Vài năm trở lại đây, sản xuất công nghiệp của ngành chế biến lương thực thực phẩm Việt Nam tăng lên đáng kể, tuy nhiên bài toán đi tìm nguồn nguyên liệu tốt, chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của nhà máy sản xuất vẫn chưa giải xong.
aa
Nghịch lý bài toán nguồn cung nguyên liệu
Số liệu thống kê cho thấy, 8 tháng năm 2022, chỉ số sản xuất công nghiệp của ngành chế biến lương thực thực phẩm Việt Nam tăng gần 9% so với cùng kỳ năm 2021. Riêng tại TP. Hồ Chí Minh trong 8 tháng năm 2022, chỉ số sản xuất công nghiệp của ngành lương thực thực phẩm tăng 11,9%.
Ông Phạm Ngọc Hưng – Phó Chủ tịch Hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho biết, 8 tháng vừa qua, các doanh nghiệp ngành lương thực thực phẩm đang dần phục hồi trở lại. Trong bối cảnh gặp nhiều khó khăn về thị trường xuất khẩu, các doanh nghiệp trong ngành này đã linh hoạt chuyển hướng về thị trường nội địa và khai thác khá tốt thị trường nội địa.
Ông Phạm Ngọc Hưng- Phó Chủ tịch HH Doanh nghiệp TPHCM.
TS. Nguyễn Đăng Nghĩa - nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu đất, phân bón và môi trường phía Nam cho rằng, chất lượng thực phẩm được sản xuất tại Việt Nam ngày càng được nâng cao. Hiện các công ty sản xuất thực phẩm tại Việt Nam đã đòi hỏi chất lượng nguyên liệu đầu vào khắt khe hơn. Đây là điều đáng mừng cho các doanh nghiệp Việt.
Tuy nhiên, vấn đề đặt ra đối với lĩnh vực chế biến lương thực thực phẩm hiện nay là nguồn cung nguyên liệu. Mặc dù Việt Nam có nguồn nguyên liệu thực phẩm dồi dào nhưng các doanh nghiệp chế biến vẫn phải nhập đến 90%. Mỗi năm, các doanh nghiệp trong nước phải chi nhiều tỷ USD cho nhập khẩu nguyên liệu. Điều này khiến cho giá bán sản phẩm thực phẩm Việt rất khó cạnh tranh với các quốc gia có sản phẩm tương tự và mất lợi thế ngay trên “sân nhà”.
Số liệu thống kê từ Hải quan cho thấy, tính đến giữa tháng 9/2022, Việt Nam đã chi hơn 13,2 tỷ USD để nhập khẩu các mặt hàng thủy sản, rau quả, nguyên phụ liệu chế biến thực phẩm. Trong đó, nhiều nhất là các mặt hàng ngô, hạt điều, thủy sản, rau quả…
TS. Nguyễn Đăng Nghĩa.
Lý giải về nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, ông Lê Nguyễn Đoan Duy - Giám đốc phát triển kinh doanh Tập đoàn Nguyên Liệu Á Châu cho biết, hiện nay nông sản của Việt Nam còn khá manh mún, nhỏ lẻ, thiếu liên kết bền vững. Điều này gây nhiều khó khăn cho doanh nghiệp sản xuất, chế biến.
“Công ty muốn xây dựng nhà máy chế biến công suất 100.000 tấn thì nguyên liệu đầu vào ít nhất cũng phải 200.000 – 300.000 tấn. Tuy nhiên, để đảm bảo được khối lượng nguyên liệu đầu vào này không dễ do các vùng nguyên liệu không đáp ứng được”, ông Lê Nguyễn Đoan Duy nêu dẫn chứng.
Đồng thởi, cũng bởi sản xuất manh mún, nên người nông dân chưa có được lợi ích tương xứng với công sức bỏ ra, các hình thức cánh đồng mẫu lớn hay hợp tác xã kiểu mới chưa thực sự toàn diện...
Xây dựng vùng nguyên liệu bền vững
Các diễn giả trả lời phỏng vấn chủ đề chuỗi cung ứng, nguyên phụ liệu để sản xuất cho DN.
Đứt gãy chuỗi cung ứng, thiếu nguyên phụ liệu để sản xuất nên nhiều doanh nghiệp hiện nay phải hoạt động cầm chừng, tức khoảng từ 70 đến 80% công suất nhà máy. Thậm chí nhiều doanh nghiệp hiện nay đang đứng trước nguy cơ lỗ vốn, đền bù hợp đồng do chi phí sản xuất tăng cao.
