Tín hiệu cảnh báo đã được phát đi từ tháng 12/2024, khi mặt hàng nhựa polyethylene terephthalate (PET) – vốn là nguyên liệu thiết yếu trong ngành bao bì, thực phẩm và đồ uống – được Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) đưa vào danh sách theo dõi nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại.
Không lâu sau, ngày 9/4/2025, EC tiếp nhận đơn yêu cầu điều tra từ PET Europe – đại diện ngành sản xuất nội khối. Cuộc điều tra nhắm tới sản phẩm nhựa PET có độ nhớt từ 78 ml/g trở lên (theo tiêu chuẩn ISO 1628-5), hiện được phân loại dưới mã CN 39076100.
 |
| EU mở cuộc điều tra chống bán phá giá nhựa PET Việt Nam |
Theo thông báo khởi xướng của EC, giai đoạn điều tra hành vi bán phá giá kéo dài từ 01/01/2024 đến 31/12/2024. Trong khi đó, thiệt hại kinh tế mà ngành sản xuất EU cáo buộc được xem xét trong khoảng thời gian từ đầu năm 2021 đến hết năm 2024.
Số liệu do nguyên đơn cung cấp cho thấy, trong năm 2024, Việt Nam đã xuất khẩu hơn 402.000 tấn nhựa PET sang thị trường EU – một con số thể hiện rõ sự hiện diện ngày càng lớn của doanh nghiệp Việt trên thị trường khó tính này.
Tuy nhiên, đi kèm với sự tăng trưởng xuất khẩu là cáo buộc về hành vi bán phá giá, với biên độ dao động từ 11% đến 19%. Nếu bị áp thuế chống bán phá giá, đây sẽ là rào cản không nhỏ cho ngành nhựa Việt Nam trong việc duy trì thị phần và chi phí cạnh tranh tại EU.
Thông báo của EC nêu rõ các bước điều tra chống bán phá giá sẽ kéo dài tối đa 12 tháng, và có thể gia hạn nhưng không vượt quá 14 tháng kể từ ngày khởi xướng. Nội dung thông báo bao gồm đầy đủ thông tin về bên yêu cầu, sản phẩm bị điều tra, lập luận cáo buộc, thiệt hại kinh tế, mối liên hệ nhân quả, cũng như hướng dẫn chi tiết về nghĩa vụ của các bên liên quan.
Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các doanh nghiệp xuất khẩu cần: Tích cực hợp tác với EC, chủ động cung cấp hồ sơ, dữ liệu theo đúng yêu cầu và thời hạn quy định; Sử dụng hệ thống điện tử TRON của EC để nộp tài liệu và theo dõi tiến trình điều tra; Phối hợp thường xuyên với cơ quan quản lý trong nước, cụ thể là Cục Phòng vệ thương mại, để được tư vấn và hỗ trợ về mặt pháp lý cũng như kỹ thuật.
Vụ việc là lời cảnh báo rõ ràng cho ngành nhựa nói riêng và các ngành xuất khẩu Việt Nam nói chung về những rủi ro khi mở rộng thị phần vào các thị trường có cơ chế bảo hộ cao như EU. Trong xu thế toàn cầu hóa, doanh nghiệp không chỉ cần năng lực sản xuất mà còn phải làm chủ luật chơi, minh bạch trong chi phí, kiểm soát tốt nguồn nguyên liệu và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế.
Việc thiết lập hệ thống cảnh báo sớm, tăng cường năng lực điều tra chống bán phá giá, phòng vệ thương mại, đồng thời đào tạo nhân lực hiểu biết luật quốc tế và quy trình điều tra là yếu tố then chốt để bảo vệ lợi ích quốc gia trong các vụ kiện thương mại tương tự.
Trong dài hạn, ngành nhựa Việt Nam cần tính đến bài toán nâng cấp công nghệ, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng cao và mở rộng sang các thị trường mới để giảm thiểu sự phụ thuộc vào một số thị trường trọng điểm như EU.
