Thái Nguyên chủ động quỹ đất tái định cư tạo đà tăng tốc giải phóng mặt bằng

Trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn loay hoay với bài toán thiếu quỹ đất tái định cư, chậm giải phóng mặt bằng, xã Điềm Thụy (Thái Nguyên) đang cho thấy một cách tiếp cận khác: chủ động đi trước một bước, tự cân đối nguồn lực để chuẩn bị hạ tầng ngay từ sớm. Đây không chỉ là giải pháp tình thế mà đang dần trở thành lợi thế cạnh tranh trong thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp.

Thực tế cho thấy, ở không ít nơi, tiến độ các dự án thường bị kéo chậm vì khu tái định cư chưa kịp hình thành. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc phụ thuộc vào nguồn vốn phân bổ từ cấp trên, dẫn đến quy hoạch chậm, hạ tầng không đồng bộ, kéo theo nhiều hệ lụy trong tổ chức thực hiện. Khi người dân chưa có nơi ở mới, việc bàn giao mặt bằng gần như rơi vào bế tắc.

Thái Nguyên chủ động quỹ đất tái định cư tạo đà tăng tốc giải phóng mặt bằng (Ảnh : Minh họa)

Từ thực tiễn đó, Điềm Thụy đã lựa chọn hướng đi linh hoạt hơn. Ngay khi có chủ trương đầu tư, địa phương chủ động bố trí ngân sách để lập quy hoạch các khu dân cư, tái định cư. Việc chuẩn bị sớm giúp quá trình triển khai không bị gián đoạn, đồng thời tạo điều kiện để các dự án nhanh chóng đi vào thực tế.

Hiệu quả của cách làm này được thể hiện rõ qua Dự án Khu dân cư – tái định cư Nga My. Dự án có quy mô gần 10ha, triển khai trong giai đoạn 2025–2028, nhưng đến nay đã hoàn thành hơn 60% khối lượng mặt bằng. Với tiến độ hiện tại, mục tiêu bàn giao cho người dân vào cuối năm 2026 là hoàn toàn khả thi. Đây là con số đáng chú ý nếu đặt trong bối cảnh nhiều dự án tương tự vẫn còn đang trong giai đoạn chuẩn bị.

Không chỉ rút ngắn thời gian thi công, việc chủ động quỹ đất còn góp phần thay đổi tâm lý của người dân. Thay vì lo lắng về nơi ở mới, nhiều hộ dân tại Điềm Thụy có thể trực tiếp quan sát quá trình xây dựng khu tái định cư trước khi bàn giao mặt bằng. Điều này giúp tăng mức độ đồng thuận, giảm áp lực trong công tác vận động, tuyên truyền.

Trường hợp của gia đình anh Nguyễn Quang Tuấn, một trong những hộ đầu tiên bàn giao đất phục vụ Dự án Khu công nghiệp Yên Bình 2, là ví dụ điển hình. Việc được lựa chọn vị trí lô đất khi khu tái định cư đang hoàn thiện hạ tầng đã giúp gia đình yên tâm chuyển đổi, không còn nỗi lo “đi đâu về đâu” sau khi giao đất. Sự chủ động từ phía chính quyền đã tạo ra niềm tin thực tế, thay vì chỉ dừng lại ở cam kết trên giấy.

Ở góc độ phát triển dài hạn, Điềm Thụy đang chịu áp lực lớn về nhu cầu đất tái định cư khi trên địa bàn có tới 6 khu công nghiệp, 1 khu công nghệ thông tin và 3 cụm công nghiệp, với tổng diện tích lên tới hàng trăm hecta. Quy mô phát triển lớn đồng nghĩa với số lượng hộ dân cần di dời ngày càng tăng, đòi hỏi địa phương phải có tầm nhìn xa và sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

Để đáp ứng yêu cầu đó, xã đã chủ động bố trí khoảng 7 tỷ đồng để lập quy hoạch. Đến nay, 10 khu dân cư, tái định cư với tổng diện tích khoảng 140ha đã được hình thành trên quy hoạch. Mỗi khu được thiết kế phù hợp với đặc điểm từng vùng, đảm bảo cả yếu tố hạ tầng kỹ thuật lẫn nhu cầu sinh hoạt của người dân. Việc phân bổ hợp lý giúp tránh tình trạng dồn ép hoặc thiếu hụt quỹ đất khi nhiều dự án triển khai cùng lúc.

Câu chuyện của Điềm Thụy cho thấy, trong quản lý địa phương, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở nguồn lực tài chính mà còn ở tư duy điều hành. Khi chính quyền dám chủ động, dám chịu trách nhiệm và có khả năng dự báo, những điểm nghẽn tưởng chừng khó tháo gỡ lại có thể được giải quyết từ rất sớm.

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư, bài toán giải phóng mặt bằng sẽ ngày càng trở nên cấp thiết. Kinh nghiệm từ Điềm Thụy cho thấy, chuẩn bị quỹ đất tái định cư không thể làm theo kiểu “nước đến chân mới nhảy”. Ngược lại, cần đi trước một bước, thậm chí nhiều bước, để đảm bảo khi dự án triển khai, mọi điều kiện đã sẵn sàng.

Không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ, cách làm này còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, giảm thiểu xung đột lợi ích và tạo dựng niềm tin bền vững giữa chính quyền với người dân. Đây chính là nền tảng quan trọng để địa phương phát triển ổn định, bền vững trong dài hạn.