Mít Việt Nam: Cú hích chính ngạch và tầm nhìn xuất khẩu tỷ USD

Cánh cửa chính ngạch và sự chuẩn hóa vùng trồng

Quyết định mở cửa của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đối với mít tươi Việt Nam là kết quả của việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về kiểm dịch thực vật theo Nghị định thư song phương. Dữ liệu từ cơ quan chức năng cho thấy tầm quan trọng của thị trường này khi trong 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu mít đã đạt hơn 112 triệu USD, tăng 6,6% so với cùng kỳ. Đặc biệt, ngay khi thông tin mở cửa chính ngạch được công bố, kim ngạch tháng 4 đã đạt 38 triệu USD (tăng 75% so với tháng trước và 28% so với cùng kỳ năm 2025), khẳng định sức cầu cực lớn từ quốc gia tỷ dân.

Chuẩn hóa vùng trồng và quy trình GAP: Chìa khóa để mít Việt vươn ra quốc tế

Để duy trì đà tăng trưởng này, các doanh nghiệp và vùng trồng hiện buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình quản lý dịch hại (IPM) và thực hành nông nghiệp tốt (GAP). Việc chuẩn hóa mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói chính là "chìa khóa" để giải quyết dứt điểm các vướng mắc về kiểm tra chỉ tiêu Cadimi và chất vàng O – vốn là những rào cản kỹ thuật khiến thời gian thông quan kéo dài, gây áp lực lên giá bán nội địa trong thời gian qua. Đây là bước đi chiến lược để nâng cao uy tín, giảm thiểu rủi ro bị từ chối nhập khẩu và tạo sự tin tưởng tuyệt đối cho các đối tác.

Tầm nhìn chiến lược cho ngành hàng tỷ USD

Hiện nay, Việt Nam đang duy trì ổn định khoảng 84.000 ha diện tích mít, trong đó 56.000 ha đang cho thu hoạch với sản lượng xấp xỉ 1 triệu tấn mỗi năm. Đáng chú ý, cơ cấu giống đang có sự tập trung cao độ với 85% diện tích là giống mít Thái siêu sớm – yếu tố giữ vai trò chủ lực trong hoạt động xuất khẩu trái tươi hiện nay. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu trở thành ngành hàng xuất khẩu tỷ USD, thay vì chỉ dựa vào sản lượng và xuất khẩu thô, ngành mít cần triển khai đồng bộ ba trụ cột chiến lược.

Trước hết, cần đẩy mạnh chế biến sâu. Thay vì phụ thuộc vào xuất khẩu trái tươi vốn chịu nhiều áp lực về thời gian thông quan và kiểm soát dư lượng, việc phát triển các dòng sản phẩm giá trị gia tăng như mít sấy thăng hoa, bột mít hay các thực phẩm chế biến sâu khác chính là chìa khóa để gia tăng giá trị thương mại, đồng thời giải quyết hiệu quả áp lực cung - cầu nội địa trong những mùa thu hoạch rộ. Song song với đó, việc đa dạng hóa thị trường là vô cùng cấp thiết. Bên cạnh Trung Quốc – thị trường tiêu thụ hàng đầu, dư địa tại các quốc gia cao cấp như Nhật Bản, Hàn Quốc và khu vực Trung Đông vẫn còn rất lớn. Tận dụng tối đa các ưu đãi thuế quan từ những Hiệp định thương mại tự do (FTA) sẽ là "đòn bẩy" để nông sản Việt khẳng định vị thế, từ đó giảm thiểu rủi ro khi không còn quá phụ thuộc vào một thị trường truyền thống.

Cuối cùng, sự phát triển bền vững phải gắn liền với khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu. Được giới chuyên gia nông nghiệp quốc tế đánh giá là "cứu tinh của thế giới" nhờ khả năng sinh trưởng linh hoạt, chịu hạn tốt và ít sâu bệnh, cây mít chính là lời giải cho bài toán canh tác trong điều kiện thời tiết cực đoan. Theo đó, việc quy hoạch các vùng trồng tập trung, ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm và quản lý chất lượng theo chuỗi ngay từ vườn ươm sẽ là nền tảng cốt lõi cho chiến lược dài hạn.

Có thể khẳng định, sự kiện mở cửa chính ngạch sang thị trường Trung Quốc từ ngày 1/6/2026 chính là "bàn đạp" quan trọng để ngành hàng mít chuyển mình mạnh mẽ. Với lợi thế sẵn có về quy mô, năng lực thích ứng cao cùng định hướng chế biến hiện đại, mít hoàn toàn đủ tiềm lực để bứt phá, đóng góp giá trị cao trong danh mục xuất khẩu rau quả quốc gia trong những năm tới.