

Mới đây, Tổng Công ty Đầu tư và phát triển công nghiệp (Becamex IDC – Mã: BCM) vừa công bố “thất bại” trong việc lấy ý kiến cổ đông bằng văn bản về việc phát hành 150 triệu cổ phiếu, theo phương thức đấu giá công khai trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP HCM (HOSE), với giá khởi điểm không thấp hơn 50.000 đồng/cổ phiếu.

Kết quả lấy ý kiến cho thấy, chỉ có 128 phiếu đại diện cho gần 29,5 triệu cổ phiếu, chiếm 2,85% số cổ phần có quyền biểu quyết tán thành phương án phát hành. Còn 6 phiếu đại diện cho hơn 987,8 triệu cổ phiếu, chiếm 95,44% số lượng cổ phần có quyền biểu quyết không có ý kiến.

Kết quả này đồng nghĩa với việc cổ đông không thông qua phương án chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng của Becamex IDC.

Cần nhắc lại, cơ cấu cổ đông của Becamex IDC gồm UBND tỉnh Bình Dương nắm 95,44%, số còn lại chia cho các cá nhân. Như vậy kết quả trên cho thấy, cổ đông Nhà nước đã "im lặng" về việc huy động vốn.

Thực tế hồi đầu năm, Becamex IDC từng lên kế hoạch chào bán 300 triệu cổ phiếu thông qua đấu giá trên HOSE với giá khởi điểm 69.600 đồng/cổ phiếu, phiên đấu giá dự kiến diễn ra ngày 28/4. Ước tính số tiền có thể thu về lên tới gần 21.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, tới gần thời điểm đấu giá, Becamex IDC lại thông báo do thị trường chứng khoán bị ảnh hưởng bởi việc Mỹ áp thuế đối ứng nên hoãn kế hoạch đấu giá cổ phiếu trên HOSE.

Thời điểm đó, cổ phiếu BCM rớt mạnh xuống dưới 60.000 đồng/cổ phiếu, thấp hơn mức giá khởi điểm chào bán (69.000 đồng/cổ phiếu). Để tránh gây pha loãng ở vùng giá thấp, việc hoãn kế hoạch để bảo vệ lợi ích cổ đông là điều nên làm.

Becamex IDC phải hoãn kế hoạch chào bán 300 triệu cổ phiếu hồi tháng 4 do thị trường chung không thuận lợi, giá cổ phiếu BCM giảm sâu. Nguồn: TradingView.

Sau khi chứng kiến sự thăng hoa của thị trường chứng khoán thời gian gần đây, Becamex tái khởi động kế hoạch, nhưng thay vì vậy chỉ cần phân phối 150 triệu cổ phiếu với giá thấp hơn là 50.000 đồng/cổ phiếu - giảm so với giá công bố đầu năm. Kế hoạch này có phần "dễ thở" hơn so với cổ đông.

Số tiền huy động được ít nhất là 7.500 tỷ đồng sẽ được phân bổ như sau: 2.000 tỷ đồng sẽ đầu tư vào hạ tầng Khu công nghiệp Cây Trường, 500 tỷ đồng rót vào Khu công nghiệp Bàu Bàng mở rộng, 3.330 tỷ đồng góp vốn vào các công ty hiện hữu (bao gồm 2.276 tỷ đồng vào VSIP) và 1.670 tỷ đồng dùng trả nợ vay, trái phiếu đến hạn.

Tuy nhiên, như đã đề cập ở trên, việc phát hành tăng vốn gặp rào cản lớn. Trong đó, cơ cấu cổ đông quá cô đặc là một rào cản. Kể cả khi đấu giá thành công, tỷ lệ sở hữu của Nhà nước dự kiến vẫn còn tới 74% vốn, một con số quá lớn để các nhà đầu tư tổ chức có thể giành quyền quyết định.

Mặt khác, với mức giá khởi điểm là 50.000 đồng/cổ phiếu đối với nhà đầu tư cá nhân bị cho là khá cao, với P/E lên tới 39 lần.

Nửa đầu năm "ngốn" gần 2.800 tỷ đồng nợ gốc và lãi vay

Becamex IDC được thành lập từ năm 1976, cổ phần hóa vào năm 2018 và đưa cổ phiếu BCM lên giao dịch tại UPCoM ngay trong năm này. Đến 2020, tổng công ty chuyển sang niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán TP HCM (HOSE).

Becamex IDC là công ty khu công nghiệp lớn nhất tại Bình Dương, đồng thời cũng là một trong các nhà phát triển hạ tầng hàng đầu Việt Nam.

Becamex IDC còn hợp tác với Sembcorp thành lập liên doanh có tên là VSIP (Becamex IDC sở hữu 49% cổ phần) để phát triển VSIP Bình Dương, VSIP Hải Phòng, VSIP Bắc Ninh, VSIP Hải Dương, VSIP Nghệ An và VSIP Quảng Ngãi.

Với 7 khu công nghiệp có tổng diện tích hơn 4.700 ha đang trực tiếp vận hành, Becamex IDC là chủ đầu tư khu công nghiệp lớn nhất tại tỉnh Bình Dương với hơn 30% thị phần cấp tỉnh và lớn thứ ba tại Việt Nam với 3,6% thị phần toàn quốc.

Khu công nghiệp VSIP - một công ty liên doanh của Becamex IDC và mỗi năm đóng góp lợi nhuận "kha khá" cho tổng công ty.

