 |
| Siết tiêu chuẩn công ty đại chúng, nhiều doanh nghiệp Nhà nước đối mặt nguy cơ hủy niêm yết |
Động thái này nhằm đảm bảo các doanh nghiệp tuân thủ quy định của Luật Chứng khoán năm 2019 và Luật sửa đổi, bổ sung năm 2024 về điều kiện trở thành công ty đại chúng. Theo đó, công ty đại chúng phải có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên và tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
Trường hợp doanh nghiệp không còn đáp ứng một trong các điều kiện trên sẽ thuộc diện bị hủy tư cách công ty đại chúng theo quy định tại Điều 38 Luật Chứng khoán.
UBCKNN đề nghị các doanh nghiệp rà soát tình trạng vốn điều lệ, cơ cấu cổ đông và tỷ lệ cổ phiếu có quyền biểu quyết do cổ đông không phải cổ đông lớn nắm giữ tại thời điểm sau ngày 1/1/2026. Nếu phát sinh việc không còn đáp ứng điều kiện, doanh nghiệp phải báo cáo trong vòng 15 ngày kể từ khi xảy ra sự kiện, kèm danh sách cổ đông và báo cáo tài chính kiểm toán gần nhất để cơ quan quản lý xem xét.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, UBCKNN sẽ xử lý theo quy định hiện hành. Trường hợp bị hủy tư cách công ty đại chúng, doanh nghiệp phải công bố thông tin trong vòng 7 ngày kể từ khi nhận thông báo và phối hợp với Sở Giao dịch Chứng khoán để thực hiện thủ tục hủy niêm yết hoặc hủy đăng ký giao dịch.
Công ty con cũng phải độc lập đáp ứng tiêu chuẩn
Công văn của UBCKNN không chỉ áp dụng với doanh nghiệp Nhà nước niêm yết mà còn bao gồm các công ty con của doanh nghiệp Nhà nước đang giao dịch trên thị trường chứng khoán.
Theo yêu cầu, các công ty con phải độc lập đáp ứng đầy đủ điều kiện công ty đại chúng, không phụ thuộc vào việc công ty mẹ là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ vốn chi phối.
Trong trường hợp công ty mẹ nắm tỷ lệ sở hữu lớn khiến tỷ lệ cổ phiếu do cổ đông nhỏ lẻ nắm giữ thấp hơn mức tối thiểu theo quy định, công ty con vẫn phải rà soát và báo cáo. Nếu không đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông hoặc vốn điều lệ, các công ty này có thể bị xem xét hủy tư cách công ty đại chúng và thực hiện các thủ tục liên quan đến niêm yết, đăng ký giao dịch theo quy định pháp luật.
Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp đang triển khai kế hoạch chuyển đổi từ doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước sang công ty cổ phần niêm yết hoặc đăng ký giao dịch theo phương án đã được phê duyệt, nếu chưa đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông sẽ không bị hủy tư cách công ty đại chúng trong thời gian thực hiện kế hoạch.
Nhiều “ông lớn” chưa đạt chuẩn đại chúng
Từ cuối năm 2025 đến nay, một loạt doanh nghiệp quy mô lớn đã công bố thông tin liên quan đến việc chưa đáp ứng tiêu chuẩn công ty đại chúng do cơ cấu cổ đông cô đặc, tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn quá cao.
Tổng Công ty Khí Việt Nam – PV Gas (mã chứng khoán: GAS) cho biết chưa đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông theo Luật Chứng khoán sửa đổi. Theo danh sách cổ đông tại ngày 29/8/2025, Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) nắm 95,76% vốn điều lệ, trong khi phần còn lại tương ứng 4,24% thuộc về 17.494 cổ đông. Doanh nghiệp cho biết đang làm việc với cổ đông lớn và cơ quan quản lý để xử lý theo quy định.
Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (mã: PGD), công ty con của PV Gas, cũng chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng do cơ cấu cổ đông tập trung. Tính đến ngày 8/12/2025, PV Gas nắm 50,5% vốn; hai cổ đông lớn khác là Tokyo Gas Asia Pte. Ltd và Saibu Gas Holdings Co., Ltd lần lượt sở hữu 25% và 21%. Phần còn lại chỉ 3,5% vốn thuộc về 1.642 cổ đông.
Tương tự, Tổng công ty Khoáng sản TKV – Vimico (mã: KSV) cho biết đến tháng 11/2025 chưa đạt tiêu chuẩn công ty đại chúng khi Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam nắm 98,1% vốn điều lệ. Doanh nghiệp đã giao Tổng giám đốc làm việc với UBCKNN để xử lý theo quy định.
CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã: BSR) cũng có cơ cấu sở hữu cô đặc khi PVN nắm 92,1% vốn điều lệ. Doanh nghiệp đã báo cáo các vướng mắc liên quan đến điều kiện công ty đại chúng và đang làm việc với cơ quan có thẩm quyền để tìm phương án xử lý.
Việc UBCKNN yêu cầu rà soát diện rộng cho thấy cơ quan quản lý đang siết chặt tiêu chuẩn công ty đại chúng nhằm nâng cao tính minh bạch và thanh khoản của thị trường.
Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp Nhà nước và công ty con có cơ cấu cổ đông tập trung, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp, nguy cơ bị hủy tư cách công ty đại chúng – kéo theo rủi ro hủy niêm yết – đang trở thành vấn đề cần xử lý sớm.
