Giá vé leo thang, nguy cơ hủy chuyến lan rộng: Ngành hàng không toàn cầu đối mặt cú sốc kép từ xung đột Trung Đông

Gián đoạn lan rộng, các hãng bay đồng loạt điều chỉnh kế hoạch khai thác

Trên phạm vi toàn cầu, nhiều hãng hàng không buộc phải lên phương án cắt giảm chuyến bay, đặc biệt là các đường bay dài, do lo ngại không đảm bảo đủ nhiên liệu cho hành trình khứ hồi trong bối cảnh giá dầu leo thang và rủi ro gián đoạn nguồn cung.

Các hãng hàng không khu vực Trung Đông dù nỗ lực duy trì hoạt động nhưng vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể. Qatar Airways đã tái khởi động mạng bay hạn chế, kết nối Doha với hơn 70 điểm đến trên thế giới, song tần suất khai thác giảm mạnh so với trước. Trong khi đó, Emirates ghi nhận nỗ lực phục hồi với kỷ lục 366 chuyến bay trong ngày 20/3, nhưng hoạt động vẫn tiềm ẩn rủi ro do các hạn chế về không phận chưa được gỡ bỏ hoàn toàn, khiến tình trạng chậm, hủy chuyến tiếp tục xảy ra.

Giá vé leo thang, nguy cơ hủy chuyến lan rộng: Ngành hàng không toàn cầu đối mặt cú sốc kép từ xung đột Trung Đông

Tại châu Âu, hãng hàng không Bắc Âu SAS dự kiến hủy tới 1.000 chuyến bay trong tháng tới, chủ yếu do chi phí nhiên liệu tăng cao. Ở Anh, dù các hãng bay lớn đã chốt giá nhiên liệu cho nhu cầu trước mắt, nhưng vẫn đối mặt rủi ro khi hơn 80% nhiên liệu hàng không phải nhập khẩu. Đại diện easyJet cho biết, các nhà cung cấp hiện chỉ có thể đảm bảo nguồn cung theo từng tuần, thay vì theo tháng như trước.

Tại Mỹ, United Airlines công bố kế hoạch cắt giảm khoảng 5% số chuyến bay trong quý II và III/2026, đồng thời chủ động loại bỏ các chuyến bay hiệu quả thấp. Hãng cũng tạm dừng một số đường bay quốc tế, trong đó có Tel Aviv và Dubai, nhằm ứng phó với kịch bản giá dầu duy trì ở mức cao kéo dài. Lãnh đạo hãng thậm chí dự báo giá dầu thô có thể chạm ngưỡng 175 USD/thùng và duy trì trên 100 USD/thùng đến năm 2027.

Khu vực châu Á – Thái Bình Dương và châu Đại Dương cũng không nằm ngoài xu hướng. Các hãng như Cathay Pacific, AirAsia, Thai Airways đã đồng loạt tăng giá vé, trong khi thị trường Ấn Độ ghi nhận mức tăng khoảng 15% đối với các đường bay dài. Qantas và Air New Zealand cũng điều chỉnh tăng giá từ đầu tuần, trong đó Air New Zealand dự kiến hủy hàng nghìn chuyến bay trong giai đoạn từ giữa tháng 3 đến đầu tháng 5, ảnh hưởng tới khoảng 44.000 hành khách.

Theo dữ liệu từ Cirium, các đường bay dài – vốn có tần suất khai thác hạn chế – sẽ chịu mức tăng giá mạnh nhất, đặc biệt là các tuyến từng phụ thuộc lớn vào các hãng Trung Đông. Các hành trình từ Australia đi châu Âu, Bắc Mỹ và Bắc Á được dự báo sẽ chứng kiến mức tăng giá nhanh hơn mặt bằng chung. Ngay cả các chuyến bay đặt trước cho mùa hè 2026 cũng có nguy cơ tiếp tục tăng giá nếu tình trạng gián đoạn kéo dài.