Becamex có doanh thu khoảng 7.000-8.000 tỷ đồng mỗi năm và lợi nhuận sau thuế dao động 1.000-2.000 tỷ đồng.

Theo số liệu mới nhất, nửa đầu năm 2025, doanh nghiệp đạt hơn 4.360 tỷ đồng doanh thu thuần và 1.825 tỷ đồng lãi ròng, gấp 2,2 lần doanh thu và gấp 4,7 lần lợi nhuận ở nửa đầu năm ngoái.

Trong đó, nhóm công ty liên doanh, liên kết đóng góp khoảng 48% vào lãi ròng, tương đương hơn 870 tỷ đồng.

Becamex IDC có 19 công ty liên doanh, liên kết chủ yếu kinh doanh ở lĩnh vực bất động sản công nghiệp, đô thị, hạ tầng (điện, nước, viễn thông), dược... Một số đơn vị đang kinh doanh quỹ đất công nghiệp, đô thị lớn như VSIP (Công ty liên doanh TNHH Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore); BW Industrial (CTCP Phát triển Công nghiệp BW); Công ty TNHH Becamex Tokyu; Becamex IJC (CTCP Phát triển Hạ tầng Kỹ thuật)…

Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo của Becamex IDC.

Tại ngày 30/6, tổng tài sản của Becamex IDC thu hẹp về 57.290 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng lớn là tồn kho hơn 21.200 tỷ; đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết hơn 21.000 tỷ; phải thu ngắn hạn hơn 7.000 tỷ.

Tổng nợ phải trả tại cuối kỳ của Becamex IDC trên 35.878 tỷ đồng. Trong đó, tổng dư nợ vay còn trên 22.300 tỷ đồng.

Becamex IDC là một trong những doanh nghiệp chi trả nhiều lãi vay nhất trong ngành bất động sản nói chung và bất động sản khu công nghiệp nói riêng.

Con số ghi nhận trên báo cáo kết quả kinh doanh trên 610 tỷ đồng nhưng thực tế lãi vay đã trả lại cao hơn, với 1.074 tỷ đồng trong nửa đầu năm nay (theo báo cáo lưu chuyển tiền tệ). Đây là chưa kể công ty đã trả hơn 1.700 tỷ đồng nợ gốc trong 6 tháng qua. Tức là, trong hai quý vừa rồi, Becamex IDC đã phải thanh toán gần 2.800 tỷ đồng nợ gốc và lãi vay, chiếm hơn một nửa doanh thu cùng giai đoạn.

Không những nợ vay, doanh nghiệp còn ghi nhận chi phí phải trả ngắn hạn khác hơn 9.675 tỷ đồng tại cuối quý II, được thuyết minh là chi phí trích trước tạm tính giá vốn các dự án bất động sản đã bán.

Như vậy tạm tính hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp rơi vào khoảng 1,67 lần. Với vốn điều lệ là 10.350 tỷ đồng, nợ vay tài chính đang hơn gấp đôi vốn góp.

Becamex IDC chật vật thoát khỏi mô hình truyền thống

Becamex IDC đang nuôi rất nhiều tham vọng, ngoài việc phát triển thuần các khu công nghiệp, công ty còn cần vốn để xây dựng tích hợp với khu đô thị và dịch vụ như Khu dân cư (KDC) Mỹ Phước, KDC Thới Hòa, KDC Bàu Bàng… Đồng thời, tổng công ty cho biết sẽ phân bổ nguồn lực để đầu tư dự án thương mại có sức lan tỏa cao như Trung tâm triển lãm WTC, tòa nhà WTC Tower và dự án phức hợp văn hóa - nhà ga Trung tâm (WTC Gateway).

Số vốn tổng công ty muốn huy động ban đầu là 21.000 tỷ đồng, nhưng vì con số quá lớn nên doanh nghiệp đã tách riêng với phương án mới nhất là huy động 7.500 tỷ đồng như đã nói ở trên nhưng bất thành do cổ đông Nhà nước bỏ phiếu trắng.

Giả sử nếu việc huy động được thông qua, nếu muốn tiếp tục giữ nguyên tỷ lệ nắm giữ 95,44%, UBND tỉnh Bình Dương buộc phải chi ra số tiền hàng nghìn tỷ đồng để mua cổ phần phát hành của Becamex IDC.

Còn bản thân Becamex IDC muốn thoát khỏi mô hình truyền thống. Chủ tịch Nguyễn Văn Hùng từng chia sẻ với Forbes: “Vốn nhà nước lớn quá thì xơ cứng. Vậy cứ theo cơ chế thị trường, hãy để cộng đồng cùng làm. Lúc đó, tất cả mới thật sự vận hành.”

Thực tế hồi tháng 5/2024, Phó thủ tướng Lê Minh Khái đã ký Quyết định 426 phê duyệt tỷ lệ vốn Nhà nước nắm giữ tại Becamex IDC - Mã: BCM sẽ giảm từ 95,44% vốn điều lệ xuống mức trên 65% vốn điều lệ đến hết năm 2025, tức sẽ thoái hơn 30% cổ phần ông lớn khu công nghiệp này. Chỉ còn 3 tháng nữa là hết năm, áp lực huy động vốn để kịp tiến độ đối với Becamex IDC là rất lớn.