Lễ Tết Nguyên Đán của người Trung Quốc đang ngập tràn trong các biểu tượng đặc trưng, từ 12 con giáp cho đến sắc thái thịnh vượng của màu đỏ đậm.
Đối với đa số người Trung Quốc, việc ăn mừng Tết Nguyên Đán không thể thiếu bánh nếp, hay còn được gọi là nian gao, với tầm quan trọng mang tính biểu tượng. Món này đã vượt qua thử thách của thời gian và vượt qua các biên giới.
"Đó là một món ngon mang tôi trở về với những kỷ niệm đẹp trong căn bếp của bà tôi," Ziying Zhou, một công dân Trung Quốc sống giữa Dubai và London, chia sẻ.
"Tôi có thể nhớ rõ cảnh bà tôi làm món nian gao một cách tỉ mỉ từ đầu - từ việc thu thập nguyên liệu cho đến chuẩn bị bếp để hấp."
Loại nian gao phổ biến nhất thường được làm từ bột gạo nếp, tạo độ đàn hồi, tương tự như món bánh mochi phổ biến của Nhật Bản. Sử dụng lúa miến hoặc bắp chải cũng là lựa chọn phổ biến khác, tạo ra nhiều hương vị đa dạng.
Nian gao có thể được truy nguồn từ thời kỳ cổ xưa nhất là năm 386 sau Công nguyên.
Ở Sơn Đông, quê hương của Zhou, một tỉnh đông dân thứ hai ở phía đông Trung Quốc, bánh nếp thường được làm từ loại kê vàng, Zhou cho biết.
"Người ta thường sử dụng những chiếc bếp lớn để hấp số lượng lớn nian gao cùng một lúc trên củi. Họ thường sử dụng lá dứa để tăng thêm hương vị", Zhou giải thích.
Zhou nhấn mạnh: "Không có gì bằng việc thưởng thức hương vị của một chiếc nian gao mới làm, kèm theo nước chấm đường nâu đơn giản nhưng ngon miệng". Cô cũng nói thêm rằng gia đình cô thường chiên thức ăn thừa vào ngày hôm sau, tạo nên một món ăn ngon mắt.
Cô nói rằng mặc dù món tráng miệng này "không phải là điều nổi bật trong văn hóa Trung Quốc", nhưng nian gao lại là một ngoại lệ thú vị và nhiều gia đình vẫn duy trì truyền thống này, đặc biệt là vào dịp năm mới.
Một điều tốt lành
Nian gao có ý nghĩa là "bánh năm", và cách phát âm của nó trong tiếng Quan Thoại nghe giống như một cụm từ khác có nghĩa là "một năm thịnh vượng hơn". Món ăn này được ví với sự may mắn và thịnh vượng, nên trở thành món quà phổ biến trong dịp năm mới.
"Tôi lớn lên trong một gia đình khá nghiêm khắc và mẹ tôi không bao giờ cho phép chúng tôi ăn sô cô la ở nhà. Nian gao là một trong số ít món ngọt mà chúng tôi được phép thưởng thức, và điều này chỉ diễn ra trong dịp Tết Nguyên Đán", Zhou nói.
Mỗi người có cách giải thích riêng về biểu tượng của nian gao. Ví dụ, nian gao có hình tròn và dẻo, tượng trưng cho mối quan hệ gia đình bền vững. Sử dụng kê vàng ở quê hương của Zhou cũng mang ý nghĩa sang trọng của vàng.
Những người khác thường khắc hình các biểu tượng may mắn lên bánh, như cặp cá chép tượng trưng cho sự thành công hoặc các ký tự Trung Quốc tượng trưng cho thịnh vượng. Là món quà, nian gao thường được đóng hộp trong bao bì màu đỏ với hoa văn đẹp mắt.
Nian gao trong các món ăn khác
Tác động của nian gao đã vượt xa Trung Quốc. Nhiều quốc gia láng giềng của Trung Quốc đã thụ hưởng truyền thống này trong dịp Tết Nguyên Đán, bao gồm cả Indonesia, nơi món này được gọi là kue keranjang hoặc dodol của Trung Quốc, và ở Philippines, nơi nó được gọi là tikoy.
Những quốc gia Đông Nam Á này có khu phố Trung Quốc sôi động và người dân, kể cả những người không có liên hệ gì với người Trung Quốc, vẫn mua hộp tikoy vào tháng Hai hàng năm.
Hermi De Ramos, một cư dân từ Philippines, nói: "Tôi đã lớn lên ăn tikoy, mặc dù chúng tôi không phải là người Trung Quốc. Gia đình tôi kinh doanh barong (trang phục truyền thống của Philippines), thường đưa chúng tôi đến khu phố Trung Quốc. Chúng tôi luôn mua hộp tikoy, đặc biệt vào dịp Tết Nguyên Đán khi số lượng người bán hàng rong ngày càng tăng," ông nói.
De Ramos thừa nhận rằng ông và gia đình thưởng thức tikoy chủ yếu "vì nó ngon" chứ không phải vì bất kỳ lý do văn hóa hay mê tín nào.
Mặc dù tikoy thường được làm từ bột gạo thông thường, nhưng hầu hết người Philippines đều mua bột gạo làm sẵn. Bánh thường được cắt thành những lát mỏng, phủ một lớp trứng đánh và chiên để có vỏ hơi giòn mà bên trong vẫn mềm.
De Ramos đã chuyển đến Dubai hai năm trước và thường xuyên nhớ về các món ngon Trung Quốc. Ông nói may mắn là nhiều siêu thị châu Á trong thành phố có hàng này trên kệ của WeMart ở Deirah và một số chi nhánh khác ở Westzone.
Tuy nhiên, Zhou, người từng du học ở Anh, thừa nhận cô vẫn "khao khát hương vị đích thực của quê hương, đặc biệt là hương vị đặc trưng của bà tôi", sau khi sống ở nước ngoài gần hai thập kỷ.
"Đó giống như việc tìm kiếm một hương vị nằm ngoài tầm với vậy."
Nguyên Anh t/h