Đứng trước những thách thức trên đòi hỏi các doanh nghiệp phải cắt giảm tối đa chi phí, áp dụng khoa học công nghệ, mở rộng thị trường nhập khẩu. Việc đầu tư nguồn nguyên liệu từ nội địa cũng là giải pháp được các doanh nghiệp hướng đến. Ông Lê Nguyễn Đoan Duy cho biết, hiện doanh nghiệp đang xây dựng những vùng nguyên liệu riêng, tạo ra những nguyên liệu đầu vào để cung cấp cho hoạt động sản xuất chế biến trong nước và xuất khẩu. Điển hình như các sản phẩm đường từ tinh bột sắn, sữa bột nguyên kem… đây là những nguyên liệu đầu vào cho các ngành sản xuất bánh kẹo…
Ông Lê Nguyễn Đoan Duy - Giám đốc phát triển kinh doanh Tập đoàn Nguyên Liệu Á Châu.
“Hiện tại, doanh nghiệp đang xây dựng những vùng nguyên liệu riêng, ví dụ như vùng nguyên liệu về dừa, hay là vùng nguyên liệu sắn ở Nghệ An. Thông qua những vùng nguyên liệu này, doanh nghiệp sẽ kiểm soát và đảm bảo chất lượng đầu vào, đồng thời dần tự chủ nguồn cung nguyên liệu”, ông Duy thông tin thêm.
Cũng theo ông Duy, Việt Nam có nguồn nông sản phong phú, nếu các doanh nghiệp Việt kết hợp với sự đầu tư của các công ty chế biến nguyên liệu thực phẩm sẽ có cơ hội để tăng thêm giá trị cho nông sản. Điều này cũng đòi hỏi việc mở rộng quy mô sản xuất, với mức độ kiểm soát vệ sinh cao hơn tiêu chuẩn quốc tế và tiếp thị chuyên nghiệp.
Ông Phạm Ngọc Hưng – Phó Chủ tịch Hội Doanh nghiệp TP.Hồ Chí Minh cho biết, với những biến động về chuỗi cung ứng nguyên liệu trên thế giới, hiện một số doanh nghiệp Việt Nam cũng đã hướng đến sản xuất nguyên liệu thực phẩm trong nước, tận dụng nguồn tài nguyên nông sản sẵn có.
“Hy vọng thời gian tới xu hướng mới trong lĩnh vực này sẽ phát triển mạnh. Bởi vì ngành nguyên liệu thực phẩm được xem như ngành công nghiệp phụ trợ và Chính phủ rất ủng hộ. Trước những biến động, nỗi lo đứt gãy chuỗi cung ứng trên toàn thế giới, khủng hoảng năng lượng… Các công ty thực phẩm rất muốn có nguồn cung ổn định, nhất là cần có sự chủ động về nguồn nguyên liệu ngay tại Việt Nam”, ông Phạm Ngọc Hưng nói.
Tuy nhiên, để các doanh nghiệp có nguồn lực để xây dựng được vùng nguyên liệu bền vững, về phía nhà nước cũng cần có những chính sách hỗ trợ đi sâu, đi sát với người nông dân. Đồng thời xây dựng những đầu mối liên kết, để người nông dân thấy được giá trị gia tăng của việc cung cấp cho những doanh nghiệp chế biến để sản xuất ra các nguyên liệu, từ đó đảm bảo cho sự phát triển bền vững cho cả một vùng.
Việc thiếu hụt trạm sạc, đặc biệt tại các khu chung cư và đô thị lõi, đang trở thành rào cản lớn nhất đối với lộ trình chuyển đổi giao thông xanh tại Việt Nam. Trước áp lực từ Chỉ thị 09/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng đã chính thức giao nhiệm vụ xây dựng Đề án phát triển mạng lưới trạm sạc toàn quốc. Đây là bước đi chiến lược nhằm huy động nguồn lực từ doanh nghiệp qua mô hình xã hội hóa, biến hạ tầng sạc thành "thỏi nam châm" thu hút đầu tư và đảm bảo an ninh năng lượng cho kỷ nguyên xe điện.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng Bộ Công Thương còn nhiều dư địa để cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh xăng dầu, qua đó tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng và phù hợp hơn với nguyên tắc thị trường.
Diễn biến giá cả trong tháng 4 và 4 tháng đầu năm 2026 cho thấy áp lực giá vẫn trong tầm kiểm soát, song có xu hướng gia tăng cục bộ do tác động từ giá năng lượng, chi phí đầu vào và dịch vụ tiêu dùng.
