Hoàn thiện chính sách thuế để thúc đẩy ngành bán hàng đa cấp phát triển minh bạch, bền vững

Đây là nội dung được các chuyên gia, cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp tập trung trao đổi tại tọa đàm "Chính sách cho ngành bán hàng đa cấp - Vấn đề đặt ra trong thực tiễn và giải pháp thúc đẩy" do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) ngày 15/7 tại Hà Nội.

Toàn cảnh tọa đàm "Chính sách cho ngành bán hàng đa cấp - Vấn đề đặt ra trong thực tiễn và giải pháp thúc đẩy".

Ngành bán hàng đa cấp từng bước phát triển minh bạch, ổn định

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, sau hơn hai thập kỷ hình thành và phát triển, hoạt động bán hàng đa cấp tại Việt Nam đã từng bước được đưa vào khuôn khổ pháp lý, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch và lành mạnh hơn.

Theo ông Nghĩa, kinh doanh theo phương thức đa cấp xuất hiện tại Việt Nam từ cuối những năm 1990. Cùng với quá trình phát triển của thị trường, Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước đã liên tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nhằm điều chỉnh hoạt động và các chủ thể tham gia lĩnh vực này. Nhờ đó, thị trường đã trải qua quá trình sàng lọc, từng bước loại bỏ các mô hình hoạt động không đúng bản chất, hướng tới sự phát triển ổn định và bền vững hơn.

Thực tế cho thấy, ngành bán hàng đa cấp đã có những đóng góp tích cực đối với nền kinh tế thông qua thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa, tối ưu hóa chi phí phân phối, giảm chi phí quảng bá sản phẩm cho doanh nghiệp, đồng thời tạo thêm cơ hội việc làm, thu nhập cho người lao động và đóng góp nguồn thu đáng kể cho ngân sách nhà nước.

Dẫn số liệu của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, ông Bùi Trung Nghĩa cho biết hiện cả nước có khoảng 15 doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp với hơn 650.000 người tham gia. Năm 2025, tổng doanh thu của ngành đạt khoảng 15.000 tỷ đồng, trong khi số thu nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 2.300 tỷ đồng. Các doanh nghiệp hiện chủ yếu kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe, mỹ phẩm, đồ gia dụng, thiết bị, quần áo thời trang và nhiều nhóm hàng tiêu dùng khác.

Ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch VCCI phát biểu khai mạc Toạ đàm.

Theo Phó Chủ tịch VCCI, để tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, ngày 7/4/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 137/2026/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp, thay thế các quy định trước đây. Nghị định tiếp tục cụ thể hóa chủ trương phân cấp, phân quyền cho địa phương, đồng thời cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, tăng cường bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia, tạo điều kiện để doanh nghiệp hoạt động đúng pháp luật và phát triển bền vững. Theo ông Nghĩa, nhiều chuyên gia đánh giá đây là văn bản pháp lý quan trọng, góp phần tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý đối với hoạt động bán hàng đa cấp.

Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật về thuế cũng có nhiều thay đổi đáng chú ý. Quốc hội đã ban hành Luật Thuế giá trị gia tăng có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 và Luật Thuế thu nhập cá nhân có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Hai đạo luật cùng các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo nên khuôn khổ pháp lý mới đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cần sớm hoàn thiện hướng dẫn thực thi chính sách thuế

Mặc dù khung pháp lý ngày càng được hoàn thiện, theo ông Bùi Trung Nghĩa, việc triển khai các quy định mới trong thực tế vẫn còn không ít khó khăn do đặc thù của loại hình kinh doanh đa cấp với số lượng nhà phân phối và các đối tượng tham gia lên tới hàng trăm nghìn người.

Ông Bùi Trung Nghĩa cho biết, nhiều doanh nghiệp phản ánh còn gặp không ít vướng mắc trong quá trình thực hiện do một số quy định về mô hình hoạt động, điều kiện kinh doanh cũng như chính sách thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân chưa được hướng dẫn đầy đủ, cụ thể. Điều này khiến doanh nghiệp lúng túng trong quá trình áp dụng.

Theo ông Nghĩa, với vai trò đại diện cộng đồng doanh nghiệp, VCCI mong muốn các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan xây dựng và thực thi chính sách cùng cộng đồng doanh nghiệp tăng cường đối thoại để thống nhất cách hiểu, cách áp dụng pháp luật. Qua đó, không chỉ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp bán hàng đa cấp mà còn góp phần xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, thuận lợi, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển kinh tế của đất nước.

Việc tổ chức tọa đàm nhằm tạo diễn đàn để các cơ quan quản lý, chuyên gia, hiệp hội và doanh nghiệp cùng nhìn nhận toàn diện những vấn đề phát sinh trong thực tiễn; trao đổi, đề xuất giải pháp và tạo sự đồng thuận trong quá trình thực thi chính sách. Qua đó, góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng nguồn thu ngân sách và củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với hoạt động bán hàng đa cấp.

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Phương Sơn, Trưởng ban Đối ngoại và Truyền thông, Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam (MLMA), đã trình bày tham luận về quá trình phát triển cũng như những đóng góp của ngành bán hàng đa cấp đối với nền kinh tế Việt Nam.

Trong khi đó, bà Tạ Dịu Thương, Trưởng ban Pháp chế Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam (MLMA), phân tích những khó khăn, vướng mắc trong quá trình hướng dẫn và thực hiện nghĩa vụ thuế đối với doanh nghiệp kinh doanh đa cấp.

Các đại biểu tập trung trao đổi nhiều nội dung liên quan đến việc xác định bản chất hoạt động bán hàng đa cấp để áp dụng chính sách thuế phù hợp; những bất cập giữa quy định pháp luật chuyên ngành và chính sách thuế; việc áp dụng thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân; quy định về hóa đơn, chứng từ; nghĩa vụ đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế của doanh nghiệp và nhà phân phối. Đồng thời, nhiều ý kiến kiến nghị sớm ban hành các hướng dẫn chi tiết nhằm bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và khả thi trong quá trình thực thi pháp luật.

Các chuyên gia và doanh nghiệp cũng cho rằng việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng đồng bộ, minh bạch và phù hợp với đặc thù của mô hình kinh doanh đa cấp sẽ góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng nguồn thu ngân sách, đồng thời xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, thuận lợi không chỉ đối với ngành bán hàng đa cấp mà còn đối với cộng đồng doanh nghiệp nói chung.