FIFA lùi bước trước dự án gây tranh cãi về thương mại hóa World Cup

Dự án FIFA Forward Enterprises (FFE) — kế hoạch đưa nhà đầu tư tư nhân tham gia vào hoạt động thương mại của World Cup — đã bị FIFA rút lại chỉ sau vài ngày, trong bối cảnh làn sóng phản đối lan rộng trong bóng đá thế giới và đặt Chủ tịch Gianni Infantino trước một cuộc khủng hoảng chính trị hiếm thấy.

Theo đề xuất ban đầu, FIFA dự kiến thành lập một pháp nhân thương mại mới trị giá khoảng 20 tỷ USD để điều hành các sự kiện của tổ chức này, trong đó có World Cup, rồi bán tối đa 20% cổ phần cho các nhà đầu tư bên ngoài nhằm huy động tới 4,2 tỷ USD. Tuy nhiên, ngay từ khi được công bố hôm 28/7, kế hoạch này đã lập tức trở thành tâm điểm tranh cãi. UEFA phản ứng gay gắt, cho rằng FIFA đang đặt “linh hồn” của bóng đá lên bàn đàm phán tài chính, đồng thời đe dọa tẩy chay các giải đấu do FIFA tổ chức nếu đề xuất không bị hủy bỏ.

Các liên đoàn cấp châu lục phản đối đề xuất dự án Forward Enterprises (FFE) của FIFA, cho rằng dự án trên có mục đích thương mại hoá bóng đá để vụ lợi

Trong tuyên bố tối 31/7, ông Infantino cho biết sau khi lắng nghe các quan điểm từ nhiều phía, FIFA nhận thấy dự án đã tạo ra những chia rẽ không còn phù hợp với mục tiêu ban đầu. Theo ông, sứ mệnh của FIFA là đoàn kết và phát triển bóng đá, vì vậy đề xuất liên quan đến FFE sẽ không được tiếp tục.

FIFA từng bảo vệ dự án bằng lập luận rằng việc bán cổ phần thiểu số, không trao quyền kiểm soát, sẽ giúp tạo nguồn lực tài chính lớn hơn cho các chương trình phát triển bóng đá toàn cầu. Tổ chức này cũng cho rằng đề xuất đã bị truyền thông và các bên phản đối diễn giải theo hướng bất lợi.

Trước đó, ông Infantino đã gửi thư tới các liên đoàn thành viên, nêu khả năng mỗi liên đoàn nhận thêm nguồn hỗ trợ tài chính nếu kế hoạch được thông qua trước thời hạn 19/9. Sau khi rút lại đề xuất, ông cho biết FIFA sẽ tìm cách đưa các bên liên quan trở lại bàn đối thoại trong những ngày và tuần tới, với mục tiêu tiếp tục phát triển bóng đá, đặc biệt tại những quốc gia còn cần nhiều hỗ trợ.

Dù vậy, phản ứng chống đối đối với FFE đã vượt xa một cuộc tranh luận tài chính thông thường, khi nhiều liên đoàn coi đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền sở hữu biểu tượng lớn nhất của bóng đá thế giới.

Hôm 30/7, 55 thành viên UEFA được cho là đã thống nhất lập trường tẩy chay các giải đấu của FIFA chừng nào đề xuất còn tồn tại, với thông điệp rằng World Cup không thể bị xem như một sản phẩm đầu tư. CONCACAF, liên đoàn quản lý bóng đá Bắc Mỹ, Trung Mỹ và Caribe, cũng bác bỏ kế hoạch này trong cuộc họp cùng ngày. Đến 31/7, Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) ra tuyên bố thể hiện sự ủng hộ đối với quan điểm của UEFA và CONCACAF.

Trích đoạn thông cáo của Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) trước thông tin về dự án FFE của FIFA, đăng tải trên trang thông tin chính thức của Liên đoàn

Ba khu vực này cộng lại đại diện cho 143 liên đoàn quốc gia, tức quá nửa trong tổng số 211 thành viên FIFA. Điều đó khiến khả năng thông qua FFE gần như không còn cơ sở chính trị, bởi dự án cần sự ủng hộ của đa số thành viên để có thể tiến hành.

Sóng gió không chỉ đến từ bên ngoài. Cố vấn cấp cao của ông Infantino, Carlos Cordeiro, đã từ chức ngay lập tức và mô tả kế hoạch này là một thỏa thuận bất lợi cho bóng đá. Trong khi đó, Giám đốc điều hành FIFA Kevin Lamour cho rằng các nhân viên đã không được thông tin đầy đủ, đồng thời gọi FFE là “dự án của một người”.

Những diễn biến này diễn ra trong thời điểm ông Infantino, 56 tuổi, được cho là sẽ tái tranh cử trong năm tới. Việc FFE bị phản đối dữ dội vì thế không chỉ là thất bại của một đề án thương mại, mà còn làm dấy lên câu hỏi về cách điều hành và mức độ minh bạch trong quá trình ra quyết định của lãnh đạo FIFA.

Tại Anh, Thủ tướng Andy Burnham cũng lên tiếng chỉ trích gay gắt, cho rằng ông Infantino không còn phù hợp để lãnh đạo tổ chức bóng đá quyền lực nhất thế giới.

FIFA Forward Enterprises là công ty con do FIFA sáng lập và quản lý. Công ty này dự kiến được định giá 20 tỷ USD, và sẽ nắm các hoạt động thương mại và tổ chức sự kiện của FIFA - bao gồm World Cup cùng những giải đấu lớn khác.

Theo FIFA, Thrive Eternal — quỹ do Thrive Capital của Joshua Kushner sáng lập — được kỳ vọng dẫn đầu nhóm nhà đầu tư. Chi tiết này càng khiến dự án gây chú ý, bởi Joshua Kushner là em trai Jared Kushner, con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Mối quan hệ gần gũi giữa ông Trump và ông Infantino, trong bối cảnh Mỹ vừa đồng đăng cai World Cup 2026, càng làm tăng sức nặng chính trị của những tranh cãi xoay quanh FFE. Dù ông Trump cho biết chưa từng trao đổi với Chủ tịch FIFA về kế hoạch kêu gọi đầu tư bên ngoài, dự án này vẫn để lại dư âm lớn: FIFA đã phải lùi bước trước câu hỏi gai góc về ranh giới giữa thương mại hóa và quyền gìn giữ di sản của bóng đá thế giới.