Được ví như một “nghiên mực” khổng lồ giữa miền sơn thủy hữu tình, phá Hạc Hải ở xã Lệ Ninh, tỉnh Quảng Trị không chỉ mang vẻ đẹp nguyên sơ giàu chất thơ mà còn sở hữu hệ sinh thái nước lợ đa dạng, giàu giá trị sinh học. Trong xu hướng phát triển du lịch xanh, nơi đây đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thiên nhiên, thích khám phá và trải nghiệm đời sống bản địa.
Trong “Đại Nam nhất thống chí” triều Nguyễn, phá Hạc Hải từng được mô tả là vùng đất hội tụ của sông núi với cảnh quan đặc sắc: “Trăm sông tụ hội, mọi nhánh đổ về… phía đông bắc từng động cát chập chồng, phía tây bắc vạn núi chắn ngang”.
Nằm ở cuối nguồn sông Kiến Giang, phá Hạc Hải có diện tích khoảng 12km², độ sâu trung bình từ 1,5-3m. Từ trên cao nhìn xuống, mặt nước uốn lượn mềm mại bên chân núi Đầu Mâu quanh năm mây phủ. Chóp núi nhô cao tựa ngòi bút, lòng phá trải rộng như nghiên mực, tạo nên thế phong thủy độc đáo mà người xưa từng ví von: “Mâu Sơn vi bút, Hạc Hải vi nghiên”.
 |
| Phá Hạc Hải (Lệ Ninh, Quảng Trị) vừa giàu giá trị cảnh quan, vừa là vùng sinh thái nước lợ tiêu biểu với nguồn lợi thủy sản phong phú. |
Không chỉ giàu giá trị cảnh quan, phá Hạc Hải còn được xem là vùng sinh thái nước lợ tiêu biểu với nguồn lợi thủy sản phong phú. Nơi đây từng là “vựa” thủy sản nổi tiếng của vùng với nhiều loài đặc sản như tôm, cua, cá bống, cá úc, cá leo và đặc biệt là rạm gạch. Nguồn lợi từ đầm phá nhiều năm qua đã trở thành sinh kế quan trọng của hàng trăm hộ dân ven phá.
Ông Nguyễn Công Xuân, ở thôn Xuân Bắc 2, xã Lệ Ninh cho biết, những năm gần đây người dân quanh phá đã chủ động chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng kết hợp giữa trồng lúa, nuôi thủy sản và bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Các khu vực cây ngập nước, bãi hoang ven phá được giữ gìn để tạo môi trường cư trú cho nhiều loài chim hoang dã. “Chính sự thích ứng này đã tạo nên một hệ sinh thái mới, rất phù hợp để phát triển các loại hình du lịch khám phá, trải nghiệm”, ông Xuân chia sẻ.
Trong định hướng đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng, du lịch sinh thái và trải nghiệm đang được nhiều địa phương quan tâm đầu tư. Nắm bắt xu thế đó, một số hộ dân và đơn vị lữ hành tại Lệ Ninh đã từng bước đưa các sản phẩm du lịch khám phá phá Hạc Hải vào khai thác.
Hành trình trải nghiệm tại Hạc Hải thường bắt đầu bằng chuyến đi thuyền len lỏi giữa vùng nước mênh mang. Trên hành trình ấy, du khách được cảm nhận không khí trong lành của vùng đầm phá, ngắm những cánh đồng lúa trải dài và tận hưởng vẻ yên bình đặc trưng của miền sông nước.
Điểm hấp dẫn riêng có của Hạc Hải nằm ở những “hướng dẫn viên chân đất” - những người dân sinh ra và lớn lên bên lòng phá. Bằng vốn sống thực tế cùng sự am hiểu về thiên nhiên địa phương, họ dẫn dắt du khách khám phá đời sống sông nước một cách gần gũi, sinh động.
Dưới sự hướng dẫn của người dân bản địa, du khách có thể trực tiếp trải nghiệm các hoạt động như thả lưới, buông câu giữa đầm phá hay chèo thuyền xuyên qua những rặng cây ngập nước hoang sơ. Tại đây, nhiều loài chim trời tìm về trú ngụ, sinh sản, tạo nên không gian sinh thái giàu sức sống.
Theo đại diện Khu du lịch sinh thái phá Hạc Hải Xuân Hòa, mỗi năm nơi đây đón hơn 100 đoàn khách đến tham quan, trải nghiệm. Không chỉ hấp dẫn bởi cảnh quan tự nhiên, Hạc Hải còn thu hút du khách nhờ những món ăn dân dã được chế biến từ nguồn thủy sản tươi sống đánh bắt ngay tại lòng phá.
Chị Đặng Thị Hoa, du khách đến từ phường Đồng Hới chia sẻ, điều khiến gia đình chị ấn tượng nhất khi đến Hạc Hải là không gian trong lành và trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên. “Trẻ nhỏ được tận mắt khám phá vườn chim, còn người lớn có dịp thưởng thức những món ăn dân dã từ sản vật địa phương. Đây thực sự là điểm đến phù hợp để nghỉ ngơi, trải nghiệm”, chị Hoa nói.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Lệ Ninh Nguyễn Đình Hòa, nghị quyết đại hội Đảng bộ xã đã xác định phát triển du lịch sinh thái tại phá Hạc Hải là một trong những định hướng trọng tâm trong thời gian tới. Địa phương sẽ tập trung khơi thông nguồn lực, khuyến khích phát triển các mô hình kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và từng bước hình thành các điểm du lịch cộng đồng ven phá.
Song song với phát triển du lịch, nhiều hộ dân cũng chủ động xây dựng mô hình sản xuất sinh thái kết hợp phục vụ trải nghiệm du lịch. Ông Nguyễn Công Xuân hiện duy trì 6ha lúa, trong đó có 3ha lúa ST25; nuôi hơn 1.000 con vịt trời cùng nhiều loại tôm, cá để phục vụ du khách.
Mô hình sản xuất khép kín này vừa tạo cảnh quan trải nghiệm, vừa cung cấp nguồn thực phẩm sạch, tươi sống ngay tại chỗ cho khách tham quan.
Thực tế cho thấy, phát triển du lịch sinh thái tại phá Hạc Hải là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển xanh hiện nay. Không chỉ góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng tự nhiên, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương, mô hình này còn có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ môi trường sinh thái và gìn giữ những giá trị văn hóa đặc trưng của vùng sông nước Quảng Trị.