Áp lực chi phí đẩy giá vé tăng, nguy cơ “càng bay càng lỗ”

Tại Việt Nam, xu hướng tăng giá vé và phụ thu nhiên liệu cũng đang diễn ra rõ nét. Khảo sát nhanh của Cục Hàng không Việt Nam ngày 20/3 đối với gần 40 hãng hàng không quốc tế và khu vực cho thấy, hơn 60% hãng đã hoặc dự kiến tăng phụ thu nhiên liệu, hoặc điều chỉnh giá vé từ trung tuần tháng 3.

Hiện các hãng áp dụng hai hình thức chính. Một là điều chỉnh trực tiếp vào giá vé cơ sở, với mức tăng phổ biến từ 5–20% tùy theo đường bay và hạng dịch vụ. Hai là áp dụng phụ thu nhiên liệu riêng (YQ/YR), với biên độ linh hoạt theo biến động giá nhiên liệu. Một số hãng đã nâng phụ thu từ khoảng 130.000 đồng lên tới hơn 10 triệu đồng mỗi vé, đặc biệt trên các đường bay dài và hạng thương gia.

Tại Đông Bắc Á, mức tăng phổ biến dao động từ 300.000 đồng đến gần 3 triệu đồng/vé. Với các đường bay liên lục địa đi châu Âu, Bắc Mỹ, mức phụ thu có thể từ 1 triệu đến trên 5 triệu đồng/vé, thậm chí cao hơn.

Trong nước, các hãng hàng không Việt Nam cũng bắt đầu điều chỉnh để thích ứng. Vietjet Air đã tăng giá đối với các chuyến bay thuê chuyến quốc tế, đồng thời áp dụng phụ phí nhiên liệu trên một số đường bay, trong đó có tuyến Việt Nam – Hàn Quốc từ ngày 1/4/2026. Hãng cũng điều chỉnh lịch bay, hủy nhiều chuyến giữa Việt Nam và Nhật Bản trong giai đoạn cao điểm.

Không chỉ các hãng giá rẻ, Vietnam Airlines cũng chịu áp lực lớn từ chi phí nhiên liệu. Giá vé trên nhiều chặng nội địa đã tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Đơn cử, chặng Hà Nội – TP.HCM cuối tháng 3 ghi nhận giá vé phổ thông dao động 2,4–3,7 triệu đồng/chặng, tương đương 5–7 triệu đồng khứ hồi, cao hơn đáng kể so với mức 3–5 triệu đồng cho cả hành trình khứ hồi của năm trước.

Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng mạnh nhưng khả năng điều chỉnh giá vé có giới hạn, nhiều hãng hàng không đang đối mặt với nguy cơ “càng bay càng lỗ”. Áp lực này buộc các doanh nghiệp phải đồng thời thực hiện nhiều biện pháp như cắt giảm công suất, tối ưu mạng bay và tăng giá dịch vụ.

Cú sốc năng lượng và bài toán thích ứng dài hạn

Diễn biến hiện nay cho thấy ngành hàng không toàn cầu đang chịu tác động trực tiếp từ biến động địa chính trị và thị trường năng lượng. Khi nhiên liệu – yếu tố chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí vận hành – liên tục tăng giá và thiếu ổn định nguồn cung, khả năng duy trì hoạt động hiệu quả của các hãng bay bị thách thức nghiêm trọng.

Trong ngắn hạn, xu hướng tăng giá vé và cắt giảm chuyến bay được dự báo sẽ còn tiếp diễn. Về dài hạn, bài toán đặt ra không chỉ là kiểm soát chi phí, mà còn là tái cấu trúc hoạt động, đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu và nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Đối với hành khách, giai đoạn sắp tới có thể chứng kiến chi phí đi lại bằng đường hàng không gia tăng, trong khi lựa chọn chuyến bay bị thu hẹp. Đây là hệ quả khó tránh khỏi khi toàn ngành đang phải thích ứng với một chu kỳ biến động mới, phức tạp và kéo dài hơn dự kiến.