Bức tranh sức khỏe doanh nghiệp 4 tháng đầu năm 2026 đang cho thấy sự phân hóa khốc liệt. Trong khi dòng vốn đăng ký mới đổ vào nền kinh tế tăng vọt hơn 60%, thì ở chiều ngược lại, tốc độ đào thải của thị trường vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, đặt ra bài toán lớn về khả năng chống chịu của cộng đồng doanh nghiệp hiện nay.
Trong bối cảnh áp lực chi phí nhiên liệu chưa hạ nhiệt, thông báo sẵn sàng cung ứng xăng E10 RON 95 của PVOIL đang trở thành tâm điểm chú ý. Việc "phủ sóng" loại xăng sinh học nồng độ cao hơn này không chỉ là cam kết về môi trường mà còn được kỳ vọng sẽ tạo ra "cú hích" về giá thành cho ngành vận tải và thói quen tiêu dùng của người Việt.
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh trong quý I/2026 với mức chi tiêu bình quân gần 1.700 tỉ đồng mỗi ngày trên các sàn lớn như Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki.
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Công Thương về việc thúc đẩy sử dụng xăng sinh học E10, từ ngày 30/4, hai “ông lớn” trong ngành xăng dầu là Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam và Tổng Công ty Dầu Việt Nam chính thức triển khai bán rộng rãi xăng sinh học E10 trên toàn quốc, với sản lượng cung ứng ước tính lên tới hàng nghìn m³ ngay trong ngày đầu.
Từ ngày 29/4/2026, mặt hàng dầu hỏa chính thức được đưa ra khỏi cơ chế điều hành giá của Nhà nước. Theo đó, các doanh nghiệp đầu mối sẽ tự quyết định giá bán lẻ dựa trên cung – cầu thị trường.
Kỳ nghỉ Ngày Giải phóng miền Nam 30/4 và Ngày Quốc tế Lao động 1/5 năm nay ghi nhận sự vào cuộc sớm và đồng bộ của các hệ thống bán lẻ trên cả nước, từ chuẩn bị nguồn hàng đến triển khai chương trình kích cầu, nhằm đáp ứng nhu cầu mua sắm tăng cao và giữ ổn định thị trường.
Khi các doanh nghiệp đầu mối đồng loạt hoàn thiện hệ thống pha chế, tồn trữ và phân phối, xăng sinh học E10 đang ở ngưỡng triển khai trên diện rộng. Động thái này không chỉ đánh dấu bước tiến trong lộ trình nhiên liệu sạch, mà còn mở ra giai đoạn chuyển đổi mới của thị trường xăng dầu trong nước.
Không chỉ dừng ở hoạt động trưng bày, “Tuần lễ sản phẩm Hà Tĩnh tại Thủ đô” đang cho thấy cách tiếp cận mới trong xúc tiến thương mại: kết hợp bán hàng trực tiếp với nền tảng số. Mô hình này mở ra cơ hội rõ rệt cho doanh nghiệp địa phương trong việc mở rộng thị trường và gia tăng doanh thu.
Lộ trình triển khai xăng sinh học E10 đang đến gần, song toàn thị trường hiện mới chỉ có hai doanh nghiệp hoàn tất đầy đủ điều kiện kinh doanh trên phạm vi toàn quốc. Những vướng mắc về hạ tầng và cấp phép đang đặt ra bài toán không nhỏ cho quá trình chuyển đổi năng lượng trong ngành xăng dầu.
Khai mạc ngày 15/4 tại TP. Hồ Chí Minh, HCMC FOODEX 2026 không chỉ là nơi trưng bày sản phẩm mà còn là điểm hẹn giao thương của ngành lương thực, thực phẩm, mở thêm cơ hội xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thị trường lúa gạo vừa xuất hiện một nhịp tăng giá đáng chú ý sau giai đoạn trầm lắng. Nhưng đây không phải câu chuyện “ai cũng hưởng lợi.” Khi chi phí vận tải, nhiên liệu và vật tư cùng tạo áp lực mới, phần thắng nhiều khả năng sẽ nghiêng về những doanh nghiệp đủ sức thu mua, tạm trữ, giữ nhịp xuất khẩu và bán được gạo ở phân khúc giá cao. Nói cách khác, giá tăng là tín hiệu tốt, nhưng người tận dụng được cơ hội phải là doanh nghiệp có kho, có thị trường và có sản phẩm đủ khác biệt.
Giá vật liệu xây dựng tăng mạnh trong quý I/2026 đang tạo áp lực lớn lên chi phí sản xuất – thi công, buộc doanh nghiệp phải kiến nghị nới điều kiện tín dụng và điều chỉnh chính sách để duy trì hoạt động trong bối cảnh nhiều biến động.
