Nhiều người đang nhìn thương vụ Google và Blackstone thành lập công ty AI cloud với khoản đầu tư ban đầu khoảng 5 tỷ USD như một thương vụ công nghệ lớn. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, điều thế giới đang chứng kiến có thể không phải là sự ra đời của một doanh nghiệp AI mới, mà là sự hình thành của một loại hạ tầng mới: “điện trí tuệ nhân tạo”, nơi năng lực tính toán và trí tuệ được cung cấp như một dịch vụ thiết yếu cho toàn bộ nền kinh tế mới.
 |
| Cuộc đua AI đang dần chuyển từ “ai có công nghệ mạnh hơn” sang “ai tạo được giá trị thật nhanh hơn”. |
Trong hơn một thế kỷ trước, điện từng tạo ra cuộc cách mạng lớn nhất lịch sử công nghiệp. Giai đoạn đầu, các nhà máy phải tự xây hệ thống phát điện riêng để duy trì sản xuất. Chỉ những doanh nghiệp lớn mới có đủ năng lực đầu tư và vận hành loại hạ tầng đắt đỏ này. Nhưng khi điện được tiêu chuẩn hóa và trở thành dịch vụ, toàn bộ cuộc chơi thay đổi. Doanh nghiệp không còn phải xây nhà máy điện; họ chỉ cần trả tiền cho lượng điện sử dụng và tập trung vào thứ họ làm tốt nhất.
Điều đang diễn ra với AI có thể mang logic tương tự. Theo thông tin công bố, Google và Blackstone đang xây dựng mô hình cho phép doanh nghiệp tiếp cận sức mạnh AI ở quy mô lớn mà không cần sở hữu hạ tầng tính toán riêng. Đây có vẻ chỉ là thay đổi kỹ thuật, nhưng thực chất có thể tạo ra sự thay đổi sâu sắc về triết lý quản trị doanh nghiệp.
Trong hơn hai thập kỷ qua, phần lớn doanh nghiệp thường phát triển theo một logic khá quen thuộc: mua máy chủ, đầu tư phần mềm, xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin, tuyển đội ngũ kỹ sư vận hành và mở rộng dần theo quy mô tài sản sở hữu. Tuy nhiên, mô hình mới đang xuất hiện cho thấy doanh nghiệp tương lai có thể không còn cần sở hữu những hệ thống đó. Họ có thể chỉ cần “bật công tắc” để sử dụng trí tuệ nhân tạo giống như cách doanh nghiệp hiện nay sử dụng điện hoặc internet.
Điều đáng chú ý hơn là nếu xu hướng này tiếp tục tăng tốc, giá trị lớn nhất của doanh nghiệp có thể sẽ không còn nằm ở việc sở hữu công nghệ, mà nằm ở khả năng sử dụng công nghệ hiệu quả hơn đối thủ. Trong quá khứ, doanh nghiệp mạnh thường được nhận diện bởi quy mô tài sản mà họ nắm giữ: nhà máy lớn hơn, nguồn vốn nhiều hơn, đội ngũ nhân sự đông hơn hoặc hệ thống tài sản hữu hình lớn hơn. Nhưng trong chu kỳ mới đang hình thành, thước đo đó có thể đang thay đổi rất nhanh.
Doanh nghiệp mạnh trong tương lai có thể là doanh nghiệp biết cách kết hợp dữ liệu, AI và quy trình vận hành hiệu quả nhất để tạo ra giá trị cao hơn trên cùng một nguồn lực. Nói cách khác, lợi thế cạnh tranh có thể đang dịch chuyển từ câu hỏi “ai sở hữu nhiều tài nguyên hơn” sang “ai sử dụng trí tuệ hiệu quả hơn”.
 |
| Thomas Kurian, Tổng Giám đốc điều hành (CEO) của Google Cloud – mảng điện toán đám mây của Google thuộc tập đoàn Alphabet. |
Theo CEO Thomas Kurian, nhu cầu tiếp cận năng lực tính toán AI đang tăng rất nhanh và doanh nghiệp cần nhiều lựa chọn linh hoạt hơn thay vì phải đầu tư toàn bộ hạ tầng riêng ngay từ đầu. Điều này phản ánh một thay đổi rất lớn: doanh nghiệp đang chuyển dần từ tư duy sở hữu sang tư duy sử dụng, tương tự cách điện toán đám mây từng thay đổi ngành công nghệ trước đây.
Điều sâu sắc hơn nằm ở chỗ cuộc chuyển đổi này có thể làm thay đổi cả khái niệm về doanh nghiệp. Trong nhiều năm, doanh nghiệp thường được xây dựng quanh những tài sản vật lý như văn phòng, nhà máy, máy móc, nhân sự hay phần mềm nội bộ. Nhưng trong tương lai, cấu trúc doanh nghiệp có thể dần xoay quanh dữ liệu, AI, năng lực tính toán, hệ thống tự động hóa và trí tuệ số. Điều đó có nghĩa doanh nghiệp sẽ ngày càng ít được định nghĩa bởi những gì họ sở hữu và ngày càng được định nghĩa bởi cách họ khai thác sức mạnh của trí tuệ.
Một số nhà phân tích quốc tế đã bắt đầu gọi giai đoạn này là “Compute Economy” – nền kinh tế năng lực tính toán. Nếu trong thế kỷ trước sức mạnh kinh tế được đo bằng tài nguyên thiên nhiên, dầu mỏ hay năng lực sản xuất công nghiệp, thì trong tương lai sức mạnh đó có thể được đo bằng khả năng tiếp cận và sử dụng trí tuệ nhân tạo ở quy mô lớn. Điều này có nghĩa AI không còn đơn thuần là công cụ hỗ trợ công việc, mà đang dần trở thành hạ tầng nền của toàn bộ nền kinh tế số.
Điều này cũng tạo ra một hàm ý rất lớn với doanh nhân Việt Nam. Trong vài năm qua, nhiều doanh nghiệp thường đặt câu hỏi làm thế nào để đầu tư AI, cần bao nhiêu tiền để xây hệ thống AI hay có cần tuyển đội ngũ chuyên môn AI hay không. Nhưng có thể câu hỏi quan trọng hơn trong giai đoạn tới sẽ là: quy trình nào của doanh nghiệp có thể thông minh hơn nếu có AI?
Bởi nếu AI thực sự trở thành một dạng “điện mới”, doanh nghiệp không nhất thiết phải sở hữu nhà máy điện. Điều quan trọng hơn là họ biết sử dụng nguồn năng lượng đó để tạo ra giá trị gì cho khách hàng.
Và có lẽ đây mới là điều sâu sắc nhất phía sau thương vụ Google – Blackstone: tương lai có thể không thuộc về những doanh nghiệp mua được nhiều AI nhất, mà thuộc về những doanh nghiệp biết biến AI thành năng suất, doanh thu và lợi thế cạnh tranh thực sự.
