Lào Cai: Xã Mỏ Vàng kiến tạo mô hình kinh tế chuỗi, bứt phá phát triển bền vững

Không dừng lại ở những con số tăng trưởng khả quan trong quý I/2026, xã Mỏ Vàng (Lào Cai) đang phát đi một thông điệp rõ ràng: phát triển không thể tiếp tục theo lối cũ. Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ xã lần thứ 15 (mở rộng) vì vậy mang ý nghĩa như một “điểm xoay” về tư duy – từ sản xuất nhỏ lẻ sang kiến tạo chuỗi giá trị.

Lãnh đạo Đảng ủy xã Mỏ vàng điều hành hội nghị

Ba tháng đầu năm, Mỏ Vàng ghi nhận nhiều kết quả tích cực: hoàn thành toàn bộ diện tích gieo cấy lúa xuân, duy trì ổn định sản xuất ngô, đặc biệt trồng rừng vượt kế hoạch năm. Thu ngân sách đạt hơn 98 tỷ đồng, trong đó thu cân đối ngân sách xã vượt xa dự toán.

Những kết quả này phản ánh nỗ lực điều hành và sự đồng thuận trong nhân dân. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi được đặt ra tại hội nghị không nằm ở “đã làm được gì”, mà là “giá trị tạo ra đến đâu”. Khi sản xuất vẫn chủ yếu ở dạng nguyên liệu thô, giá trị gia tăng thấp, người dân vẫn ở vị thế yếu trong chuỗi thị trường. Đó chính là giới hạn của mô hình tăng trưởng truyền thống.

Mô hình kinh tế chuỗi: lựa chọn chiến lược, không phải giải pháp tình thế

Khác với cách tiếp cận manh mún trước đây, Mỏ Vàng xác định rõ: mỗi ngành, mỗi tổ chức phải xây dựng ít nhất một mô hình kinh tế đột phá, nhưng “đột phá” không nằm ở quy mô, mà ở cách tổ chức giá trị.

Trọng tâm là hình thành chuỗi liên kết khép kín: từ sản xuất – thu hoạch – chế biến – tiêu thụ. Đây là điểm khác biệt căn bản, bởi chỉ khi tham gia chuỗi, người dân mới không bị phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái và biến động thị trường.

Trong lĩnh vực lâm nghiệp, diện tích trồng rừng vượt kế hoạch mở ra cơ hội chuyển từ khai thác gỗ nguyên liệu sang phát triển công nghiệp chế biến. Khi có doanh nghiệp tham gia liên kết, giá trị mỗi hecta rừng sẽ không chỉ dừng ở sản lượng, mà được nhân lên qua chế biến sâu.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, việc tái tổ chức sản xuất theo hợp tác xã, tổ nhóm liên kết là điều kiện bắt buộc để xây dựng sản phẩm OCOP có sức cạnh tranh. Một sản phẩm chỉ thực sự có giá trị khi có tiêu chuẩn, có thương hiệu và có thị trường ổn định.

Đáng chú ý, tư duy “mỗi ngành một mô hình” cho thấy sự chuyển dịch từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển – nơi chính quyền đóng vai trò dẫn dắt, còn người dân và thị trường là trung tâm.

Không có chuyển đổi số, không thể có chuỗi giá trị

Một chuỗi giá trị đúng nghĩa không thể vận hành bằng phương thức thủ công. Vì vậy, cải cách hành chính và chuyển đổi số được đặt vào vị trí then chốt. Từ quản lý đất đai, sản xuất đến truy xuất nguồn gốc, tất cả đều cần được số hóa để đảm bảo minh bạch và kết nối thị trường. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, sản phẩm của người dân mới có thể “đi xa”, thay vì chỉ quanh quẩn trong phạm vi địa phương.

Tuy nhiên, hội nghị cũng chỉ rõ điểm nghẽn: một bộ phận cán bộ chưa theo kịp yêu cầu mới. Nếu không thay đổi, chính bộ máy sẽ trở thành lực cản của quá trình đổi mới. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà là thay đổi tư duy làm việc – từ bị động sang chủ động, từ xử lý công việc sang kiến tạo giá trị.

Các ý kiến thảo luận tại Hội nghị

Một điểm đáng chú ý là trong khi thúc đẩy đổi mới kinh tế, Mỏ Vàng vẫn giữ vững ổn định xã hội. An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo; mô hình “xã không ma túy” được triển khai đồng bộ.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt, bởi phát triển chuỗi giá trị đòi hỏi môi trường ổn định và niềm tin xã hội. Khi người dân yên tâm sản xuất, doanh nghiệp mới sẵn sàng đầu tư dài hạn.

Ông Triệu Tòn Triệu – Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã Mỏ Vàng phát biểu kết luận tại hội nghị

Thông điệp lớn nhất từ Mỏ Vàng không nằm ở các chỉ tiêu, mà ở cách đặt lại vấn đề phát triển. Khi chuyển từ “làm nhiều” sang “làm có giá trị”, địa phương đã bước vào một quỹ đạo mới – khó hơn, nhưng bền vững hơn.

Tất nhiên, từ chủ trương đến thực tiễn luôn có khoảng cách. Xây dựng chuỗi giá trị đòi hỏi thời gian, nguồn lực và sự kiên định. Nhưng nếu không bắt đầu từ bây giờ, cơ hội sẽ tiếp tục trôi qua. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các địa phương, lợi thế sẽ không còn thuộc về nơi có nhiều tài nguyên, mà thuộc về nơi biết tổ chức tài nguyên thành giá trị.

Các đại biểu tham dự hội nghị lấy ý kiến và biểu quyết về chủ trương định hướng phát triển mô hình kinh tế chuỗi

Mỏ Vàngđang đi những bước đầu tiên theo hướng đó. Và nếu giữ được nhịp độ cải cách cùng quyết tâm chính trị như hiện nay, “đột phá” sẽ không còn là mục tiêu mà trở thành kết quả có thể đo đếm trong tương lai gần.